Kỳ 2: Khám phá bốn nghi lễ, điệu múa độc đáo của người Chăm tại An Giang

Kỳ 2: Khám phá bốn nghi lễ, điệu múa độc đáo của người Chăm tại An Giang

Đồng Tháp - An Giang 03.04.2020

Đồng bào Chăm có nghi lễ Tạ ơn và những điệu múa cổ truyền được coi là nét văn hóa đặc trưng. Được trải nghiệm những hoạt động này, du khách sẽ hiểu hơn về một dân tộc độc đáo trên đất nước Việt Nam.

Được viết bởi giangvx

Ngày lễ Tạ ơn của người Chăm

Ngày lễ Tạ ơn thường được người Chăm tổ chức vào mùng 10 tháng Giêng Hồi lịch tức là khoảng đầu tháng 2 Dương lịch. Ý nghĩa nguyên bản của ngày lễ này là nhằm thể hiện sự biết ơn đối với một vị thần ngày xưa đã dùng thuyền gỗ cứu những người Hồi giáo thoát khỏi trận đại hồng thủy trong truyền thuyết. Ngày nay, người Chăm tổ chức Lễ tạ ơn (còn gọi là lễ mừng nhà mới) là để ăn mừng khi có ngôi nhà mới được dựng xong.

van-hoa-champa

Ngày nay, người Chăm tổ chức Lễ tạ ơn (còn gọi là lễ mừng nhà mới) là để ăn mừng khi có ngôi nhà mới được dựng xong. Ảnh: báo đảng cộng sản

van-hoa-champa-1

Nghi lễ đọc kinh tại ngôi nhà mới. Ảnh: Báo đảng cộng sản

Thời gian tổ chức buổi lễ được quy định từ trước, thường sẽ từ 13h đến 14h chiều - thời điểm mọi người ra về sau khi đã đến thánh đường. Theo phong tục, phụ nữ đi đến nhà tân gia trước, nam giới sẽ từ thánh đường đến sau.

Trước khi đến ngày mừng lễ, cả gia chủ và khách mời phải sắm sửa lễ vật theo truyền thống để tham dự buổi tiệc. Mọi người đều đem quà cáp mừng cho tân gia như đường, sữa, các loại đồ dùng để thể hiện tình cảm của xóm làng. Sau đó, gia chủ nhận quà cáp và sắp xếp cho khách chỗ ngồi. Trước khi buổi lễ được tổ chức, gia đình phải dọn dẹp nhà cửa rồi chuẩn bị đầy đủ những đồ vật theo truyền thống bao gồm: một lò bếp, một hũ gạo, một hũ muối và một lu nước. Tất cả được sắp xếp gần cột nhà để thể hiện mong muốn trong bếp lúc nào cũng đầy đủ gạo, muối, nước.

van-hoa-champa-2

Người dân mang quà đến lễ Tạ ơn. Ảnh: Báo đảng cộng sản

Tiếp theo, cả gia chủ và khách sẽ tổ chức ăn mừng. Trước lúc ăn, người đại diện cùng dân làng đứng lên đọc kinh tạ ơn trên đã giúp cho gia đình có ngôi nhà mới và cầu nguyện cho gia chủ thuận lợi trong công việc làm ăn, cuộc sống thì bình an, hạnh phúc. Sau khi dùng bữa cùng nhau, các chàng trai, cô gái Chăm sẽ thể hiện những điệu múa dân ca phục vụ mọi người trong niềm vui ngôi nhà mới được dựng xong.

van-hoa-champa-3

Điệu múa trong lễ Tạ ơn mừng nhà mới. Ảnh: Báo đảng cộng sản

 Những điệu múa tôn vinh bản sắc người Chăm

Văn hóa người Chăm thể hiện đậm nét ở những điệu múa truyền thống đặc trưng. Họ có nhiều điệu múa truyền thống, trong đó nổi bật nhất là điệu múa chim công, múa đội nước và múa đạp lửa.

van-hoa-champa-4

Người Chăm có nhiều điệu múa khác nhau. Ảnh: baomoi.com

Điệu múa chim công được lấy cảm hứng từ hình dáng bên ngoài đẹp đẽ và những động tác sinh động của chim công. Phụ nữ Chăm sử dụng chiếc quạt để diễn tả lại những động tác ấy. Với bàn tay dịu dàng, những cô gái phe phẩy chiếc quạt như đôi cánh của con chim, từ đó như bày tỏ tâm tình vui buồn của mình theo chuyển động lên hoặc xuống, trái hoặc phải của cánh quạt. Người Chăm quan niệm chim công mang ý nghĩa may mắn, an bình nên múa chim công thường diễn ra trong các ngày vui của cộng đồng.

van-hoa-champa-5

Điệu múa chim công. Ảnh: Tôn giáo Việt

Với điệu múa đội nước, người phụ nữ Chăm sẽ đội trên đầu một số vật dụng như bình gốm, một cái khay đựng hoa quả hoặc bộ ấm chén. Các nhà nghiên cứu cho rằng điệu múa này xuất phát từ điệu Thong hala (cỗ bồng trầu) trong lễ dâng nước thánh lên tháp, sau đó kết hợp với thao tác đội lu nước trong sinh hoạt ngày thường. Điệu múa này không chỉ để dâng cúng thần linh mà còn để tiếp khách. Các cô gái sẽ nhún chân và nâng nhẹ đôi tay, miệng cười tươi đón khách rồi đỡ ấm nước từ trên đầu xuống rót vào cốc để mời khách. Điệu múa đội nước thể hiện được hết đặc tính khéo léo, nhịp nhàng và lam lũ của người phụ nữ khi lao động. Bên cạnh đó, người Chăm còn tổ chức lễ hội để thi tài đội đồ vật trên đầu.

Điệu múa đội nước của người Chăm. Video: Youtube Viên Ngọc Nguyễn

01-5931

Thi đội đồ vật trong lễ hội. Ảnh: Báo Quảng Ngãi

Nếu như múa chim công và múa đội nước chỉ dành cho phụ nữ thì điệu múa đạp lửa là của riêng đàn ông. “Lửa” mang ý nghĩa khó khăn, “đạp lửa” thể hiện sự vượt qua mọi gian lao, thử thách, đập tan khó khăn, gian khổ. Người thể hiện điệu múa này sẽ sử dụng roi và kiếm đung đưa để mô tả sự chiến đấu anh dũng, hùng tráng trước kẻ thù, đồng thời thể khơi gợi tinh thần sẵn sàng chiến đấu bảo vệ xóm làng thân thương để đi đến chiến thắng cuối cùng. Điệu múa này thường xuất hiện trong lễ hội Rija Nưgar có nghĩa là lễ hội của xứ sở Chăm.

van-hoa-champa-7

Một người đàn ông đang thực hiện nghi thức đạp lửa. Ảnh: Vinaculto.vn

Những nghi lễ và điệu múa của dân tộc Chăm đã tồn tại từ rất lâu. Đó không chỉ là nét đẹp văn hóa đặc trưng mà còn chứa đựng triết lý sống sâu sắc của người Chăm.

>>> Kỳ I: Khám phá văn hóa người Chăm hàng nghìn năm tại An Giang