Độc đáo 7 làng nghề truyền thống lâu đời ở Thanh Hóa

Độc đáo 7 làng nghề truyền thống lâu đời ở Thanh Hóa

Thanh Hoá 08.06.2020

Thanh Hóa vốn nổi tiếng là vùng đất trăm nghề. Trải qua nhiều thăng trầm lịch sử, những làng nghề truyền thống nơi đây vẫn giữ vững được nét đẹp lao động cũng như sắc thái riêng của của mình.

Được viết bởi giangntt

Làng nghề dệt chiếu Nga Sơn

lang-nghe-truyen-thong-thanh-hoa

Dệt chiếu Nga Sơn. Ảnh: Ivivu

Chiếu Nga Sơn là sản phẩm chiếu cói nổi tiếng ở Việt Nam được dệt tại Nga Sơn - một huyện ven biển tỉnh Thanh Hóa. Theo các bậc cao niên, xưa kia, chiếu cói Nga Sơn cùng chiếu Kim Sơn (tỉnh Ninh Bình) là vật phẩm tiến cống triều đình và được giới quý tộc, vua chúa ưa dùng. Trải qua hơn 150 năm tồn tại và phát triển, chiếu Nga Sơn hiện nay vẫn được ưa chuộng khắp Việt Nam.

Chiếu Nga Sơn nổi tiếng bởi phương thức sản xuất hoàn toàn thủ công, đặc trưng với sợi chiếu nhỏ, mềm và rất óng mượt. Mặc dù sản xuất thủ công nhưng chiếu nơi đây có rất nhiều kiểu dáng, màu sắc, trang trí từ đơn giản đến cầu kỳ khiến du khách thích thú. Với bàn tay khéo léo, người Nga Sơn đã nâng tầm sản phẩm cói trong chỉ là những chiếc chiếu mà nó còn là các sản phẩm mỹ nghệ có giá trị nghệ thuật cao. Đó là những đồ trang trí nhà cửa, thảm lót sàn, xe đan, làn, dép... đã được xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản và thị trường Đông Âu.

lang-nghe-truyen-thong-thanh-hoa-1

Chiếu Nga Sơn nổi tiếng bởi phương thức sản xuất hoàn toàn thủ công. Ảnh: ivivu

Đến tham quan làng nghề chiếu Nga Sơn, du khách có cơ hội được trải nghiệm và chiêm ngưỡng quá trình làm chiếu của người dân nơi đây, từ lúc thu hoạch cói tới khâu xử lý cói và dệt chiếu. Từ đó, bạn phần nào hiểu được sự vất vả của công việc làm chiếu "một nắng hai sương" và biết trân trọng sản phẩm hơn.

lang-nghe-truyen-thong-thanh-hoa-2

Sản phẩm chiếu cói ở Nga Sơn. Ảnh: ngason.vn

Địa chỉ:  Huyện Nga Sơn, Thanh Hoá. 

Sản phẩm: Chiếu cói

Giá chiếu: Dao động từ 150.000 đồng đến 200.000 đồng/sản phẩm

Mỹ nghệ sơn mài Tiên Sơn

Cũng như chiếu cói Nga Sơn, các sản phẩm mỹ nghệ tại Tiên Sơn đều được sản xuất hoàn toàn thủ công từ khâu chế tác khuôn mẫu cho đến giai đoạn xử lý bề mặt tạo nên đường nét sản phẩm và cuối cùng là khâu hoàn thiện. Các sản phẩm mỹ nghệ nơi đây đều được "thổi hồn" bởi bàn tay khéo léo của những thợ thủ công lành nghề.

Để tạo ra sản phẩm sơn mài hoàn chỉnh cần trải qua các quy trình như: trộn bột gỗ với keo rồi cho vào khuôn, nung ở nhiệt độ 150 - 200 độ C trong 3-4 tiếng. Sau khi ra lò, các sản phẩm được ghép với nhau bằng keo và xử lý chống thấm nước. Quan trọng nhất là công đoạn làm nhẵn, tạo nước sơn để sản phẩm có đường nét đạt tiêu chuẩn. Một mẫu sơn mài đạt tiêu chuẩn phải có độ tươi về màu sắc và căng bóng về bề mặt.

lang-nghe-truyen-thong-thanh-hoa-4

Các sản phẩm mỹ nghệ tại Tiên Sơn đều được sản xuất hoàn toàn thủ công. Ảnh: Topthanhhoa

Sản phẩm mỹ nghệ sơn mài Tiên Sơn hiện đã có mặt trên khắp Việt Nam, đồng thời nhờ việc ngày càng được nâng cao về chất lượng mà sản phẩm đã và đang được xuất khẩu tới một vài quốc gia. Đến với làng nghề này, bạn vừa được tham quan, trải nghiệm quá trình sản xuất vừa có thể mua sắm một vài sản phẩm làm quà lưu niệm độc đáo mà không phải ở đâu cũng có.

lang-nghe-truyen-thong-thanh-hoa-5

Sản phẩm mỹ nghệ sơn mài Tiên Sơn hiện đã có mặt trên khắp Việt Nam - Ảnh: Tuhaoviet

Sản phẩm: bình lọ cắm hoa trang trí, bình lọ nghệ thuật; âu đĩa trang trí, nghệ thuật; hình khối trang trí, nghệ thuật; bục bệ trang trí, nghệ thuật.

Địa chỉ: Làng Tiên Sơn, xã Hà Lĩnh, huyện Hà Trung, tỉnh Thanh Hóa 

Giá thành: Đa dạng từ 100.000 đồng cho đến vài triệu đồng/sản phẩm

Dệt sợi gai người Thổ

Thanh Hóa là vùng đất có nhiều dân tộc khác nhau cùng sinh sống, trong đó có người Thổ nổi tiếng với nghề dệt sợi gai. Nghề dệt sợi gai của người Thổ đã được hình thành từ rất lâu trở thành một biểu tượng văn hóa xứ Thanh. Sợi gai được dệt từ vỏ cây gai - một loại cây thuộc họ tầm ma. Sợi gai sẽ được dùng để làm thành các sản phẩm như vỏ chăn, váy, khăn...

lang-nghe-truyen-thong-thanh-hoa-6

Trang phục người Thổ được làm từ cây gai. Ảnh: nhuxuan.thanhhoa.gov

Bạn sẽ bất ngờ khi được trải nghiệm được quy trình sản xuất sợi gai mềm mịn với các công đoạn đòi hỏi sự tỉ mỉ và kiên nhẫn. Người ta dùng dao nhỏ để bóc vỏ sợi gai rồi sử dụng chày gỗ đập dập sợi, ngâm nước cho đến khi còn tơ. Kế tiếp, cho sợi gai vào nồi to luộc trong 1-2 tiếng mới vớt ra phơi khô. Tiếp theo là công đoạn dùng dao tước gai thành sợi nhỏ. Công cụ dùng để se sợi là 2 thanh tre vót tròn, buộc quanh một cột nhà và se từng sợi bằng guồng được làm từ tre và gỗ.

lang-nghe-truyen-thong-thanh-hoa-8

Quá trình thu hoạch cây gai. Ảnh: Zing.vn

lang-nghe-truyen-thong-thanh-hoa-9

Sợi gai được dệt từ vỏ cây gai, đây là một loại cây thuộc họ tầm ma - Ảnh: Báo Thanh Hóa

Sản phẩm: Váy, khăn đội đầu, thắt lưng, vỏ chăn...

Giá thành: Dao động từ 100.000 đồng đến 300.000 đồng/sản phẩm

Làm hương làng Đông Khê

lang-nghe-truyen-thong-thanh-hoa-10

Làng Đông Khê nổi tiếng với nghề làm hương. Ảnh: Dulichviet

Nhắc tới nghề làm hương chắc chắn không thể bỏ qua làng Đông Khê thuộc xã Hoằng Quỳ, huyện Hoằng Hóa. Sản phẩm nổi tiếng của làng là hương trầm. Hương ở đây có mùi dịu nhẹ và ấm áp lạ thường.

Làng nghề hương Đông Khê được hình thành từ cách đây hàng trăm và có những bước chuyển mình rõ rệt cả về chất lượng lẫn hình thức. Đến đây, du khách sẽ trực tiếp được trải nghiệm quy trình sản xuất hương từ xử lý tăm hương, nhuộm chân tăm, chạy nhựa (dùng nhựa cây trám trộn với bột than) cho đến “chạy bài” - hay nói cách khác là chạy một loại bột mịn được chiết xuất từ cây bài, đem đến hương thơm đặc trưng.

lang-nghe-truyen-thong-thanh-hoa-11

Chân hương với màu sắc bắt mắt. Ảnh: phatgia.org

Địa chỉ: xã Hoằng Quỳ, huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa

Sản phẩm: Hương trầm

Đúc đồng làng Chè - Trà Đông

lang-nghe-truyen-thong-thanh-hoa-12

Sản phẩm từ đồng của làng Chè - Trà Đông. Ảnh: Báo Thanh Hóa

Nghề đúc đồng tại làng Chè - Trà Đông đã được công nhận là "Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia". Nghề đúc đồng tại làng Chè Đông đã có lịch sử cả nghìn năm, tiếp tục được duy trì và phát triển cho đến ngày nay. Truyền thuyết kể lại, thời nhà Lý (1009 – 1225), dòng họ Vũ đã có công đưa nghề đúc đồng về làng. Tuy nhiên, cũng có thuyết cho rằng nghề này do ông Khổng Minh Không truyền lại. Đến thời vua Tự Đức (1848 - 1883), người dân phường Trà Đông lập đền thờ Khổng Minh Không - tổ sư nghề đúc đồng ở Việt Nam. Trải qua thời gian với sự sa sút, hiện nay làng nghề Chè - Trà Đông đang được hồi phục nhờ tâm huyết của nhiều nghệ nhân.

lang-nghe-truyen-thong-thanh-hoa-13

Quy trình đúc đồng. Ảnh: vanhien

Làng Chè  - Trà Đông là nơi duy nhất lưu giữ kỹ thuật đúc đồng truyền thống của Việt Nam. Hiện nay, làng có 25 lò đúc lớn cùng 4 công tuy sản xuất đúc đồng. Sản phẩm nổi tiếng nhất của làng là những chiếc trống đồng có kích thước lớn từ 1 - 2m. Khi tới đây, du khách sẽ được gặp gỡ những thế hệ nghệ nhân tài năng, nhiệt huyết và chiêm ngưỡng quá trình đúc đồng truyền thống.

lang-nghe-truyen-thong-thanh-hoa-14

Sản phẩm nổi tiếng nhất của làng là những chiếc trống đồng có kích thước lớn từ 1 - 2m. Ảnh: baothanhhoa

lang-nghe-truyen-thong-thanh-hoa-15

Trống đồng có họa tiết truyền thống được chế tác tỉ mỉ. Ảnh: baothanhhoa

Địa chỉ: Làng Chè Đông xã Thiệu Trung, huyện Thiệu Hóa tỉnh Thanh Hóa

Sản phẩm: Trống đồng, chiêng đồng, đồ thờ, lư hương,...

Gốm Làng Vồm

Làng Vồm thực ra không phải là nơi sản xuất các sản phẩm gốm. Đồ gốm được sản xuất tại làng Chành kế bên nhưng được đem sang làng Vồm tiêu thụ nên lâu đời mọi người gọi luôn là gốm làng Vồm.

Theo các lão làng, nghề gốm ở xóm Lò được du nhập từ một số người di cư từ huyện Phủ Lý (tỉnh Hà Nam) cách đây 200 năm. Ban đầu, họ sinh sống và làm gốm ở khu vực chợ Vồm, sau đó nghề dần được đưa vào làng Chành.

lang-nghe-truyen-thong-thanh-hoa-16

Làng Vồm thực ra không phải là nơi sản xuất các sản phẩm gốm mà chỉ là nơi tiêu thụ sản phẩm của làng Chành. Ảnh: rongbay.com

Điều đặc biệt là gốm tại đây được làm từ chất liệu đất sét mềm, dẻo không pha tạp, giúp cho giá trị sử dụng cao. Các nghệ nhân có kinh nghiệm dày dặn, kỹ thuật tinh xảo qua nhiều đời tạo nên các sản phẩm gốm chất lượng cao, chinh phục cả những khách hàng khó tính nhất. Chính vì vậy các sản phẩm gốm ở đây rất được người tiêu dùng khắp Việt Nam ưa chuộng.

lang-nghe-truyen-thong-thanh-hoa-17

Bàn tay khéo léo của nghệ nhân làm gốm. Ảnh: Bảo tàng lịch sử

Sản phẩm: Nồi, ấm, siêu, chõ...

Địa chủ: Làng Vồm xã Thiệu Khánh, huyện Thiệu Hóa, tỉnh Thanh Hóa

Làm nước mắm làng Do Xuyên

Làng Do Xuyên từ lâu đã nổi tiếng với nghề làm nước mắm truyền thống với ưu thế ở vị trí địa lý giáp biển, nguồn muối và hải sản dồi dào. Mọi nguyên liệu, quy chuẩn để cho ra sản phẩm nước mắm ở đây đều vô cùng khắt khe. Ví dụ như cá cơm phải là loại tươi ngon nhất được đánh bắt vào tháng ba âm lịch (khoảng tháng 4 dương lịch) và tuyệt đối không được rửa bằng nước ngọt sẽ mất vị ngon của cá. Hay muối phải được lấy từ vùng biển Tĩnh Gia là loại muối hạt trắng tinh, to, già và không bị ngấm mưa.

lang-nghe-truyen-thong-thanh-hoa-18

Sản xuất nước mắm ửo Do Xuyên. Ảnh: langnghedulichthanhoa

Nước mắm tại Do Xuyên luôn được yêu thích bởi độ trong và sánh như mật ong cùng mùi hương rất đặc trưng không lẫn vào đầu được. Một lần đến tham quan và trải nghiệm ngôi làng nghề chiếm lĩnh thị trường nước mắm Thanh Hóa, du khách sẽ hiểu được quá trình làm ra một chai nước mắm không hề đơn giản.

Sản phẩm: Nước mắm cá cơm

Địa chỉ: Xã Hải Thanh, huyện Tĩnh Gia tỉnh Thanh hóa

lang-nghe-truyen-thong-thanh-hoa-19

Nước mắm tại Do Xuyên luôn được yêu thích bởi độ trong và sánh như mật ong. Ảnh:

Trên đây là 7 làng nghề truyền thống nổi tiếng nhất Thanh Hóa. Đế tham quan những địa điểm này, du khách không chỉ được tìm hiểu quy trình sản xuất thú vị mà còn được chiêm ngưỡng các sản phẩm truyền thống độc đáo không phải nơi đâu cũng có.