Độc đáo Tết Hoa mào gà của người Cống

Độc đáo Tết Hoa mào gà của người Cống

Sơn La - Điện Biên Yên Bái 16.03.2020

Tết Hoa hay còn được gọi là Tết Hoa mào gà, là ngày Tết truyền thống của dân tộc Cống. Đây là một lễ hội văn hóa mang những nét rất độc đáo mà không nơi nào có được.

Được viết bởi giangdt

Tết Hoa - ngày Tết nhớ về tổ tiên

tet-hoa-nguoi-cong

Hoa mào gà là linh vật quan trọng trong Tết cổ truyền của người Cống. Ảnh: baomoi.com)

Người Cống còn có tên gọi khác là Xắm Khống, Mông Nhé, Xá Xeng. Đây là dân tộc thiểu số cư trú chủ yếu ở Lai Châu và Điện Biên. Bên cạnh trang phục độc đáo, người Cống còn có nét văn hóa đặc trưng thể hiện qua các phong tục, lễ hội như Tết hoa mào gà, lễ cúng bản, Lễ cúng tổ tiên, Lễ cưới, Lễ lên nhà mới, Lễ lên lão, Lễ tạ ơn Ngọc Hoàng. Trong đó Tết hoa mào gà (Tết Hoa) - gọi theo tiếng của dân tộc Cống là Mền Loong Phạt Ái - là một trong những ngày lễ độc đáo nhất. Sở dĩ có tên Tết Hoa mào gà bởi trong những ngày này phong tục của người Cống sẽ là chọn một những bông hoa mào gà to nhất và đẹp nhất để trang trí nhà cửa và làm lễ vật dâng cúng. Theo quan niệm của người Cống bao đời nay, hoa mào gà là loài hoa tượng trưng cho sự may mắn và cuộc sống tốt đẹp. Nó cũng được coi là cầu nối cho hai thế giới âm dương tách biệt, đây được coi là con đường linh thiêng dẫn lối cho hương hồn tổ tiên có thể về với nơi thờ cúng của con cháu.

tet-hoa-nguoi-cong-1

Theo người Cống hoa mào gà là loài hoa tượng trưng cho sự may mắn và cuộc sống tốt đẹp. Ảnh: Vietnam Journey)

Tết Hoa là dịp người Cống tri ân công đức tổ tiên, những người đầu tiên lập bản, thần linh, thổ địa đã phù hộ cho dân bản một năm mưa thuận gió hòa, mùa màng tốt tươi và cùng cầu xin cho một năm mới an lành, no ấm.

Tết Hoa có gì thú vị?

Tết Hoa thường được tổ chức vào tháng 10 âm lịch hàng năm, sau vụ lúa chín. Vào thời điểm này, tất cả công việc đồng áng của bà con sẽ tạm gác lại một bên để chuẩn bị cho Tết mừng năm mới. Người Cống truyền tai nhau rằng, nếu Tết Hoa chưa được tổ chức thì không ai được phép đi phát nương, vui chơi, ca hát. Ngày Tết thường diễn ra trong 1 ngày 1 đêm. Các nghi thức cúng bái sẽ được tiến hành tại hai nơi là bàn thờ tổ tiên và gian bếp.

tet-hoa-nguoi-cong-2

Phụ nữ là người được cử đi hái hoa mào gà vào sáng sớm. Ảnh: VnExpress

tet-hoa-nguoi-cong-3

Thầy cúng chuẩn bị làm lễ (nguồn: Báo ảnh Việt Nam)

Ngay từ sáng sớm, mỗi nhà cử người đi hái hoa mào gà. Người được cử phải là phụ nữ và phải chọn được những bông hoa mào gà to, đẹp nhất. Buổi lễ được diễn ra vào buổi chiều. Đúng vào thời gian đã định, tất cả dân làng sẽ tập hợp đầy đủ tại tại nhà thầy cúng để cùng nhau làm lễ đón năm mới. Mâm cơm cúng của người Cống sẽ bao gồm đầy đủ lễ vật truyền thống như: gà, vịt, lợn, rượu, cá,... và chắc chắn không thể thiếu được những bông hoa mào gà đặc trưng của ngày Tết. Sau đó mọi người sẽ cùng thực hiện nghi lễ buộc chỉ cổ tay, cầu sức khỏe, cầu may. Ngoài lễ cúng chung của cả làng, mỗi gia đình cũng sẽ làm lễ cúng riêng tại gia. Lễ này sẽ do những người đàn ông chủ nhà chủ trì và thực hiện.

tet-hoa-nguoi-cong-4

Buộc chỉ tay để cầu mong sự may mắn. Ảnh: Báo Công Thương

Khi phần lễ kết thúc, tất cả dân làng sẽ cùng tập hợp tại sân bản để nâng chén rượu đầu năm rồi hòa mình vào các điệu múa truyền thống, trò chơi dân gian… Trong không khí hân hoan, cuộc vui càng lúc càng thêm sôi động và thường kéo dài đến tận nửa đêm.

tet-hoa-nguoi-cong-5

Những ly rượu mừng năm mới của đồng bào người Cống (nguồn: Làng văn hóa)

Nếu may mắn đến thăm các bản làng người Cống vào dịp Tết Hoa, bạn sẽ được trải nghiệm những hoạt động độc đáo. Trong thời khắc thiêng liêng chuyển giao của đất trời, du khách sẽ được hòa mình vào những nhịp trống chiêng, điệu xòe hoa rộn ràng như chắp cánh cho lời ca của bà con nơi đây thêm phần bay bổng. 

tet-hoa-nguoi-cong-6

Nét bản sắc truyền thống hiện hữu trong từng hoạt động mừng năm mới (nguồn: VnExpress)

Tất cả lễ hội không chỉ diễn ra vào buổi tối hôm trước mà đến sáng hôm sau, du khách còn được chiêm thưởng thức những trận so tài thể thao của các chàng trai, cô gái người Cống qua các trò chơi dân gian như: đánh cù, kéo co, đẩy gậy,... Chính vì vậy, Tết Hoa không chỉ là dịp người Cống tưởng nhớ tổ tiên mà còn là lúc để người dân thư giãn, nghỉ ngơi và tham gia những hoạt động văn hóa truyền thống của dân tộc để chào đón năm mới.

Với những nét độc đáo đó, vào 2/2019 Tết Hoa của đồng bào dân tộc người Cống đã được Việt Nam công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

tet-hoa-nguoi-cong-7

Các trò chơi dân gian đặc sắc trong Tết Hoa của người Cống. Ảnh: Báo dân tộc và phát triển

Tết Hoa là một trong những nét văn hóa đặc sắc của người Cống để nhớ về tổ tiên và cũng là để cầu mong năm mới ấm no, hạnh phúc. Đến thăm bản làng người Cống vào thời gian này, du khách sẽ được tham gia phần lễ và hội với những hoạt động cực ấn tượng.