6 lễ hội văn hóa đặc sắc ở Thanh Hóa tạo sức hút lớn với du khách

6 lễ hội văn hóa đặc sắc ở Thanh Hóa tạo sức hút lớn với du khách

Thanh Hoá 18.05.2020

Không chỉ nổi danh với các danh thắng như: thành nhà Hồ, khu di tích Lam Kinh, suối cá thần Cẩm Lương, biển Sầm Sơn, tỉnh Thanh Hóa còn có nhiều lễ hội mang đậm bản sắc văn hóa. Dưới đây là 6 lễ hội lớn nhất của vùng đất này thu hút rất nhiều du khách ghé thăm mỗi năm.

Được viết bởi giangntt

Lễ hội cầu phúc đền Độc Cước (Sầm Sơn)

Hằng năm vào 16/2 âm lịch (khoảng tháng 3 dương lịch), người dân thành phố Sầm Sơn lại tổ chức lễ hội cầu phúc tại đền Độc Cước. Đây là hội mở đầu chuỗi các hoạt động văn hóa - thể thao - du lịch hàng năm ở tỉnh Thanh Hóa. Lễ hội gắn với truyền thuyết khi Sầm Sơn còn là vùng biển hoang vu, cuộc sống của người dân lúc đó rất khó khăn do bị loài quái thú hung ác quấy phá. Khi ấy, một chàng trai với sức khỏe phi thường đã xuất hiện để cứu giúp dân chúng. Chàng phân thân mình làm đôi, một nửa trên bờ giúp dân làm ăn sinh sống, một nửa ở ngoài khơi xa tiêu diệt loài quái thú hung tàn để bảo vệ dân lành.

Sau này người dân nhớ ơn lập đền thờ trên hòn Cổ Giải của núi Trường Lệ và đặt tên là Độc Cước (một chân). Chính vì vậy, theo phong tục xưa, lễ hội đền Độc Cước nhằm cầu phúc cho nhân dân, cầu cho đất nước hưng thịnh, công việc thuận buồm xuôi gió và cuộc sống bình an.

le-hoi-o-thanh-hoa

Đền Độc Cước gắn với truyền thuyết chàng trai khi xưa phân thân để cứu rỗi dân chúng. Ảnh: foox.vn

Mở đầu hội đền Độc Cước là phần lễ rước kiệu về sân đền, tiếp đó là lễ tế tôn ti long trọng bày tỏ tấm lòng thành kính đối với tiền nhân tổ tiên, cầu phúc cho người dân năm mới vạn sự như ý. Sau phần lễ trang nghiêm là phần hội với nhiều trò chơi dân gian của Việt Nam như: thi đấu vật dân tộc, đánh cờ người, hát múa dân gian,… Đặc biệt trong lễ hội còn có hoạt động làm bánh giầy khổng lồ thu hút sự chú ý đông đảo của nhân dân và du khách.

le-hoi-o-thanh-hoa-1

Lễ hội đền Độc Cước diễn ra với nhiều hoạt động thú vị. Ảnh: samson.thanhhoa.gov.vn

le-hoi-o-thanh-hoa-3

Hoạt động tế lễ. Ảnh: thanhhoa.gov

le-hoi-o-thanh-hoa-4

Chiếc bánh giầy khổng lồ trong lễ hội. Ảnh: baogiaothong

Tham dự lễ hội đền Độc Cước, du khách không chỉ được hòa mình vào không gian của một trong những lễ hội vùng biển đặc trưng nhất của người dân xứ Thanh mà còn hiểu thêm về nét đẹp văn hóa của vùng đất này. Với tất cả những giá trị bảo tồn văn hóa quý báu, ngày 27/9/2018 Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch Việt Nam đã đưa Lễ hội đền Độc Cước và danh mục di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia, quyết định chính thức được công bố vào lễ hội năm 2019.

Lễ hội Phủ Na (Như Thanh)

le-hoi-o-thanh-hoa-5

Phủ Na. Ảnh: laodong

Phủ Na (hay còn được gọi là Na Sơn Động) nằm dưới chân dãy núi Nưa thuộc địa phận xã Xuân Du, huyện Như Thanh. Nơi đây chỉ cách thành phố Thanh Hóa gần 30km. Phủ Na là một quần thể bao gồm: đền thờ Cô Ba, đền thờ Đức Ông (đệ nhất, đệ nhị, đệ tam), đền thờ Nguyệt Nga Thánh Mẫu có 3 tòa nhà lợp ngói mũi hài liền thông nhau, đền thờ Chúa Thượng và đền thờ cô Chín. Nơi này có phong cảnh nên thơ, hữu tình với rừng thông cả chục năm tuổi, khe suối róc rách, không khí trong lành...

Phủ Na được xây dựng vào năm 1909 theo kiến trúc nhà Nguyễn. Đến năm 1993, nơi này được Việt Nam công nhận là Di tích lịch sử và thắng cảnh Quốc gia.

le-hoi-o-thanh-hoa-6

Phong cảnh hữu tình ở Phủ Na. Ảnh: laodong

Lễ hội Phủ Na mang đặc điểm của tín ngưỡng thờ Mẫu đậm nét trong văn hóa tâm linh của người dân. Lễ hội diễn ra từ tháng 1 đến tháng 2 âm lịch (tháng 2 - tháng 3 dương lịch) và trong tháng 8 âm lịch (khoảng tháng 9 dương lịch) hằng năm. Đền thờ Nguyệt Nga Thánh Mẫu là khu vực chính diễn ra lễ hội. Trong thời gian tổ chức, du khách thập phương nườm nượp đổ về trảy hội, dâng hương, lễ bái, cầu tài lộc, cầu năm mới làm ăn thuận lợi,… Ngoài phần lễ, các hoạt động giải trí như trò chơi dân gian, văn hóa văn nghệ truyền thống được tổ chức làm cho lễ hội càng thêm phần thu hút.

le-hoi-o-thanh-hoa-7

Lễ hội Phủ Na diễn ra vào đầu năm thu hút nhiều du khách ghé thăm. Ảnh: baotainguyenmoitruong

Đặc biệt, trên đỉnh núi Nưa có một dòng suối mát lành chảy xuống chân núi, nước không bao giờ cạn. Du khách đến dâng hương, vãn cảnh lễ hội thường lấy một chút nước về nhà và xem như là "nước thánh" để cầu năm mới may mắn.

le-hoi-o-thanh-hoa-8

Người dân lấy nước suối ở phủ để cầu may. Ảnh: laodong

Lễ hội Đền Sòng (Bỉm Sơn)

Đền Sòng thuộc phường Bắc Sơn, thị xã Bỉm Sơn. Đây là nơi thờ bà chúa Liễu Hạnh - một trong Tứ Bất Tử của người Việt Nam xưa. Truyền thuyết kể rằng vào đời vua Lê Thần Tông (1619 - 1628), một ông lão ở làng Cổ Đam, phường Lam Sơn được bà chúa Liễu Hạnh báo mộng: "Hãy về nói với dân làng dựng cho Ta một ngôi đền để Ta ngự, Ta sẽ phù hộ cho các người”. Sau đó, vào một buổi sáng cuối tháng Giêng, ông lão mang một cây gậy tre đến cắm trên mảnh đất (nay là khu vực Đền Sòng) và thắp hương khẩn cầu: "Nếu cây gậy này mà tươi tốt thì chúng con sẽ chọn đất này để lập đền tôn thờ tiên chúa”. Sau đó không lâu, cây tre khô bỗng nảy chồi, ra lá khiến ai cũng bất ngờ. Người ta gọi đây là bụi tre Thần. Nhân cho rằng bà chúa Liễu Hạnh đã hiển linh nên kêu gọi đóng góp tiền để xây dựng đền cạnh bụi tre. Về sau, người ta dần tu bổ ngôi đền cho khang trang hơn.

le-hoi-o-thanh-hoa-9

Đền Sòng ngày nay. Ảnh: hanoitour

Lễ hội đền Sòng hay còn được gọi là ngày Thánh Mẫu hạ giới được tổ chức vào đầu xuân năm mới 10 - 26/2 âm lịch (khoảng tháng 3 dương lịch). Vào ngày chính hội, người dân thực hiện nghi lễ rước Thánh Mẫu từ đền Sòng đến đền Chín Giếng và tế nữ quan từ 5h sáng đến khoảng 12h trưa.

le-hoi-o-thanh-hoa-10

Nghi thức tế lễ đền Sòng diễn ra trang nghiêm - Ảnh: Truyền hình Thanh Hóa

Phần lễ của lễ hội đền Sòng được đặt ra và tuân thủ theo quy định, vật tế lễ gồm hoa quả, bánh kẹo, xôi gà, xôi thịt,… Một số địa phương còn dâng thêm bánh chưng, bánh răng bừa, bánh nếp, bánh mật, bánh trôi,… Tham gia lễ hội, người dân thể hiện tấm lòng thành kính của mình đối với Thánh Mẫu và cầu mong có thật nhiều may mắn. Phần hội đặc sắc với những trò chơi dân gian hấp dẫn như đánh vật, đấu võ, thi hát đối chầu văn, múa rồng, đánh cờ, đánh vật, đánh đu, leo dây, múa sư tử,…

le-hoi-o-thanh-hoa-11

Nghi lễ rước kiệu. Ảnh: hanoitour

Lễ hội đền Bà Triệu (Hậu Lộc)

Đền Bà Triệu tọa lạc trên ngọn núi Gai (hay còn gọi là núi Ải) thuộc làng Phú Điền, huyện Hậu Lộc, nằm sát quốc lộ 1A. Đền thờ vị anh hùng Triệu Thị Trinh hay còn gọi là Bà Triệu. Đền được xây từ rất lâu và không ai rõ thời gian chính xác. Ban đầu, đền chỉ có 3 gian gỗ lợp bằng tranh, bên trong có bệ thờ Bà Triệu. Đến thời Tiền Lý (549 - 602), vua Lý Nam Đế đã phong Bà làm Thành hoàng và cấp tiền cho dân làng sửa sang đền. Sau nhiều lần trùng tu, ngôi đền đã được xây theo kiến trúc đồng bằng Bắc Trung Bộ trên diện tích 4ha gồm cổng ngoại, hồ nước hình chữ nhật, bình phong, cổng nội, tả hữu mạc, tiền đường, trung đường và hậu cung. Năm 1979, ngôi đền Bà Triệu được Việt Nam công nhận là Di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia.

le-hoi-o-thanh-hoa-12

Đền Bà Triệu. Ảnh: nguoidothi

le-hoi-o-thanh-hoa-13

Đền nhìn từ trên cao. Ảnh: nguoidothi

Lễ hội Bà Triệu được tổ chức với quy mô lớn theo trình tự đền, lăng, đình vào 20 - 23/2 âm lịch (khoảng tháng 3 dương lịch) nhằm tưởng nhớ vị anh hùng Triệu Thị Trinh. Các điểm tổ chức lễ hội đều diễn ra lễ tế với nghi thức trang trọng, đặc biệt là lễ Mộc Dục (lễ tắm tượng) thường được chọn ngày tốt để hành lễ ở đình và làng. Sau đó là lễ Phụng Nghinh mời vua Bà cùng lục bộ triều đình, hội đồng các quan, thánh tổ bách gia về. Nghi thức hội “Ngô, Triệu giao quân” được tổ chức ở đình làng Phú Điền.

le-hoi-o-thanh-hoa-14

Nghi thức rước kiệu tại hội đền Bà Triệu. Ảnh: Truyền hình Thanh Hóa

Một điểm đặc biệt ở lễ hội đền Bà Triệu đó là không có các trò chơi dân gian như thường thấy ở các nơi khác, thay vào đó là "Hội trận" để khơi dậy hào khí chống quân Ngô của Bà, hay hát trầu văn để liên tưởng đến quá khứ oai hùng ấy.

Lễ hội Mai An Tiêm (Nga Sơn)

Đền thờ Mai An Tiêm nằm ở xã Nga Phú, huyện Nga Sơn. Đây được cho là nhà của gia đình Mai An Tiêm xưa kia. Mai An Tiêm là người có công khai phá, xây dựng vùng đất ven biển Nga Sơn và cũng là người được coi là ông tổ của nghề trồng dưa hấu ở Việt Nam. Tương truyền, chàng là con nuôi của vua Hùng Vương. Nhờ trí thông minh, yêu lao động nên Vua Hùng rất quý mến Mai An Tiêm. Vì ghen ghét, đố kị nên các chư thần đã gièm pha, xúc xiểm nhà vua nghi ông tội phản nghịch, đày ra đảo xa. Cũng chính trên hòn đảo này, ông phát hiện ra giống hạt lạ do chim thả xuống và trồng thành công cây dưa hấu cho quả ngon ngọt. Sau đó, Mai An Tiêm lấy que vạch lên vỏ và thả quả dưa xuống biển mong có người vớt được. Các thương lái vớt được quả dưa hấu và đem quần áo, lương thực ra đảo đổi lấy dưa hấu. Ít lâu sau chuyện này đến tai vua, chàng được vua Hùng minh oan và cho đón về đất liền để phục chức. Để nhớ ơn, người dân đã tôn càng là “Bố Cái Dưa Tây”.

le-hoi-o-thanh-hoa-15

Lễ hội Mai An Tiêm diễn ra với phần lễ trang nghiêm, thành kính. Ảnh: Truyền hình Thanh Hóa

Lễ hội Mai An Tiêm được tổ chức vào 12 - 14/3 âm lịch (khoảng tháng 4 dương lịch) để bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với người có công khai pha mở mang bờ cõi, thủy tổ của nghề canh nông cho người dân trong vùng. Hoạt động chính của lễ hội này là: Rước kiệu, dâng hương, lễ tế. Ngoài ra, phần hội cũng vô cùng hoành tráng với những màn nghệ thuật sân khấu hóa, những trò chơi dân gian, cuộc thi thú vị như khắc dưa hấu nhằm tái hiện lại các phân cảnh trong sự tích Mai An Tiêm: bị buộc tội đày ra đảo hoang, tìm được giống dưa hấu, khắc chữ lên quả dưa hấu thả trôi những quả dưa hấu về đất liền, được minh oan, đoàn viên,…

le-hoi-o-thanh-hoa-16

Cuộc thi khắc dưa hấu tong lễ hội. Ảnh: Nga Sơn New

Lễ hội Lam Kinh (Thọ Xuân)

Lam Kinh thuộc thị trấn Lam Sơn, huyện Thọ Xuân nổi tiếng là quê của Lê Lợi (1385-1433). Đây là nơi nghĩa quân Lam Sơn khởi nghĩa chống giặc Minh. Đến năm 1428, Lê Lợi lê ngôi vua (Lê Thái Tổ). Năm 1420, Lê Thái Tổ đổi tên vùng đất Lam Sơn thành Lam Kinh. Từ đó, các miếu, điện, đền... cũng được xây dựng tại đây để làm nơi nghỉ chân, bái tổ và cũng là nơi ở của quan lại trong coi Lam Kinh cùng khu tập lăng mộ của tổ tiên và các vị vua, hoàng thái hậu nhà Lê.

Thành điện Lam Kinh xưa kia được xây dựng theo thế "tọa sơn hướng thủy" - tiêu chuẩn vàng trong phong thủy của người Á Đông. Phía Bắc kinh thành là núi Dầu, phía Đông là rừng Phú Lâm, phía Tây là núi Hương và núi Hàm Rồng còn phía Nam là sông Chu. Đến Năm 1962, Việt Nam công nhận nơi này là khu di tích lịch sử cấp quốc gia.

le-hoi-o-thanh-hoa-17

Lễ hội Lam Kinh. Ảnh: Báo Quảng Nam

Hằng năm, lễ hội Lam Kinh được tổ chức vào ngày giỗ vua Lê Thái Tổ từ 21 - 23/8 âm lịch (khoảng tháng 9 dương). Phần lễ gồm: màn trống hội, cờ hội, rước kiệu, những nghi thức tế lễ từ thời Lê vô cùng trang nghiêm. Các hoạt động này được thực hiện theo đúng nghi thức cổ truyền, tái hiện lại các sự kiện trọng đại ở thời Lê, tưởng nhớ công ơn của vua Lê Thái Tổ.

le-hoi-o-thanh-hoa-18

Lễ hội Lam Kinh được tổ chức hoành tráng với nhiều hoạt động thú vị. Ảnh: Vietnamplus

Sau lễ dâng hương thành kính, phần hội được tổ chức với nhiều chương trình nghệ thuật đặc sắc như: Múa cờ, múa đèn chạy chữ, biểu diễn võ cổ truyền, múa cồng chiêng,… nhằm tái hiện lại những sự kiện trọng đại trong lịch sử Việt Nam như: Hội thề Lũng Nhai, Lê Lai cứu chúa, giải phóng thành Đông Quan, vua Lê Thái Tổ đăng cơ,…

le-hoi-o-thanh-hoa-19

Sau phần lễ và hội ở đài lễ là nghi thức lễ rước bóng Thánh Mẫu Liễu Hạnh, rước kiệu Hoàng Đế Quang Trung lên đèo Ba Dội về đền Chín Giếng và hoàn vị. Ảnh: Truyền hình Thanh Hóa

Thanh Hóa nổi tiếng với nhiều lễ hội gắn với lịch sử và tín ngưỡng dân gian. Những lễ hội này đã mang nhiều giá trị văn hóa tốt đẹp, nhắc nhớ thế hệ sau về công lao của cha ông, góp phần tô điểm cho văn hóa xứ Thanh. Du khách tham gia lễ hội sẽ phần nào hiểu hơn về đời sống tinh thần, các tập tục, tín ngưỡng dân gian của người dân nơi đây.