Bánh cốm Hà Nội - món bánh trăm tuổi có hương vị ngọt thơm đậm đà

Bánh cốm Hà Nội - món bánh trăm tuổi có hương vị ngọt thơm đậm đà

Hà Nội 14.04.2020

Bánh cốm từ lâu đã trở thành món bánh đặc sản của Hà Nội. Vị ngọt lịm và hương thơm thoang thoảng hương hoa bưởi của nó sẽ khiến thực khách ấn tượng ngay lần đầu thưởng thức.

Được viết bởi thyltp

Bánh cốm Hà Nội có tuổi đời 100 năm

Theo nhiều tài liệu được ghi chép lại, bánh cốm có nguồn gốc từ phố Hàng Than, hay còn được gọi với cái tên “Phố bánh cốm”. Con phố này đã tồn tại từ lâu đời, từ khi con sông Cái, Nhị Hà còn chảy sát chân đê Yên Hoa, rồi Yên Phụ. 

Về nguồn gốc của bánh cốm, cuốn "Từ điển đường phố Hà Nội" của tiến sĩ Nguyễn Viết Chức đã đề cập bánh cốm "thực ra cũng chỉ mới có từ thập kỷ 20 của thế kỷ XX. Hiệu nổi tiếng nhất là Nguyên Ninh (số nhà 11), hủ là người làng Lue, đã cải tiến kỹ thuật nên bánh ngon. Ngoài ra thời đó có cửa hàng thứ hai là An Hưng (số nhà 24 sau dọn xuống số 60)". Vì vậy, tính đến nay, bánh cốm đã xuất hiện được khoảng 100 năm tại đất Hà Nội.

banh-com-ha-noi-1.jpg

Bánh cốm là một trong những món bánh đặc sản của Hà Nội. Ảnh: @anjusaarinen

Bánh cốm từ xưa đã là món bánh thường xuất hiện trong các dịp cưới hỏi, giỗ chạp của người thủ đô. Chính vì vậy mà trong cuốn "Hà Nội ba sáu phố phường" của nhà văn Thạch Lam, bánh cốm được nhắc tới như một thức quà đặc sản: "...Bánh cốm hàng Than... Một thứ bánh ngon mà cũng không đắt, một thứ bánh gợi cho ta những kỷ niệm rất nhiều màu...".

Trải qua bao nhiêu năm, ngày nay Hà Nội đã có trên dưới 50 đơn vị sản xuất bánh cốm. Đây cũng là món bánh được du khách thưởng thức nhiều khi đến thủ đô Việt Nam.

Bánh cốm - món bánh của sự tỉ mỉ

banh-com-ha-noi-2.jpg

Cốm là nguyên liệu chính để làm bánh cốm. Ảnh: panhorizon.vn

Để làm ra chiếc bánh cốm Hà Nội là một quy trình đòi hỏi sự công phu, tỉ mỉ. Bánh được làm từ các nguyên liệu như cốm, đậu xanh, hoa bưởi... Để làm vỏ bánh, công đoạn đầu tiên là lựa chọn cốm già vì cốm non khi cho vào đường sẽ tan hết, khó làm vỏ bánh. Sau đó, người ta sấy khô cốm rồi bắt đầu làm bánh. Cứ 1kg cốm cho khoảng 1,3 lít nước, trộn cho hạt cốm mềm, rồi pha đường và cốm theo tỷ lệ 1:1, đặt lên bếp đun và đảo đều tay. Khi nồi cốm gần được sẽ thêm ít nước cất từ hoa bưởi để bánh có hương thơm thoang thoảng hấp dẫn.

Với phần nhân, người ta lấy đỗ xanh đãi sạch vỏ, nấu vừa chín tới, thật thơm và tơi (người làm bánh thường gọi là “xuê”). Khi đỗ đã chín đều, người ta cho vào cối giã mịn, rồi lại trộn với đường và nước. Tỷ lệ của đỗ và đường kính được là 1:1,2. Đun nhỏ lửa hỗn hợp cho đến khi đỗ đạt độ khô dẻo mới cho thêm phụ gia như mứt sen trần, dừa nạo, nước hoa bưởi… và đảo đều. Kế tiếp, chờ cho phần cốm và nhân đậu xanh nguội sẽ trải lớp nylon ra, cho cốm vào dàn đều. Tiếp theo, người thợ cho nhân đậu xanh vào giữa và khéo léo gói lại sao cho tạo chiếc bánh cốm hình vuông.

banh-com-ha-noi-10

Bánh cốm được gói thành hình vuông. Ảnh: vanhoavietnam

Xưa kia, bánh cốm "vuông vắn như quyển sách vàng, bọc lá chuối xanh buộc lạt đỏ; cái dây lạt đỏ như sợi dây tơ hồng buộc chặt lấy những cái ái ân. Nhân đậu xanh giã nhuyễn, vương mấy sợi dừa, và đường thì ngọt đậm" (Thạch Lam - Hà Nội ba sáu phố phường). Ngày nay, thay vì lá chuối, người ta cho bánh cốm vào những chiếc hộp giấy vuông vức có màu xanh bắt mắt như lá cây.

banh-com-ha-noi-12

Bánh cốm được đặt trong hộp màu xanh như lá cây. Ảnh: vntrip

Bánh cốm ăn vào dẻo dẻo, bùi bùi và ngọt ngọt. Khi cắn vào một miếng bạn sẽ cảm nhận được hương thơm của cốm quyện mùi hoa bưởi, đậu xanh bùi bùi và hạt sen ngọt thơm. Thưởng thức bánh cốm với ấm trà nhài thơm thoang thoảng, giúp thấy lòng khoan khoái, nhẹ nhàng. Đặc trưng của món bánh cốm là không dùng chất bảo quản nên thường chỉ để được từ 4-5 ngày. 

banh-com-ha-noi-21

Bánh cốm ăn vào dẻo dẻo, bùi bùi và ngọt ngọt. Ảnh: youtube

Ý nghĩa của bánh cốm Hà Nội

Trong lễ cưới hỏi, nếu bánh phu thê có hình tròn được ví như bầu trời, thì bánh cốm có hình vuông được ví như “đất trời hòa hợp”. Nhà văn Thạch Lam đã viết: "Bánh cốm chính là thứ bánh cưới, trao đi đổi lại trong những mùa thu, để chứng nhận cho cái sung sướng của cặp vợ chồng mới, và cái vui mừng của họ hàng...".

Ngoài ra, bánh còn biểu tượng cho mong ước sau này cuộc sống vợ chồng thịnh vượng, ấm no, hạnh phúc, sinh con đầu lòng được “mẹ tròn con vuông”.   

banh-com-ha-noi-15

Bánh cốm (ngoài cùng bên trái) thường được làm tráp sính lễ trong phong tục cưới truyền thống người Việt Nam. Ảnh: dacsanthanhphuong.vn

Về mặt thẩm mỹ, bánh cốm được gói trong hộp vuông, khi kết thành tráp tạo nên vẻ đẹp cho mâm sính lễ.

banh-com-ha-noi-5.jpg

Ảnh: @tagu_m

Mua bánh cốm ở đâu?

Bánh cốm Nguyên Ninh

Bánh Cốm Nguyên Ninh ở Hàng Than đã trở thành đặc sản của Hà Nội cách đây hơn 150 năm kể từ khi cụ tổ dòng họ Nguyễn Duy vào năm 1865 đã mở cửa hàng đầu tiên ở phố Hàng Than. Cụ chính là người đầu tiên nghĩ ra loại bánh cốm độc đáo này.

banh-com-ha-noi-3.jpg

Ảnh: @minhngoc252

Giá: 5.000 đồng - 6.000 đồng/ chiếc

Địa chỉ: 11 Hàng Than, Ba Đình, Hà Nội

Bánh cốm tươi xào Xưa Nay

Giá: 7.000 đồng – 8.000 đồng/chiếc

Địa chỉ: 60 Hàng Than, Ba Đình, Hà Nội

Bánh cốm Bảo Minh

banh-com-ha-noi-21

Ảnh:

Bánh cốm Bảo Minh là một trong những cửa hàng bánh cốm ở Hà Nội uy tín và nổi tiếng. Cốm dùng làm bánh là những hạt nếp cái hoa vàng tạo nên vỏ bánh mịn, dẻo dai, kết dẻo.

Giá: 6.000 - 8.000 đồng/chiếc

Địa chỉ: Số 12 Hàng Than, Phường Nguyễn Trung Trực, Ba Đình, Hà Nội

Bánh cốm Ngọc Ninh

Bánh cốm Ngọc Ninh là một trong những cửa hàng bán bánh cốm lâu đời nổi tiếng ở Hà Nội.

Giá: 4.000 đồng – 5.000 đồng/chiếc

Địa chỉ: 53 Hàng Than, Ba Đình, Hà Nội

Bánh cốm là một món bánh đặc sản của Hà Nội, gắn liền với đời sống người dân nơi đây từ rất lâu rồi. Một lần thưởng thức bánh cốm, du khách sẽ cảm nhận được hương vị ngọt đặc trưng và hương thơm thoang thoảng từ hoa bưởi rất hấp dẫn.