Ghé thăm Bát Tràng - làng gốm cổ hơn 700 năm nổi tiếng nhất Việt Nam

Ghé thăm Bát Tràng - làng gốm cổ hơn 700 năm nổi tiếng nhất Việt Nam

Hà Nội 26.03.2020

Nói đến gốm sứ Việt Nam không thể bỏ qua cái tên gốm Bát Tràng. Đến làng gốm cổ Bát Tràng, du khách sẽ được khám phá những công trình cổ và có cơ hội mua những món đồ bằng gốm đầy tính nghệ thuật.

Được viết bởi thyltp

Bát Tràng - làng gốm có tuổi đời hơn 700 năm

lang-gom-bat-trang

Làng gốm Bát Tràng. Ảnh: baodautu

Làng gốm Bát Tràng thuộc xã Bát Tràng, huyện Gia Lâm, nằm ở vùng ven sông Hồng. Nơi đây cách trung tâm Hà Nội khoảng 15km. Theo nghĩa Hán Việt, chữ Bát là bát ăn của nhà sư, chữ Tràng nghĩa là cái sân lớn. Vậy nên cái tên Bát Tràng là ý chỉ nơi ban đầu chủ yếu sản xuất những chiếc bát ăn cơm. Ngoài ra, các cụ trong làng kể lại rằng, chữ Bát còn có ý nghĩa khuyên răng con cháu có nghề nghiệp cũng không được quên cội nguồn. Một số đền, chùa ở Bát Tràng hiện nay vẫn còn các chữ Bát Tràng được viết bằng chữ Hán Việt là 鉢場.

Có một sự tích về quá trình hình thành có làng gốm Bát Tràng đến bây giờ người ta vẫn truyền tai nhau. Thời nhà Lý, có 3 vị Thái học sinh được cử đi sứ Bắc Tống là Đào Trí Tiến, Lưu Phương Tú (hay Lưu Vĩnh Phong) và Hứa Vinh Kiều (hay Cảo). Khi hoàn thành sứ mệnh, trên đường về nước qua Thiều Châu (hiện nay là thành phố Triều Châu, tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc) họ bất ngờ gặp bão nên phải dừng chân nghỉ lại. Nơi đây có lò gốm nổi tiếng, 3 ông liền học hỏi một số kỹ thuật rồi đem về nước truyền lại cho nhân dân. Trong đó, Đào Trí Tiến truyền cho Thổ Hà (huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang) nước men sắc màu vàng đỏ, Lưu Phương Tú truyền cho Phù Lãng (huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh) cách làm nước men màu đỏ màu vàng thẫm và Hứa Vĩnh Kiều truyền cho Bát Tràng kỹ thuật làm nước men rạn trắng. Theo truyền thuyết này, làng gốm Bát Tràng được hình thành trước năm 1127 từ thời nhà Lý.

lang-gom-bat-trang-1

Hình ảnh về làng gốm Bát Tràng xưa kia. Ảnh: gomsubattrang

Có tài liệu ghi chép rằng năm 1010 vua Lý Thái Tổ đời đô về Thăng Long và nơi đây trở thành trung tâm chính trị của Đại Việt. Thời ấy, do nhu cầu phát triển của kinh thành nên nhiều thợ thủ công, thương nhân từ nhiều nơi về Thăng Long lập nghiệp. Việc này đã có tác động lớn với kinh tế của nhiều vùng xung quanh, trong đó có làng Bát Tràng. Một số thợ gốm Bồ Bát di cư đến Bát Tràng lập lò gốm gọi là phường Bạch Thổ. Sau đó, có những đợt di cư tiếp theo của các thợ gốm tới, biến Bát Tràng từ làng gốm bình thường trở thành trung tâm làm gốm nổi tiếng được triều đình chọn cung cấp cống phẩm cho nhà Minh.

Đến thời nhà Mạc, gốm Bát Tràng có cơ hội phát triển hơn với chính sách cởi mở của triều đình. Sản phẩm gốm Bát Tràng thời này còn ghi rõ năm chế tạo, người đặt hàng và người sản xuất. Đến khoảng năm 1567, gốm Bát Tràng bắt đầu được nhập cảng vào Nhật Bản. Thế kỷ 15-17 là giai đoạn nhà phát triển mạnh của ngành xuất khẩu gốm Việt Nam. Đồ gốm Việt Nam được xuất sang nhiều nước Nam Á và Đông Nam Á.

Thế kỷ 18-19, việc xuất khẩu gốm của Việt Nam bị giảm sút vì gốm Trung Quốc phát triển mạnh, chiếm thị trường. Tuy nhiên, gốm Bát Tràng không bị ảnh hưởng nhiều vì đã có thị trường tiêu thụ rộng rãi trong nước. Từ đó, làng Bát Tràng trở thành trung tâm sản xuất gốm truyền thống nổi tiếng của Việt Nam.

Những địa điểm tham quan thu hút tại làng gốm Bát Tràng

Những công trình cổ trong làng

Đến với làng cổ Bát Tràng, bạn nên ghé thăm những công trình kiến trúc đậm nét cổ kính, một trong số đó là nhà cổ Vạn Vân. Ngôi nhà này có 3 gian: gian đầu tiên là ngôi nhà gỗ có tuổi thọ khoảng 200 năm được mua về từ Thái Bình, gian thứ 2 được mua từ Nam Định và gian thứ 3 có từ trước. Đặc biệt, nơi đây có khoảng 300 cổ vật có niên đại từ thế kỷ 15-19 gồm lọ rồng, ấm men lam, bộ khuôn bản dập làm gốm...

lang-gom-bat-trang-4

Nhà cổ Vạn Vân. Ảnh: Vnexpress

lang-gom-bat-trang-5

Không gian trưng bày cổ vật bên trong nhà cổ. Ảnh: Vnexpress

lang-gom-bat-trang-6

Lọ tam lân cao 50 cm từ thế kỷ 19. Ảnh: Vnexpress

Tiếp đến, bạn hãy ghé thăm đình làng Bát Tràng là nơi thờ Thành hoàng cũng như tổ chức các lễ hội của làng. Nổi bật nhất Lễ hội làng gốm cổ truyền Bát Tràng được tổ chức vào ngày 14 - 15/02 âm lịch. Đến thăm đình làng vào thời gian này, bạn sẽ được hòa mình vào không khí náo nhiệt, đông vui của ngày hội với các nghi lễ như dâng lễ, tế thánh, rước nước từ sông Hồng về đình làng...

lang-gom-bat-trang-7

Đình làng Bát Tràng. Ảnh: Bnews

lang-gom-bat-trang-8

Lễ hội truyền thống tại đình làng Bát Tràng. Ảnh: baotintuc

Trải nghiệm nặn gốm

Sản phẩm của làng gốm chủ yếu là đồ dùng sinh hoạt, đồ dùng trong thờ cúng, các sản phẩm mỹ nghệ, đồ lưu niệm. Khi ghé thăm làng gốm, bạn không những được chiêm ngưỡng đa dạng sản phẩm mà còn có cơ hội ngắm các nghệ nhân làm gốm hoặc tự tay nhào nặn ra sản phẩm của chính mình. Việc tạo hình, nặn đất trên bàn xoay đầy thú vị chắc chắn sẽ giúp du khách có những trải nghiệm đáng nhớ. Sau đó, bạn sẽ bắt đầu tô vẽ và sấy khô sản phẩm khoảng 30 phút là hoàn thành.

Chi phí cho hoạt động này khoảng 30.000 - 50.000 VNĐ/lần.

lang-gom-bat-trang-9

Nhiều du khách nước ngoài thích thú trải nghiệm nặn gốm. Ảnh: @travelingtovietnam

lang-gom-bat-trang-10

Nặn gốm đòi hỏi sự khéo léo và tỉ mỉ. Ảnh: gomsubaokhanh.vn

Chợ gốm Bát Tràng

Chợ gốm Bát Tràng là một trong những địa điểm thu hút nhiều du khách nhất ở làng gốm. Ngoài bán lẻ, chợ gốm cũng là đầu mối bán sỉ và xuất khẩu hàng đi nước ngoài. Chợ có diện tích khoảng 6.000m2 với nhiều gian hàng nhỏ bán đủ các mặt hàng như đồ mỹ nghệ, các đồ dùng thường ngày như bình hoa, ly, chén cho đến các vật trang trí từ bình dân đến đắt đỏ.

lang-gom-bat-trang-11

Các sản phẩm ở chợ gốm rất đa dạng. Ảnh: luxury -inside.vn

lang-gom-bat-trang-12

Những món đồ bình dân. Ảnh: traveloka

lang-gom-bat-trang-13

Các sản phẩm bát đĩa đa dạng với nhiều hoa văn mang đậm văn hóa Việt. Ảnh: @thulyn94

lang-gom-bat-trang-14

Những bức tượng nhỏ xinh, đáng yêu. Ảnh: @thulyn94

Giá sản phẩm rất phong phú: khoảng 100.000-180.000đ/10 chiếc bát đĩa ăn cơm, khoảng 100.000-300.000đ/bộ ấm chén... Thậm chí có những hàng cao cấp có giá lên tới vài triệu đồng.

lang-gom-bat-trang-15

Các sản phẩm cao cấp ở Bát Tràng. Ảnh: @nnkim.ngan

Hướng dẫn di chuyển đến làng gốm Bát Tràng

Cách trung tâm Hà Nội chỉ 15km nên việc di chuyển đến làng gốm Bát Tràng khá dễ dàng:

+ Xe bus:

Từ bến xe Long Biên, bạn bắt xe tuyến 47A với điểm dừng cuối là làng Bát Tràng với giá chỉ 7.000 đồng/lượt. Thời gian di chuyển khoảng 60 phút.

lang-gom-bat-trang-2

Lối vào làng gốm cổ Bát Tràng. Ảnh: traveloka

+ Xe máy:

Lộ trình sẽ bắt đầu từ cầu Chương Dương hoặc cầu Vĩnh Tuy, Thanh Trì, sau khi qua cầu bạn rẽ tay phải theo đường đê (TL 195) rồi đi men theo dòng sông, từ đó nhìn bên tay phải sẽ có biển chỉ dẫn đến Bát Tràng.

lang-gom-bat-trang-3

Hướng dẫn đường đi từ trung tâm Hà Nội đến làng cổ Bát Tràng. Ảnh: Google Maps

+ Đường sông:

Đây là một trải nghiệm mới lạ hơn so với hình thức đường bộ. Mỗi cuối tuần đều có những tour du lịch 1 ngày tham quan làng gốm Bát Tràng và đền Chử Đồng Tử bằng đường sông Hồng với giá vé khoảng 300.000 đồng/khách.

Đến Bát Tràng, du khách không chỉ được tham quan các công trình cổ xưa gắn với nơi đây mà còn có cơ hội trải nghiệm quy trình nặn gốm truyền thống đầy thú vị. Đây cũng là nơi có rất nhiều sản phẩm làm gốm đẹp, bắt mắt mà bạn có thể mua về làm quà.