5 lễ hội văn hóa dân gian độc đáo, hút du khách ở Việt Nam

5 lễ hội văn hóa dân gian độc đáo, hút du khách ở Việt Nam

Hà Nội Quảng Ninh - Hải Phòng Tây Ninh 28.02.2020

Với bề dày truyền thống văn hóa và lịch sử nên Việt Nam có rất nhiều lễ hội độc đáo từ Bắc vào Nam. Dưới đây là các lễ hội nổi bật mà bạn không nên bỏ lỡ khi đến thăm dải đất hình chữ S.

Được viết bởi giangdt

Hội Lim

Hội Lim là một lễ hội lớn được tổ trên địa bàn huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh. Lễ hội bắt đầu và kéo dài từ ngày 12 đến 14 tháng Giêng hàng năm, chính hội vào ngày 13 tháng Giêng. Hội Lim được coi là nét kết tinh độc đáo của vùng văn hoá Kinh Bắc (Kinh Bắc là tên một địa danh cũ ở phía Bắc của Việt Nam, nay bao gồm toàn bộ ranh giới 2 tỉnh Bắc Giang, Bắc Ninh và một phần nhỏ các tỉnh thành lân cận như Lạng Sơn; Hưng Yên; Hà Nội và Vĩnh Phúc).

le-hoi-van-hoa-viet-nam-

Nghi thức tế lễ. Ảnh: Vntrip

Có giả thuyết cho rằng Hội Lim bắt nguồn từ hội chùa, hội hát liên quan tiếng hát của chàng Trương Chi - một nhân vật trong truyện cổ tích Việt Nam có tiếng hát rất hay. Hội Lim có lịch sử rất lâu đời, không ai biết chính xác thời gian xuất hiện. Xưa kia, hội phát triển tới quy mô hội hàng tổng (tổng Nội Duệ), thường được tổ chức vào mùa thu tháng 8 với nhiều nghi lễ rước, tế lễ và các hoạt động nghệ thuật dân gian hết sức phong phú: hát trống quân, hát chèo, ca trù, hát tuồng và hát quan họ.

Nét đặc biệt của hội Lim so với các lễ hội khác là vì hội của 6 làng chung nhau nên đám rước sẽ diễu hành và thực hiện các nghi thức cúng tế Thành hoàng của tất cả các làng dọc theo dòng sông Tiêu Tương. Không gian lễ hội lấy đồi Lim làm trung tâm - nơi có chùa Lim thờ ông Hiếu Trung Hầu - người sáng lập tục hát quan họ và diễn ra tại 3 địa phương bao quanh là: xã Nội Duệ, xã Liên Bão và thị trấn Lim.

le-hoi-van-hoa-viet-nam-1

Lễ rước kiệu ở Hội Lim. Ảnh: vntrip

Hội Lim thường thường có 2 phần: phần đầu là lễ và phần sau là hội. Hội được mở đầu bằng lễ rước với đông đảo người dân tham gia với trang phục ngày xưa. Ngày 13 tháng Giêng là lễ chính với các nghi thức tế lễ thành hoàng làng, các danh thần liệt nữ tại đền Cổ Lũng, lăng Hồng Vân, lăng quận công Đỗ Nguyên Thụy, dâng hương cúng Phật, cúng bà mụ Ả ở chùa Hồng Ân. Ngoài phần lễ, hội Lim còn có nhiều trò chơi dân gian như đấu võ, đấu vật, đấu cờ, thi dệt cửi, nấu cơm… và đặc sắc hơn cả là phần hát hội.

le-hoi-van-hoa-viet-nam-2

Hát cùng liền anh, liền chị (Ảnh: vietnammoi.vn)

Đến với lễ hội, bạn sẽ được nghe các điệu quan họ tình tứ của các liền anh, liền chị mà chỉ đất Kinh Bắc mới có. Tương truyền rằng, khi hát quan họ thờ thần, các bọn quan họ nam, nữ phải đứng thành hàng trước cửa lăng hát vọng vào và chỉ được hát giọng lề lối, ca ngợi công lao của thần.

Từ bao đời nay, hội Lim được coi là biểu tượng về văn hóa và tâm linh của Bắc Kỳ và đồng thời là ghi nhớ công lao của người đi trước, giáo dục về nét đẹp truyền thống.

Hội Đền Trần

Đền Trần là một quần thể đền thờ tại đường Trần Thừa, phường Lộc Vượng, thành phố Nam Định. Đây là nơi thờ các vua nhà Trần cùng các quan lại có công phù tá nhà Trần. Đền Trần được xây dựng từ năm 1695, trên nền Thái miếu cũ của nhà Trần đã bị quân Minh phá hủy vào thế kỷ 15. Hội Đền Trần thường diễn ra vào 3 ngày 13, 14,15 tháng Giêng âm lịch hàng năm tại đền thờ nhà Trần.

le-hoi-van-hoa-viet-nam-3

Đền Trần ở Nam Định. Ảnh: tienphong

Hội Đền Trần hàng năm luôn được bắt đầu với nghi lễ khai ấn vào đúng giờ Tý (giữa đêm). Ấn Đền Trần được người dân truyền tai nhau là vô cùng linh thiêng khi cầu tài lộc cho công việc làm ăn thuận buồm xuôi gió, thăng quan tiến chức. Vì thế, hằng năm cứ đúng dịp khai ấn người dân thập phương đổ về đây để mong xin được một tấm vải sớ được tận tay trụ trì khắc ấn mang về. 

3-1425541252117-1456061947822-64-0-343-540-crop-1456071290968

Ấn Đền Trần. Ảnh: Kenh14

le-hoi-van-hoa-viet-nam-4

Lễ rước kiệu hội Đền Trần (nguồn: Internet)

Ấn được phát tại 3 gian chính nên sẽ thuận lợi cho du khách đến đây làm lễ, xin ấn. Sau lễ khai ấn sẽ tới nghi thức quan trọng là rước nước, tế cá. Sở dĩ có nghi thức này bởi theo "Đại Việt sử ký toàn thư" và các tư liệu lịch sử, tổ tiên nhà Trần vốn xuất thân từ nghề chài lưới, xuôi theo sông Hồng xuống đến vùng Thái Bình, Nam Định thì tìm được đất tốt, lên bờ lấy đất ở thôn Tức Mạc, phủ Thiên Trường (nay thuộc tỉnh Nam Định) làm nơi khởi nghiệp, từ đó lập lên vương triều nhà Trần với 14 đời vua lừng lẫy chiến tích "võ công, văn trị". Do đó, người dân sẽ lấy nước từ Giếng Cổ, bắt cá tại ao gần giếng để tưởng nhớ tổ tiên nhà Trần.

ruoc-nuoc-te-ca-den-tran9-15197395368661045859090

Lễ rước nước, tế cá. Ảnh: dantri

Ngày hội còn tổ chức xen kẽ rất nhiều các hoạt động truyền thống như hát chèo, múa rồng, hát chầu văn, thi đấu cờ người, đấu vật…

le-hoi-van-hoa-viet-nam-6

Múa rồng tại hội Đền Trần (nguồn: dulichminhanh.com)

Hội núi Bà Đen

Khu di tích danh thắng Bà Đen thuộc địa phận phường Ninh Sơn, thành phố Tây Ninh cách trung tâm thành phố chừng 11km về phía Tây Bắc. Trên núi có nhiều đền đài, hang động, am miếu thờ nhiều vị thần linh, tiên, thánh, Phật, trong đó vị thần chính là Bà Đen được sắc phong Linh Sơn Thánh Mẫu.

le-hoi-van-hoa-viet-nam-7

Núi Bà Đen gắn liền với nhiều truyền thuyết kì bí. Ảnh: nhandan

Quyển "Sự tích Thánh Mẫu Phật Bà Tây Ninh" có lý giải về tên nói Bà Đen rằng: Xưa kia có nàng Đênh xinh đẹp mộ đạo, xin theo nhà sư Trừng Thanh đến ngôi chùa ở lưng chừng núi. Tuy nhiên, thấy nàng xinh đẹp, quan trấn thủ Trảng Bàng cho người mai mối xin cưới cho con trai. Khi hai gia đình đang chuẩn bị đám cưới, nàng Đênh bất ngờ mất tích. Tìm kiếm khắp nơi, cuối cùng người ta phát hiện ra một khúc khúc chân nghi là của nàng Đênh. Mọi người đồn đoán rằng nàng Đênh đã bị cọp vồ. Gia đình mai táng khúc chân và lập mộ cho nàng dưới chân núi. Và sư gọi nàng là nàng Đen, người đời sau gọi là Bà Đen để tỏ lòng tôn kính.

le-hoi-van-hoa-viet-nam-8

Tấp nập khách hành hương tại chùa Bà Đen (nguồn: Báo Tây Ninh)

Lễ hội xuân núi Bà Đen được khai mạc đúng mùng 4 Tết Nguyên đán và kéo dài đến hết tháng Giêng. Đây là lễ hội truyền thống lớn nhất ở phía Nam. Hội sẽ được khởi đầu bằng lễ Mộc Dục (tắm tượng) tiến hành vào lúc 0 giờ ngày 4 tại điện thờ. Nghi lễ này rất trang nghiêm nên không cho phép người ngoài tham dự, cửa điện đóng kín, đèn nến cũng tắt gần hết. Lúc này, 6 phụ nữ trung niên, trong đó có 3 ni cô của chùa, sẽ cử hành tắm tượng. Họ thắp nhang, xin được tắm, thay áo cho bà. Tiếp đến, mọi người bắt đầu cởi áo và chuyền tay nhau những gáo nước thơm được nấu từ các loại hoa sen, lài, sứ, quế, dầu thơm… dội lên tượng Bà, kỳ cọ sạch sẽ, sau đó dùng những chiếc khăn khô và sạch được xông hương để lau khô tượng Bà rồi khoác lên một bộ áo mới. Ngày mùng 5 tháng Giêng là lễ vía chính thức với nghi lễ quan trọng nhất là “Trình thập cúng” dâng lên Bà 10 món gồm hương, đèn, hoa quả, trà bánh, rượu. Ngày mùng 6 tháng Giêng dành để cúng cô hồn, uổng tử và chẩn tế cho bá tánh.

le-hoi-van-hoa-viet-nam-9

Du khách vãn cảnh chùa mỗi đầu năm xuân về (nguồn: kinhtedothi.vn)

Chùa Bà Đen thường có cơm chay đãi khách, du khách có thể công đức vào chùa tùy tâm. Nếu muốn lưu lại chùa một, hai ngày để vãn cảnh, du xuân, nhà chùa luôn thết đãi nồng hậu.

Hội Yên Tử

le-hoi-van-hoa-viet-nam-9

Non thiêng Yên Tử (nguồn: wyndhamhalong.com)

Vùng núi Yên Tử ở xã Thượng Yên Công cách trung tâm thị xã Uông Bí (Quảng Ninh) khoảng 14 km. Trước đây, người ta gọi núi Yên Tử là núi Voi bởi hình dáng ngọn núi tựa như một con voi khổng lồ. Trong sử sách ghi lại, Yên Tử còn có tên là Bạch Vân Sơn bởi quanh năm núi chìm trong mây trắng. Gần 1.000 năm trước, Yên Tử được coi là "phúc địa thứ 4 của Giao Châu", và vào năm Tự Ðức thứ 3, núi Yên Tử được liệt vào hàng danh sơn, chép trong điển thờ. Có lẽ chính sự thiêng liêng ấy mà nhiều tín đồ đạo Phật ở Việt Nam đã đến Yên Tử dựng am cầu kinh niệm Phật. Từ thế kỷ thứ 10, đạo sĩ An Kỳ Sinh (Yên Kỳ Sinh) đã đến nơi này tu hành và đắc đạo. Các năm sau đó, rất nhiều thế hệ tăng ni phật tử tiếp tục đến nơi đây tu hành và xây dựng chùa tháp cùng nhiều công trình khác.

le-hoi-van-hoa-viet-nam-10

Chùa Đồng khói hương nghi ngút (nguồn: Tamngu)

Lễ hội chùa Yên Tử được coi là một trong những lễ hội lớn nhất ở Việt Nam vào dịp sau Tết Nguyên Đán bởi đây là trung tâm Phật giáo lớn của cả nước. Theo truyền thống, lễ hội Yên tử sẽ được khai mạc vào ngày mùng 10 tháng Giêng với nhiều hoạt động như rước kiệu, dâng lễ cùng các nghi lễ tâm linh như: Gióng trống, thỉnh chuông, lễ chúc phúc đầu năm, lễ cầu Quốc thái dân an, lễ đóng dấu thiêng Yên Tử. Phần hội sẽ gồm các hoạt động như võ thuật cổ truyền; các trò chơi dân gian, múa lân rồng, biểu diễn nghệ thuật diễn ra ở sân Trung tâm Văn hóa Trúc Lâm Yên Tử

le-hoi-van-hoa-viet-nam-11

Hoạt động rước kiệu trong lễ hội Yên Tử. Ảnh: dulichkhatvongviet

Một điểm đặc biệt nữa là hầu như du khách sẽ đến Yên Tử sẽ đều leo lên Chùa Đồng (Thiên Trúc Tự) ở độ cao 1.068m để dâng hương bởi người ta cho rằng nơi đây sẽ giúp những mong ước thành hiện thực.

Hội Gò Đống Đa

Lễ hội Đống Đa được tổ chức tại Gò Đống Đa thuộc phố Tây Sơn, phường Quang Trung, quận Đống Đa, Thành phố Hà Nội. Đây chính là nơi quân Tây Sơn đã đại phá và đánh thắng quân nhà Thanh Trung Quốc trong trận Ngọc Hồi - Đống Đa vào năm 1789. Địa điểm này có một ngôi miếu có tên Trung Liệt miếu được xây từ thế kỷ 19 để kỷ niệm sự kiện lịch sử.

le-hoi-van-hoa-viet-nam-12

Hội Đống Đa được tổ chức trong 2 ngày là 4 và 5 tháng Giêng. Ảnh: suckhoedoisong

Mỗi năm, nhân dân tổ chức hội Đống Đa để ôn lại sự kiện lịch sử năm xưa và cũng là tưởng nhớ công ơn của vua Quang Trung. Đây là một trong những lễ hội lớn nhất cả nước vào những ngày đầu xuân năm mới. Lễ hội được tổ chức trọng thể, hoành tráng từ ngày mùng 4 đến ngày mùng 5 tháng Giêng âm lịch. Trong 2 ngày lễ, cửa đình làng Khương Thượng mở rộng từ tinh mơ, khói hương tỏa khắp không gian. Các bô lão và chức sắc trong làng tề tựu đông đủ, đến gần 12h trưa, nhân dân sẽ tiến hành đám rước mừng chiến thắng từ đình làng Khương Thượng đến gò Đống Đa. Phía sau đám rước là hình tượng Rồng Lửa. Các thanh niên sẽ mặc trang phục giống nhau, đi quanh đám rước, biểu diễn côn quyền tái hiện trận chiến năm xưa.

le-hoi-van-hoa-viet-nam-13

Tái hiện sự kiện lịch sử năm xưa. Ảnh: kinhtedothi

Ngoài ra lễ hội còn tổ chức nhiều hoạt động khác như múa lân, múa rồng, đầu vật, cờ người, chọi gà… Đây cũng là điểm thu hút du khách trong và ngoài nước đến tham dự.

Những lễ hội dân gian ở Việt Nam không chỉ thu hút du khách trong nước mà cả khác quốc tế bởi những phong tục, tập quán độc đáo cùng các hoạt động, trò chơi mang đậm bản sắc dân tộc không phải ở nơi đâu cũng có.