Độc đáo tục bắt vợ và cưới hỏi của người H'Mông

Độc đáo tục bắt vợ và cưới hỏi của người H'Mông

Lai Châu Yên Bái Bắc Kạn 29.04.2020

H’Mông là một dân tộc thiểu số có lịch sử lâu đời với nét văn hóa riêng. Trong số đó, tục cưới xin của người H'Mông vẫn giữ nguyên bản sắc truyền thống độc đáo giúp thu hút sự chú ý của nhiều du khách trong và ngoài nước.

Được viết bởi giangvx

H'Mông - một trong 54 dân tộc ở Việt Nam

Dân tộc H’mông vốn có nguồn gốc từ Trung Quốc. Họ di cư vào Việt Nam cách đây 300 năm theo từng đợt rải rác kéo dài tới cuối thế kỷ 19. Hiện nay, dân tộc này có trên 558.000 người trên toàn đất nước. Họ cư trú đa số ở các tỉnh miền núi phía Bắc, dọc theo biên giới Việt - Trung và Việt - Lào, chủ yếu ở các tỉnh Lai Châu, Sơn La, Hà Giang, Lào Cai...

tuc-bat-vo-va-cuoi-hoi-cua-nguo-hmong

Dân tộc H'Mông ở Việt Nam có nguồn gốc từ Trung Quốc. Ảnh: youtube

tuc-bat-vo-va-cuoi-hoi-cua-nguo-hmong-1

Dân tộc H'Mông tại một phiên chợ. Ảnh: vanhoanvietnam.

Người H'Mông được chia thành các nhóm khác nhau như Mông Đơ (Mông Trắng), Mông Lềnh (Mông Hoa), Mông Sí (Mông Đỏ), Mông Đú (Mông Đen). Họ có trang phục riêng được dệt từ vải lanh. Không những thế, dân tộc này còn có nhiều phong tục độc đáo, trong đó nổi bật nhất là phong tục cưới hỏi.

Từ tình yêu đến việc được chấp nhận

Người H'Mông coi chợ phiên và lễ Tết là thời điểm để đi tìm người thương và trao duyên. Vào những dịp này, các nam thanh nữ tú, thường là từ 13 đến 15 tuổi, diện những bộ quần áo đẹp nhất và rủ nhau xuống chợ. Không khí tấp nập, đông vui của chợ phiên là nơi lý tưởng để họ tìm người yêu. Các chàng trai thường chọn những cô gái to khỏe có bắp chân săn, cặp mông mẩy bởi theo họ, các cô gái đó vừa mắn đẻ, khéo nuôi con lại biết làm nương rẫy...

tuc-bat-vo-va-cuoi-hoi-cua-nguo-hmong-2

Người H'Mông thường tìm người yêu qua các phiên chợ. Ảnh: Zing.vn

Để tiến đến hôn nhân, phong tục người H'Mông khá phức tạp. Nếu cặp đôi được cả hai bên gia đình đồng ý sẽ tiến hành dạm ngõ và tiến hành lễ cưới. Nếu không được cha mẹ cho phép, cả cộng đồng cũng sẽ không chấp thuận cho họ lấy nhau.

Để xóa bỏ được trở ngại từ phía gia đình, chàng trai phải thưa chuyện với bố mẹ đẻ và những người thân trước để lập kế hoạch đưa vợ về nhà. Dù vậy, muốn thành công cần phải có cả sự đồng thuận của người yêu.

tuc-bat-vo-va-cuoi-hoi-cua-nguo-hmong-3

Tục kéo vợ của người H'Mông. Ảnh: Youtube

Vào ngày hẹn ước, chàng trai sẽ cùng cô gái gặp mặt, rồi nhờ người quen cùng bạn bè mình ra tay kéo cô gái về nhà. Đây được gọi là tục kéo vợ hoặc bắt vợ. Dù đã biết trước mọi thứ nhưng theo quan niệm truyền thống, cô gái vẫn phải giả vờ khóc lóc, kêu la cầu cứu để không bị coi là hư hỏng.

Điều đặc biệt, khi nhà gái chạy đến tiếp cứu, bạn bè, người quen của chàng trai phải ra chịu trận mà không được đánh trả để giúp chàng trai đưa cô gái về. Trên chặng đường cõng vợ về nhà, chàng trai phải cực kỳ cẩn thận, không được để chân cô gái chạm đất và bảo vệ cô gái khỏi thương tích. Khi nhà trai báo tin cho nhà gái rằng họ đã chọn được con dâu, dù không thoải mái, đa phần nhà gái cũng sẽ đều bằng lòng.

tuc-bat-vo-va-cuoi-hoi-cua-nguo-hmong-4

Cô gái được nhà trai kéo về nhà. Ảnh: báo đảng cộng sản.

Cô gái sau khi bị bắt về nhà trai sẽ được ở phòng riêng. Ba ngày sau, bố mẹ chàng trai mới dẫn cặp đôi sang nhà gái để bàn việc cưới xin và kết thông gia. Nếu lúc này cô gái ưng thuận hôn sự được tiến hành, còn nếu cô gái khóc lóc, van xin thì coi như đám cưới sẽ bị hủy bỏ.

Những nghi lễ chính thức cho một đám cưới

Để có một cuộc hôn nhân chính thức, người H'Mông phải thực hiện các nghi lễ trang trọng như là dạm hỏi, dẫn cưới và đón dâu.

Sau khi kết thông gia, con rể và con gái ở lại giúp bố mẹ vợ các công việc trong gia đình vài ngày rồi mới về. Dựa trên những sự thống nhất về một lễ cưới giữa hai gia đình, phía nhà trai nhờ một người đàn ông đứng làm mối cho con mình, người này có nhiệm vụ thảo luận với nhà gái về những lễ vật cưới xin. Việc chọn ông mối dựa trên các tiêu chí có sẵn từ trước, đây phải là người có uy tín, biết ca hát, uống rượu, có kinh nhiều kinh nghiệm trong việc giao tiếp, kể chuyện. Phần lễ vật bắt buộc phải có là một con gà trống, một chai rượu và chỉ màu.

tuc-bat-vo-va-cuoi-hoi-cua-nguo-hmong-5

Phần lễ vật bắt buộc phải có là một con gà trống, một chai rượu và chỉ màu. Ảnh: báo đảng cộng sản.

Người H'Mông cho rằng mùa xuân là lúc mọi vật sinh sôi nên họ thường tổ chức lễ đón dâu vào thời điểm này. Nhà trai sau khi chuẩn bị đầy đủ lễ vật sẽ giao cho ông mối và phân việc cụ thể cho từng người trong họ để hoàn thành công việc đón dâu. Theo tục lệ, chú rể và phù rể trước khi di chuyển sang nhà gái phải vái lạy tổ tiên và trời đất.

tuc-bat-vo-va-cuoi-hoi-cua-nguo-hmong-6

Nhà trai sang nhà gái xin dâu. Ảnh: báo đảng cộng sản.

Ông mối sẽ nhận tín vật là ô đen và túi vải từ trưởng họ, rồi dẫn đầu đoàn đón dâu sang nhà gái. Cả đoàn người lúc này đều háo hức và phấn khởi cùng cười nói vui vẻ suốt chặng đường.

tuc-bat-vo-va-cuoi-hoi-cua-nguo-hmong-7

Nhà trai trao lễ vật. Ảnh: báo đảng cộng sản.

Phía nhà gái cũng luôn hồi hộp không kém chờ đoàn rước dâu của nhà trai. Khi đến nơi, ông mối sẽ phải thực hiện một số nghi thức truyền thống như hát bài hát “xin mở cửa”, “xin bàn ghế” rồi trao ô, túi vải cùng lễ vật cho nhà gái. Tiếp đó, ông mối xin gia chủ cho phù dâu vào buồng dẫn cô dâu ra với chú rể. Nhận dâu xong, cả cô dâu, chú rể và ông mối thực hiện vái tạ tổ tiên nhà gái, tạ ơn, nhận lễ vật từ phía chủ nhà và ra về.

tuc-bat-vo-va-cuoi-hoi-cua-nguo-hmong-8

Cô dâu và chú rể trên đường về nhà trai. Ảnh: Vietnamnet.vn

tuc-bat-vo-va-cuoi-hoi-cua-nguo-hmong-9

Cô dâu trình diện gia đình nhà trai và dùng cơm. Ảnh: Vietnamnet.vn

Khi về đến nhà trai, cô dâu sẽ được làm lễ nhập gia và ông mối trình bày lại kết quả tốt đẹp từ việc đón dâu. Mọi sự xong xuôi là lúc gia tộc cùng khách mời quay quần bên nhau để dùng mâm cơm chén rượu chúc cho một cặp vợ chồng mới được hạnh phúc.

tuc-bat-vo-va-cuoi-hoi-cua-nguo-hmong-10

Ảnh: báo đảng cộng sản.

Tục cưới xin đã tạo điểm nhấn trong đời sống của người H'Mông đồng thời góp phần tạo ra sự đa dạng về bản sắc văn hóa cho đất nước Việt Nam. Bạn nên một lần ghé thăm các bản làng của người H'Mông để tìm hiểu về đời sống phong phú và độc đáo của họ.