Thăm ngôi nhà cổ Bá Kiến 140 năm tuổi đầy bí ẩn ở Hà Nam

Thăm ngôi nhà cổ Bá Kiến 140 năm tuổi đầy bí ẩn ở Hà Nam

Hà Nam 30.03.2020

Nhà cổ Bá Kiến có niên đại hơn 140 năm với kiến trúc đặc trưng của nông thôn Bắc Bộ thời xưa. Đến đây, du khách còn được nghe những câu chuyện li kỳ về những chủ nhân truyền đời của ngôi nhà.

Được viết bởi giangvx

Ngôi nhà truyền đời cho 7 người cai quản

Nhà cổ Bá Kiến tọa lạc tại xã Hoà Hậu, huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam. Ngôi nhà nằm sát bên con đường liên thôn, tọa lạc trên một khu đất rộng khoảng 900 m2. Ngôi nhà chính là hình mẫu tiêu biểu cho lối kiến trúc nhà cổ thuộc vùng Bắc bộ, nơi lưu giữ các giá trị văn hóa của vùng nông thôn xưa.

nha-co-ba-kien

Nét xưa cổ về ngôi nhà thời giàu có của địa chủ phong kiến Việt. Ảnh: VnExpress.net

Ngôi nhà cổ Bá Kiến đã trải qua 7 chủ nhân nhưng đều có điểm chung là tất cả chủ nhân đều là người giàu có nhưng sau đó lụi bại dần. Không những thế, một số người còn chết trong bần hàn, khổ đau dù trước đó đều là địa chủ. Vì thế, nhiều người cho rằng ngôi nhà bị yểm bùa.

Sau khi xây dựng, cụ Trần Duy Hạnh trao lại nhà cho con trai mình là cụ Trần Duy Xầm. Cụ Xầm qua đời, ngôi nhà được giao lại cho cụ Cát cai quản. Được biết, thời bấy giờ cụ Cát có tính ham chơi cờ bạc nên đã bán lại cho nhà ngụy viên Bắc Kỳ là Bá Bính, ông này đã dùng ngôi nhà làm nhà thờ. Bá Bính tên thật là Trần Duy Bính được cố nhà văn Nam Cao tiết lộ chính là nguyên mẫu nhân vật bá Kiến trong tác phẩm “Chí Phèo” (Bá Kiến là nhân vật ác bá chuyên đi áp bức dân nghèo trong làng). Khi cụ Bá Bính mất, người ta đồn đoán cái chết của cụ còn nhiều bí ẩn. Nhiều người cho rằng cụ vì cờ bạc nên đâm chán nản dẫn đến tự tử. Tiếp đó, ngôi nhà được truyền cho người con trai Trần Duy Tảo, nhưng vốn cụ có bản tính cờ bạc rượu chè nên ngôi nhà được sang tên đổi chủ một lần nữa là cụ Cai Hậu.

nha-co-ba-kien-1

Cổng chào cho du khách đến thăm quan. Ảnh: Zing.vn

Lúc đó cụ Cai Hậu đã mua lại căn nhà với giá hàng chục cây vàng. Về sau ông Trần Hữu Hòa – cháu của cụ Cai Hậu nhận được quyền sở hữu ngôi nhà này. Năm 2007, sở Văn hóa thông tin Hà Nam mua lại căn nhà là 700.000.000 VNĐ. Từ đó ngôi nhà đã trở thành địa điểm du khách văn hóa của Hà Nam và nó còn được coi là “báu vật” của ngôi là Vũ Đại.

Ngôi nhà đại diện cho văn hóa, kiến trúc xưa

Người xây dựng ngôi nhà là cụ Trần Duy Hạnh. Thời đó, cụ đã thuê hơn 20 người thợ tài hoa làm nghề thợ mộc ở phú Lý Nhân xây ngôi nhà ròng rã trong vòng một năm mới hoàn thành. Đây là ngôi nhà gỗ đặc biệt công phu mà khắp phủ Lý Nhân và các tỉnh lân cận thời đó đều chưa có. Dù xây dựng đã lâu nhưng đến nay ngôi nhà vẫn chưa phải tu bổ lần nào.

nha-co-ba-kien-2

Toàn cảnh ngôi nhà cổ Bá Kiến. Ảnh: Zing.vn

Ngôi nhà mang lối kiến trúc ba gian rộng, theo phong cách không gian truyền thống của nông thôn Bắc Bộ với 4 hàng cột và 16 cột to làm bằng gỗ lim đến nay vẫn còn khá chắc chắc. Du khách sẽ phải đi qua 2 cửa bằng gỗ lim hơn trăm năm để vào được bên trong nhà. Lớp đầu là để chống nắng mưa, sự ảnh hưởng của thời tiết. Bên cạnh đó, những cây cột kèo của ngôi nhà đều được chạm khắc hình rồng phượng tinh tế. Trên nóc nhà còn khắc dòng chữ Nho nói về thời gian xây nhà.

nha-co-ba-kien-3

Du khách sẽ phải đi qua 2 cửa bằng gỗ lim hơn trăm năm để vào được bên trong nhà. Lớp đầu là để chống nắng mưa, sự ảnh hưởng của thời tiết. Ảnh: Vnexpress

nha-co-ba-kien-4

Những cây cột kèo của ngôi nhà đều được chạm khắc hình rồng phượng tinh tế. Ảnh: Vnexpress

Điều đặc biệt là mái nhà này được lợp từ loại ngói ta theo kiểu bít đốc cổ nên tới nay nhà vẫn chưa hề bị dột nát. Trước khi đem ngói đi lợp, người ta phải ngâm trong nước bồ hóng nhiều giờ rồi phơi khô. Kế tiếp lấy 2 viên ngói gõ vào nhau, viên nào vỡ hoặc rạn nứt sẽ bị loại. Tương truyền, để lấy được ngói tốt cho ngôi nhà này, nhân công đã phải chọn từ hàng vạn viên.

nha-co-ba-kien-5

Mái nhà này được lợp từ loại ngói ta theo kiểu bít đốc cổ nên tới nay nhà vẫn chưa hề bị dột nát. Ảnh: Vnexpress

Một điều thú vị nữa về ngôi nhà là những người thợ xây đã trộn bồ hóng, mật mía cùng một số phụ gia khác vào vôi để tạo thành hồ xây. Gạch xây từng cũng được nung trên lửa rơm nên đến bây giờ vẫn kiên cố, chắc chắc, ít hư hại.

nha-co-ba-kien-6

Những người thợ ngày xưa xây đã trộn bồ hóng, mật mía cùng một số phụ gia khác vào vôi để tạo thành hồ xây. Ảnh: Vnexpress

nha-co-ba-kien-7

Không gian bên trong bình dị. Ảnh: Zing.vn

nha-co-ba-kien-8

Ngôi nhà thực chất là gian thờ. Trước đây còn có ngôi nhà dọc nối với nhà cổ này thành hình chữ U để làm nơi ở của địa chủ nhưng sau đó đã bị phá đi chỉ còn ngôi nhà này. Ảnh: Baomoi

Không gian sinh hoạt của ngôi nhà cổ đến nay vẫn còn được lưu giữ nguyên vẹn như chiếc bể nước cũ kĩ, có khu vườn trước của nhà, có những chiếc cối đá xay gạo ngày xưa vẫn còn đây. Cạnh bên ngôi nhà là căn bếp được lợp ngói vẫn còn lưu giữ cái chạn bát cổ kính, kiềng ba chân nay đã bị phủ lớp khói đen kịt. Ngôi nhà không chính là biểu tượng của vùng nông thôn Bắc Bộ một thời.

nha-co-ba-kien-9

Ảnh: Zing.vn

Khi đến ngôi nhà cổ Bá Kiến du khách sẽ được nghe kể lại những câu chuyện về thời phong kiến. Có thời kì ngôi nhà có đến hàng chục người ở tấp nập đi lại. Với mảnh vườn rộng chủ nhân ngôi nhà phải thuê nhiều nông dân trong vùng đến để trồng rau và tưới cây. Vì thế ngôi nhà này cũng là minh chứng cho sự giàu có xưa kia của chủ nhân.

nha-co-ba-kien-10

Bể nước cũ kỹ trước nhà. Ảnh: Baomoi

Nhà cổ Bá Kiến là một trong những ngôi nhà cổ tiêu biểu ở Hà Nam. Với nguyên liệu gỗ lim quý hiếm và kiến trúc đặc trưng của những ngôi nhà Bắc Bộ, nơi đây là địa điểm du khách nên ghé thăm để hiểu hơn về văn hóa Việt Nam xưa kia.