Lăng vua Khải Định - kiến trúc đặc sắc giao thoa giữa nhiều nền văn hóa ở Huế

Lăng vua Khải Định - kiến trúc đặc sắc giao thoa giữa nhiều nền văn hóa ở Huế

Thừa Thiên Huế 11.02.2020

Khải Định là vị vua có nhiều tư tưởng tân thời, chịu nhiều ảnh hưởng của nước ngoài. Chính vì vậy, khi cho xây dựng lăng tẩm, ông cũng mang vào trong đó một kiến trúc độc đáo. Lăng Khải Định được xem là công trình lăng mộ nổi bật nhất trong tất cả các lăng vua chúa thời Nguyễn.

Được viết bởi thyltp

Vua Khải Định là ai?

e468e42db3

Chân dung vua Khải Định. Ảnh: baomoi

Tên thật của vua Khải Định là Nguyễn Phúc Bửu Đảo. Ông là con trai trưởng của vua Đồng Khánh và là vị vua thứ 12 của triều Nguyễn. Lúc sinh thời, vua Khải Định nổi tiếng xa hoa, thích chơi bời, cờ bạc. Đặc biệt ông đam mê với việc xây dựng dinh thự, lăng tẩm, cung điện cho bản thân và hoàng tộc của ông. Ông để lại cho con cháu đời sau nhiều công trình đặc sắc như: cửa Chương Đức, cửa Hiển Nhơn, cung Anh Định, điện Kiến Trung.

lang khai dinh 2.jpg

Lăng vua Khải Định như một tòa lâu đài cổ kính giữa rừng thông. Ảnh: vntrip.vn

Lăng Khải Định còn có tên gọi khác là Ứng Lăng, tọa lạc ở xã Thủy Bằng, thị xã Hương Thủy. Lăng được xây dựng làm nơi yên nghỉ cuối cùng của vua Khải Định. Lăng được hoàn thành trong thời gian 11 năm, từ năm 1920 đến năm 1931, kéo dài 2 đời vua là Khải Định và con ông là vua Bảo Đại. Dù là công trình lăng mộ có diện tích nhỏ nhất trong số các lăng tẩm ở Huế nhưng lại là công trình kiến trúc kỳ công, hiện đại nhất với thời gian xây dựng dài nhất và kinh phí đầu tư cao nhất.

Khám phá bên trong lăng Khải Định

Vị trí của lăng Khải Định nằm trên triền núi Châu Chữ, ngay giữa một rừng thông khiến cho công trình càng thêm vẻ cổ kính và uy nghi như một tòa lâu đài. Lăng có vị trí đắc địa khi phía trước có một quả đồi thấp làm tiền án, hai núi Chóp Vung và Kim Sơn chầu trước mặt được coi như là "Tả thanh long" và "Hữu bạch hổ", có khe Châu Ê chảy từ trái qua phải làm “thủy tụ”, gọi là “minh đường”. Sau đó, vua Khải Định đổi tên núi Châu Chữ - vừa là hậu chẩm, vừa là “mặt bằng” của lăng - thành Ứng Sơn và gọi tên lăng theo tên núi: Ứng Lăng.

12-1577169444

Lăng vua Khải Định nhìn từ trên cao. Ảnh: Vnexpress

Tổng thể lăng Khải Định có kiến trúc hình khối chữ nhật vươn cao tận 127 bậc cấp. Một số công trình trong lăng gồm: cổng tam quan, nghi môn, cung Thiên Định. Khác với những công trình lăng tẩm khác ở Huế, lăng Khải Định không hề có hồ nước, vườn hoa trong khuôn viên mà là sự đồ sộ của các công trình được làm chủ yếu từ đá.

lang-khai-dinh-2.jpg

Lăng Khải Định có kiến trúc giao thoa nhiều nền văn hóa. Ảnh: luhanhvietnam.com.vn

Kiến trúc lăng là sự giao thoa giữa nhiều nền văn hóa như kiểu cổng trụ hình tháp của Ấn Độ giáo, trụ biểu dạng stoupa của Phật Giáo, kiến trúc vòm cao cửa rộng và những hàng cột bát giác của Roman Gothic… Không những thế, các vật liệu dùng để xây dựng lăng đều rất tân thời như sắt, thép, ngói Ardoise, xi măng được nhập từ Pháp về… Vì thế, thật không quá khi nói rằng đây là công trình có tính giá trị cao về nghệ thuật và kiến trúc trong các lăng tẩm ở Huế.

Cổng tam quan

Nếu như cổng tam quan của lăng Minh Mạng được xây dựng theo kiểu mảnh mai và tạo điểm nhấn bằng màu sắc thì cổng tam quan của lăng Khải Định lại đồ sộ hơn hẳn với những chi tiết chạm khắc tỉ mỉ. Đặc biệt hình tượng lưỡng long chầu thái cực trên cổng tam quan là biểu tượng quen thuộc trong các công trình cổ. Ngoài ra, cổng tam quan của lăng này cũng được xây trên địa thế cao, phải vượt qua 37 bậc thang bạn mới đến được tầng thứ nhất của lăng. Cổng gồm Tả Tòng Tự và Hữu Tòng Tự được xây dựng để thờ các vị công thần.

lang-khai-dinh.jpg

Cổng tam quan đồ sộ của lăng Khải Định. Ảnh: du lịch huế

Nghi môn và sân Bái Đính

Từ cổng tam quan, đi tiếp thêm 29 bậc cấp du khách sẽ gặp Nghi Môn và sân Bái Đính. Tại đây có 2 hàng tượng gồm quan văn quan võ. Thời vua Khải Định, triều đình Huế không có xích mích với người Pháp, đất nước được đánh giá khá thái bình nên quan văn được coi trọng hơn. Do đó, tượng quan văn trong Bái Đính được xếp trước quan võ. Toàn bộ các bức tượng quan chầu, voi, ngựa, sân chầu đều làm từ chất liệu đá hiếm với tỉ lệ đúng như người thật.

lăng khải định huế (3).jpg

Sân chầu là đã trở thành biểu tượng của lăng Khải Định. Ảnh: zing.vn

eiXquGnPNa3aVjbnQkvDm_C9lssTXVLU

Một góc khác về Nghi môn và sân Bái Đính. Ảnh: wiki.youvivu

Cung Thiên Định

lang-khai-dinh-05

Mặt ngoài cung Thiên Định. Ảnh: huesmiletravel

Với mỗi kiến trúc lăng của vua thường sẽ gồm 2 phần là lăng và tẩm. Lăng là nơi chôn cất vua còn tẩm là nơi thờ vua. Nếu như lăng Minh Mạng, lăng và tẩm nằm trên một trục dọc thì ở lăng Khải Định lăng và tẩm được lồng vào nhau và gọi là cung Thiên Định. Vì thế đây vừa là nơi an táng, vừa là nơi thờ vua Khải Định. Cung Thiên Định là vị trí cao nhất cũng là kiến trúc chính, nổi bật nhất của Lăng. Cung gồm các công trình: hai bên là Tả, Hữu Trực phòng dành cho lính hộ lăng, phía trước là điện Khải Thành - nơi để án thờ và chân dung vua, chính giữa là Bửu án, pho tượng nhà vua và mộ phần ở phía dưới, trong cùng là khám thờ với bài vị của vua Khải Định.

0KcffFe0MRc06M5lxnCHNo8fbhIc-A_X

Không gian bên trong cung Thiên Định. Ảnh: wiki.youvivu

Cung Thiên Định có hình chữ nhật, nền lót bằng đá cẩm thạch. Điểm nổi bật của cung đó là toàn bộ nội thất đều trang trí bằng những bức phù điêu ghép bằng sành sứ và thủy tinh. Điều đặc biệt là nguyên liệu sành sứ, thủy tinh trong cung đều được nhập khẩu từ Trung Quốc và Nhật Bản về. Việc này cho thấy sự tân tiến trong tư duy của vua Khải Định khi cho xây dựng lăng.

lang-vua-khai-dinh-o-hue-11

Toàn bộ cột rồng, cửa vòm,... bên trong nội điện đều được khảm sành sứ và thủy tinh màu.được nhập khẩu từ Trung Quốc và Nhật Bản về. Ảnh: thanhnienmoi

lang-vua-khai-dinh-o-hue-12

Các chi tiết khảm sành sứ đều rất tỉ mỉ, công phu. Ảnh: thanhnienmoi

Trên trần cung Thiên Định là một bức tranh “Cửu Long Ẩn Vân” (chín con rồng ẩn trong mây) được một nghệ nhân tên Phan Văn Tách vẽ trong suốt 5 năm. Từ khi hình thành cho đến nay, bức tranh này vẫn giữ nguyên được màu sắc, hình dạng mà không hề bị phai màu hay biến đổi.

lang-vua-khai-dinh-o-hue-17

Bức phù điêu mà mọi du khách đều trầm trồ. Ảnh: thanhnienmoi

Đặc sắc nhất trong cung Thiên Định là hai bức tượng đồng tác vua Khải Định. Bức tượng bên ngoài là hình ảnh nhà vua mặc đồ binh sĩ Pháp đúc tại Việt Nam. Bức tượng này là một hiện vật quý giá giúp hậu thế phần nào có thể hình dung được diện mạo nhà vua lúc sinh thời.

lang-khai-dinh-hue-4.jpg

Bức tượng nhà vua mặc đồ binh sĩ Pháp đúc tại Việt Nam. Ảnh: vietnamtorism.vn

Bức tượng đồng còn lại được đặt trên một áng thờ được hai nghệ nhân người Pháp đúc tại Pháp và được dát vàng bởi các nghệ nhân người Huế. Áng thờ của lăng Khải Định không bằng sơn son thếp vàng như thông thường mà được làm bằng bê tông cốt sắt, bốn mặt có dát các bức tranh khảm sành sứ theo đề tài tứ linh là: long, lân, quy, phụng. Bên trên có bức hoành đề tên “Khải Thành Điện”. Phía trên pho tượng đồng có một bức Bửu Tán nặng đến 1 tấn được chau chuốt đến từng đường nét. Bức Bửu Tán tạo cảm giác thanh thoát, nhẹ nhàng như thể làm bằng nhung lụa. Phía sau bức tượng là hình ảnh mặt trời lặn với ý nghĩa mặt trời lặn ngày hôm nay rồi hôm sau mặt trời sẽ mọc và sẽ có một vị vua mới ra đời. Dưới bệ thờ này là nơi đặt mộ phần của vua Khải Định.

QPfdF_K9h8_O_V0aAWWgtin9wnc7cP8g

Bức tượng vua Khải Định được đúc tại Pháp và dát vàng bởi các nghệ nhân Huế. Ảnh: wiki.youvivu

lang-khai-dinh-hue-25

Áng thờ vua Khải Định được làm bằng bê tông cốt sắt tân tiến mà không phải sơn son thếp vàng truyền thống. Ảnh: blog.traveloka

Kinh nghiệm tham quan Lăng Khải Định

Hướng dẫn di chuyển đến lăng Khải Định

Lăng cách trung tâm thành phố Huế 10km. Nếu đi xe máy, bạn có thể chạy thẳng Quốc Lộ 49. Hoặc nếu bắt xe bus thì bạn hãy đón tuyến bến xe phía Nam đi Đông Ba - Chợ Tuần sẽ có trạm dừng tại lăng Khải Định.

Screenshot_4

Hướng dẫn đường đi từ thành phố Huế đến lăng Khải Định. Ảnh: Google Map

Thời gian mở cửa và giá vé vào cổng

Huế đẹp nhất là vào khoảng tháng 1 đến tháng 2, thời tiết lúc này dễ chịu nhất và thích hợp để tham quan. Bạn hãy lưu ý giờ mở cửa của lăng khác nhau theo từng mùa:

+ Mùa hè: 6h - 17h30

+ Mùa đông: 6h30 - 17h

Giá vé vào cổng tham quan tham khảo năm 2020: 100.000 VNĐ/người lớn), 20.000 VNĐ/trẻ em)

Lăng vua Khải Định tuy có diện tích không lớn nhưng lại là nơi có kiến trúc tân tiến và độc đáo nhất trong các lăng ở Huế. Đến đây, du khách sẽ có những trải nghiệm đáng nhớ và được tìm hiểu về lăng tẩm được coi là lộng lẫy, nguy nga nhất một thời.