Độc lạ món xôi trứng kiến của người Tày ở Bắc Giang

Độc lạ món xôi trứng kiến của người Tày ở Bắc Giang

Bắc Giang 26.05.2020

Là một tỉnh thuộc vùng Đông Bắc, Bắc Giang không chỉ cuốn hút khách du lịch bởi cảnh sắc núi rừng xanh ngắt mà còn ở những món ăn vô cùng đặc sắc. Và xôi trứng kiến là một trong những đặc sản khiến du khách tò mò khi đến mảnh đất này.

Được viết bởi giangntt

Trứng kiến - đặc sản nổi tiếng ở Bắc Giang

Trứng kiến từ xưa đã được dùng như một vị thuốc và cũng là một món ăn hằng ngày. Vì công dụng của nó mà người dân coi đây như thứ “lộc trời” rất quý báu và bổ dưỡng. Ở Bắc Giang, trứng kiến mùa nào cũng có nhưng chỉ khoảng tháng 4 - 5 thời điểm trứng nhiều và mẩy nhất và đây cũng là lúc mùa lấy trứng kiến bắt đầu. 

xoi-trung-kien

Trứng kiến gai đen có màu vàng đục - Ảnh: giocaodiem.qtv.vn

Mặc dù có rất nhiều loại kiến nhưng không phải trứng loài kiến nào cũng ăn được. Chỉ có kiến gai đen to gấp 3 đến 4 lần các loại kiến đen thông thường, chuyên làm tổ trên cây mới có thể lấy để chế biến món ăn. Tổ kiến thường được kết lại trên những cành cây khô, lá khô, có tổ to bằng nắm tay hoặc thậm chí to bằng ấm đun nước.

xoi-trung-kien-1

Tổ kiến gai đen thường được kết lại trên những cành cây khô, lá khô, có tổ to bằng nắm tay hoặc thậm chí to bằng ấm đun nước. Ảnh: cadn.com.vn

Theo kinh nghiệm của những người đi rừng lấy trứng kiến lâu năm truyền lại, những tổ kiến có màu đen bạc, thớ lớn và cành cây hơi trĩu xuống sẽ có nhiều trứng. Còn những tổ đen sì và xốp lại ít trứng nên không lấy mà để lại tạo giống cho mùa sau.

Kiến gai đen thường làm tổ ở trên cành cao nên người ta phải trèo lên, cẩn thận từng bước tiếp cận tổ kiến để tránh động làm kiến tha trứng đi. Và người ta phải chọn ngày nắng ráo thu hoạch tổ kiến cho dễ leo trèo. Sau lấy xuống, tổ kiến sẽ được để trên rá hoặc bao hay mảnh vải để hứng trứng. Mỗi tổ kiến gai thường có khoảng 200.000 khoang nuôi trứng nên phải lấy dao bổ tổ ra làm 3 - 4 phần để lấy được hết.

xoi-trung-kien-2

Phải chẻ tổ kiến thành 3 - 4 phần mới có thể lấy hết trứng: Ảnh: VnExpress

Kiến bị vỡ tổ túa ra, bám vào lá cây mà người lấy trứng thả vào trước đó, lúc này chỉ cần vứt đám lá cùng kiến ra xa, đập những mảnh tổ kiến vào với nhau hoặc lấy gậy gõ nhẹ là trứng và ấu trùng kiến rơi ra. Phải mất khoảng 3 tiếng đồng hồ từ lúc trèo cây lấy tổ đến lúc thu được trứng kiến nên 1kg trứng kiến giá khá đắt, khoảng 500.000 - 700.000 đồng.

xoi-trung-kien-3

Kiến bị vỡ tổ túa ra, bám vào lá cây mà người lấy trứng thả vào trước đó, lúc này chỉ cần vứt đám lá cùng kiến ra xa là thu hoạch được trứng. Ảnh: VnExpess

Món xôi trứng kiến độc đáo của Bắc Giang

Xôi trứng kiến vốn là đặc sản của người Tày ở Bắc Giang. Nguyên liệu để làm xôi trứng kiến là gạo nếp, mỡ gà, hành phi,… và chắc chắn không thể thiếu trứng kiến gai đen. Gạo để làm xôi phải là gạo nếp nương thượng hạng, hạt to, mẩy, màu trắng ngần như sữa tỏa mùi hương thơm phức.

xoi-trung-kien-4

Gạo để làm xôi trứng kiến phải là gạo nếp nương. Ảnh: mucaangchai.info

Trước khi nấu, gạo nếp phải được ngâm 3 - 4 tiếng rồi vo kỹ cho thật sạch. Trứng kiến sau khi lấy về sẽ được đem đi sàng sạch bụi bẩn, sạn và xác kiến lớn. Sau đó đem rửa bằng nước ấm, đãi nhiều lần nhẹ tay thật kỹ để có mẻ trứng trắng ngần, tròn mẩy sẵn sàng đem chế biến. Trứng kiến đem xào cùng mỡ gà, hành phi và nêm nếm gia vị cho đậm đà vừa miệng.

xoi-trung-kien-5

Trứng kiến phải được sàng thật sạch để loại bỏ bụi bẩn, sạn và xác kiến lớn - Ảnh: VnExpress

Kế tiếp, người ta trút trứng kiến xào ra lá chuối ngự rồi cho vào chõ cùng gạo nếp nương để đồ ở lửa vừa. Khi thấy xôi chuyển sang màu nâu đục, căng mọng và dậy mùi thơm của gạo nếp, hành phi, mỡ gà là món ăn đã sẵn sàng cho bạn thưởng thức. Khi xôi bắt đầu chín, người ta sẽ dùng đũa xới cho xôi chín đều, lưu ý khi xới phải thật nhẹ tay để trứng kiến không bị vỡ.

Xôi trứng kiến gai đen phải được ăn khi còn nóng mới thưởng thức được trọn vẹn vị ngon của nó. Miếng xôi dẻo thơm mang vị béo của mỡ hành, trứng kiến ngọt bùi nổ lép bép trong miệng hòa trộn với nhau tạo nên hương vị mà ai đã ăn rồi sẽ còn nhớ mãi.

138334869_464815967844536_7215782995061725503_n

Xôi trứng kiến là một món ăn mang đậm hương vị núi rừng Đông Bắc. Ảnh: @vietnamesegod

Đến Bắc Giang vào thời gian nào để được thưởng thức xôi trứng kiến?

Thời điểm tháng 4 - 5 là thích hợp nhất để du lịch Bắc Giang và nếm thử món xôi trứng kiến độc đáo. Vào mùa trứng kiến, bạn cũng có thể tìm thấy món ăn này ở một số quán xôi trong trung tâm thành phố Bắc Giang, nhưng nếu muốn thưởng thức xôi trứng kiến chính gốc phải tìm tới bản làng của người Tày ở huyện Lục Ngạn.

xoi-trung-kien-7

Ai đã nếm thử món xôi trứng kiến một lần sẽ nhớ mãi không quên hương vị thơm bùi ấy. Ảnh: Bùi Nghịch Official

Xôi trứng kiến không chỉ đơn thuần là một món ăn, mà nó còn tô điểm thêm cho nét văn hóa truyền thống đặc sắc của người dân huyện Lục Ngạn, Bắc Giang. Đây còn là một món ăn đặc sản giàu dinh dưỡng, tốt cho sức khỏe mà bạn nên thử ít nhất một lần khi đến mảnh đất này.