Đến thăm làng gốm được mệnh danh là 'vương quốc đỏ' ở Vĩnh Long

Đến thăm làng gốm được mệnh danh là 'vương quốc đỏ' ở Vĩnh Long

Vĩnh Long 24.03.2020

Đến Vĩnh Long - một tỉnh nằm giữa hai nhánh sông chính của sông Cửu Long là sông Tiền và sông Hậu, du khách không chỉ được khám phá những miệt vườn rộng lớn, trải nghiệm chợ nổi Trà Ôn hay check-in tại cây cầu Mỹ Thuận biểu tưởng của thành phố này mà ở đây còn sở hữu một làng gốm cổ có tên Mang Thít. Đến với làng gốm Mang Thít chắc hẳn du khách sẽ hiểu hơn cuộc sống của người dân qua công việc làm gốm và chứng kiến những dấu tích cổ kính của các lò gốm đã tồn tại hàng trăm năm dưới góc nhìn của nhà nhiếp ảnh Cao Kỳ Nhân. Hãy cùng nem-vn.net lắng nghe câu chuyện của chàng nhiếp ảnh gia này nhé.

Được viết bởi giangvx

Vĩnh Long từ lâu được người dân gọi với cái tên “Vương quốc đỏ” bởi nơi đây duy trì nghề truyền thống làm gốm lớn nhất ở miền Tây. Làng gốm Mang Thít nằm dọc ven sông Cổ Chiên, kênh Thầy Cai, thuộc huyện Mang Thít TP. Vĩnh Long. Từ trung tâm thành phố Vĩnh Long, du khách có thể chạy theo hướng phà Đình Khao, sau đó rẽ vào tỉnh lộ 902 là đến được ngôi làng này. Làng gốm Mang Thít là điểm đến phù hợp cho những ai yêu thích kiến trúc và sản phẩm gốm.

gom7.jpg

Vẻ đẹp làng gốm Măng Thít qua góc máy của nhiếp ảnh gia Cao Kỳ Nhân.

Vẻ đẹp kiến trúc của làng gốm Mang Thít

Vốn là một chàng nhiếp ảnh, anh Cao Kỳ Nhân (đến từ TP.HCM) dường như đã đặt chân đến khắp vùng miền Việt Nam để khám phá cái hay, cái đẹp về mảnh đất hình chữ S này. Một trong những nơi anh ấn tượng nhất có lẽ là Làng gốm Mang Thít – nơi lưu giữ lại những nét kiến trúc cổ kính.

Anh Cao Kỳ Nhân chia sẻ: “Điểm ấn tượng của làng gốm Mang Thít chính là vẻ đẹp cổ với tone màu chủ đạo là màu đỏ của những lò gạch chấm phá sắc xanh của cây xanh. Quan sát từ trên cao, bức tranh về ngôi làng cổ này lại càng đẹp hơn, thu hút hơn".

gom8.jpg

Điểm tuyệt vời khi chàng nhiếp ảnh gia đặt chân đến đây có lẽ chính là lối khác biệt rõ rệt nhất so với vùng đồng bằng Bắc Bộ. Nếu ở đồng bằng Bắc Bộ có các ngôi làng nghề truyền thống như làng gốm Bát Tràng, làng gốm Chu Đậu, làng lụa Vạn Phúc (Hà Nội) đã tồn tại qua nhiều thế kỉ và tạo nên các sản phẩm mỹ nghệ phục vụ các tầng lớn vua chúa phong kiến ngày xưa thì làng nghề gốm Mang Thít ở Vĩnh Long lại là ngôi làng được biết đến và thu hút khách du lịch đến tham quan.

Bởi làng gốm Mang Thít không chỉ tồn tại cách đây hơn 100 năm, nơi đây còn là biểu tượng cho sự giao thoa văn hóa – kiến trúc kỹ nghệ giữa các dân tộc Khmer, Kinh và người Hoa làm nên một phong cách kiến trúc độc đáo mà hiếm có nơi nào có được. Trải qua thời gian, màu gạch đỏ au đã phủ bị lên mình một lớp khói đen của quá trình sản xuất sản phẩm gốm nơi đây.

gom6.jpg

Khi đến với nơi làng gốm này anh Cao Kỳ Nhân nhận định, đây sẽ là điểm đến tuyệt vời cho du khách, bởi nơi đây, du khách được ngắm nhìn phong cảnh của làng gốm nằm dọc con sông Cổ Chiên với sự thấp thoáng của những lò nung mang màu đỏ au của gạch dưới ánh nắng hoàng hôn. Tất cả tạo nên một cảnh tượng thân thương, đặc trưng của miền quê Việt. Vốn là làng nghề truyền thống vì thế du khách sẽ thấy được bức tranh của các lò nung, các bức tường gạch, các sản phẩm đã được hoàn thành được sắp xếp san sát nhau.

Làng gốm Mang Thít có tính tương đồng về mật độ và hình thái phân bố di sản với quần thể Bagan của Myanmar. Có thể coi đây là 1 di sản đương đại độc đáo bậc nhất không chỉ ở Việt Nam mà còn là trên thế giới. Kiến trúc của làng gốm Mang Thít khá tương đồng với nhiều làng gốm ở Đồng Tháp và một số nơi khác. Nhưng Mang Thít đẹp là nhờ vào vị trí và sự phân bố. Các lò gạch ở đây san sát nhau dọc theo hai bên con kênh Thầy Cai tạo nên vẻ đẹp rất đặc biệt”, anh Cao Kỳ Nhân chia sẻ.

gom1.jpg

Làng gốm Mang Thít là địa điểm dừng chân của anh ở miền Tây sông nước này, đến Mang Thít vào một buổi chiều muộn nên anh đã có những cảm nhận và ấn tượng thật khó quên. Chiều đến cũng là lúc người dân nơi đây kết thúc một ngày làm việc vất vả nhưng đâu đó vẫn thoang thoảng mùi khói của những lò nung đang bốc lên. Vì thế, qua ống kính của nhà nhiếp ảnh chuyên nghiệp này, làng gốm hiện lên như một bức tranh mang gam màu sáng, bức tranh của sự kết hợp giữa cuộc sống sản xuất và cuộc sống sinh hoạt giữa hai bên bờ sông Chiên.

gom5.jpg

Anh Cao Kỳ Nhân chia sẻ từ chính chuyến đi khi đến làng gốm cổ này là sự tương đồng về mật độ và hình thái phân bố di sản làng gốm với quần thể Bagan của Myanmar. Bởi làng gốm sở hữu những lò nung cổ kính được phân bố dày đặc có khi là sát vách với các lò nung khác. Điều mà làm nên nét đẹp cho những lò gốm này chính là hình dạng của chúng, mang kiến trúc văn hóa của người Khmer. Lò nung được xây dựng với chiều cao lớn và mang một màu sắc đặc trưng.

 “Có thể coi đây là 1 di sản đương đại độc đáo bậc nhất không chỉ ở Việt Nam mà còn là trên thế giới. Kiến trúc của làng gốm Mang Thít khá tương đồng với nhiều làng gốm ở Đồng Tháp và một số nơi khác. Nhưng Mang Thít đẹp là nhờ vào vị trí và sự phân bố. Các lò gạch ở đây san sát nhau dọc theo hai bên con kênh Thầy Cai tạo nên vẻ đẹp rất đặc biệt”- anh Cao Kỳ Nhân chia sẻ.

Mang Thít - biểu tượng một thời về sự phát triển nghề gốm

Theo anh Cao Kỳ Nhân, chọn Mang Thít là điểm dừng chân trên hành trình khám phá của mình đâu chỉ ngắm kiến trúc, cảnh đẹp nơi đây. Những bức ảnh anh chụp đâu đó vẫn còn vương vấn những suy nghĩ trăn trở của anh về sự tồn tại và phát triển của ngôi làng này. Cảnh sinh hoạt nghèo khó của người dân được thể hiện rõ nhất ở các ngôi nhà ven sông, khung cảnh sản xuất tiêu điều của những lò nung bị bỏ hoang hay đâu đó những lò nung có còn vương làn khói của sản xuất. Làng nghề truyền thống vẫn còn đó, các nghệ nhân làm gốm hay cơ sở sản xuất vẫn ở đây nhưng khi cuộc sống hiện đại phát triển làng gốm Mang Thít lại đối mặt với những thử thách của quá trình sản xuất.

gom4.jpg

“Vào những năm 80 của thế kỉ trước, làng gốm Mang Thít phát triển khá mạnh qua việc có hàng nghìn cơ sở sản xuất gạch gốm và hơn 2.000 cơ sở lò nung, điều này đã trở thành niềm tự hào cho những người sản xuất, nghệ nhân gốm về ngôi làng của mình. Các sản phẩm của làng gốm được nhiều du khách trong nước và quốc tế ưa chuộng. Đặc biệt sản phẩm gốm không men, có màu sắc đặc trưng được nung ở nhiệt độ 900 độ C luôn được khách hàng mua với số lượng lớn” – anh Cao Kỳ Nhân tâm sự.

Làng gốm Mang Thít còn là nơi nuôi dưỡng biết bao thế hệ sinh ra và lớn lên cùng màu khói của bếp nung. Tuổi thơ của những đứa trẻ ở ngôi làng này chắc hẳn đã được chứng kiến quá trình làm nghề gốm truyền thống và cả những lò nung, các bức tường gạch ở đây sẽ là không gian mà chúng có thể được nô đùa tự do. Sống ở làng nghề truyền thống này, dưới cái nắng chói của thời tiết ta dễ dàng bắt gặp hình ảnh người dân với làn da rám nắng vẫn đang miệt mài lao động bên những lò nung nóng rát, bên những hàng gạch chưa lên men.

gom2.jpg

Đó là một quá khứ huy hoàng về số lượng và chất lượng sản xuất của làng. Nhưng từ khi thành phố bước vào quá trình phát triển về công nghiệp hóa thì những ngôi làng gốm như Mang Thít dần mất đi vai trò sản xuất của mình vì giá cả lên hay phải có những thay đổi về quy trình sản xuất để phù hợp với yêu cầu khách hàng. Từ góc nhìn của một người trẻ và đã có trải nghiệm từ nhiều vùng đất khác nhau, nhưng chỉ khi đến làng gốm Mang Thít anh Cao Kỳ Nhân mới mới hiểu hết được cuộc sống sản xuất của người dân nơi đây đang gặp những khó khăn bởi: “có nhiều lò gạch đã bỏ hoang không còn hoạt động. Thời buổi công nghiệp hóa hiện đại nên các lò gạch thủ công thô sơ đã không còn đáp ứng  được thị trường. Nên rất nhiều lò gạch đã đóng cửa, người dân cũng tứ tản đi nơi khác làm ăn”.

Hành trình dừng chân tại làng gốm Mang Thít, anh chàng nhiếp ảnh gia này đã có những suy nghĩ, trăn trở không chỉ là việc bảo tồn kiến trúc cổ làng gốm mà đó còn là  câu chuyện về bảo tồn và phát huy các giá trị làng nghề nơi đây. Nhưng dù thế nào thì làng gốm Mang Thít - Vĩnh Long luôn hấp dẫn du khách bởi phong cách kiến trúc của ngôi làng, bởi sự cổ kính từ các lò nung này đã phủ một màu khói đen của sản xuất, của bức tranh thiên nhiên giữa làng gốm và các dòng sông bao quanh.

gom.jpg

Có lẽ, du khách đến làng gốm Mang Thít đều có những kỉ niệm khác nhau vì thế, những suy tư về tương lai làng gốm của nhà nhiếp ảnh gia trẻ tuổi Cao Kỳ Nhân đã chuyển vào các bức ảnh nơi đây, những lò nung nằm bên hai bờ sông, những bức tường gạch san sát được đặt dưới góc nhìn của người đam mê các vùng đất, các nền văn hóa khác nhau. Từ đó anh hy vọng rằng: “Nước ta sớm có chủ trương bảo vệ phát triển di sản đáng quý này. Người Vĩnh Long có quyền tự hào về vẻ đẹp tuyệt vời của vương quốc gạch gốm Mang Thít” – theo anh Cao Kỳ Nhân.

Ảnh: Nhiếp ảnh gia Cao Kỳ Nhân.