Độc đáo lễ hội văn hóa Ok Om Bok của người Khmer ở Trà Vinh

Độc đáo lễ hội văn hóa Ok Om Bok của người Khmer ở Trà Vinh

Trà Vinh 08.06.2020

Trà Vinh không chỉ nổi tiếng với các cù lao, miệt vườn trái cây mà còn có nhiều lễ hội đặc sắc. Trong đó, Ok Om Bok là lễ hội nổi tiếng của người Khmer thu hút rất nhiều du khách tham gia với nhiều nghi lễ và hoạt động đặc sắc.

Được viết bởi thyltp

Truyền thuyết thú vị về lễ hội Ok Om Bok

Hầu hết những lễ hội của người Khmer đều bắt nguồn từ những câu chuyện thần thoại và Ok Om Bok cũng không ngoại lệ. Lễ hội Ok Om Bok ra đời dựa trên câu chuyện truyền thuyết kể về đức Phật.

le-hoi-ok-om-bok

Lễ hội Ok Om Bok. Ảnh: vietfuntravel

Tương truyền rằng, xưa kia khi chưa đắc đạo, đức Phật đầu thai thành một con thỏ. Ngọc Hoàng vì muốn Ngài sớm đắc đạo nên đã hóa thân thành một kẻ ăn mày để thử lòng đức Phật chốn trần gian. Khi xuống nhân gian, Ngọc Hoàng nhìn thấy con thỏ (là đức Phật đầu thai) đang ngồi ngắm trăng bình yên. Lúc này Ngọc Hoàng tiến đến con thỏ để xin ăn với giọng run lẩy bẩy. 

Chú thỏ rất đồng cảm nhưng không biết kiếm đâu ra đồ ăn để giúp kẻ ăn xin. Thế nên, nó đã nhảy vào đống lửa bên cạnh với ý muốn dùng thân mình làm thức ăn. Tuy nhiên, khi con thỏ vừa nhảy vào thì đống lửa bị dập tắt và Ngọc Hoàng hiện thân từ người ăn xin. Sau đó người đứng đầu thiên đình dùng nước từ bảy ngọn núi và vẽ lên mặt trăng hình con thỏ rồi biến mất.

Từ đó về sau, cứ dịp trăng tròn vào ngày tết Hạ Nguyên (người Khmer gọi là tháng Khe Kđắc) là đồng bào Khmer lại làm cốm dẹp để tưởng nhớ con thỏ - hiện thân của đức Phật ở kiếp khác - đã hy sinh tính mạng mình vì người khác. Cũng vì vậy, lễ hội Ok Om Bok hay còn gọi là lễ hội cúng trăng ra đời.

le-hoi-ok-om-bok-1

Mặt trăng có hình ảnh chú thỏ là biểu tượng của lễ hội. Ảnh: @g_nut1995

Lễ hội Ok Om Bok diễn ra khi nào?

Thời điểm diễn ra lễ hội Ok Om Bok là vào ngày rằm tháng 10 âm lịch hàng năm (khoảng giữa tháng 11 dương lịch). Theo quan niệm của người Khmer, ngày này được xem là thời điểm kết thúc mùa vụ của một năm. Lễ hội này diễn ra như một dịp để người dân dâng lễ cảm tạ thần Mặt Trăng đã bảo vệ mùa màng cũng như giúp họ có một cuộc sống ấm no suốt một năm. Qua lễ hội Ok Om Bok, người dân cũng cầu nguyện vụ mùa mới bội thu.

le-hoi-ok-om-bok-2

Ao Bà Om trang trí ngày diễn ra lễ hội Ok Om Bok. Ảnh: @ tnhi_99

Lễ hội thường diễn ra tại các địa điểm chính của tỉnh Trà Vinh như: Trung tâm Hội nghị tỉnh Trà Vinh, sông Long Bình, công viên trung tâm thành phố Trà Vinh, trung tâm văn hóa tỉnh và khu văn hóa du lịch Ao Bà Om. Các địa điểm này được tổ chức nhằm giúp nhân dân và du khách dễ dàng quan sát mặt trăng hơn.

Ok Om Bok - một trong những lễ hội lớn nhất năm của người Khmer

Ok Om Bok là một trong những lễ hội lớn nhất trong năm của người Khmer. Trong tiếng Khmer, “Ok” có nghĩa là đút, “Om Bok” nghĩa là cốm dẹp. Như vậy có thể hiểu Ok Om Bok là hành động đút cốm dẹp vào miệng. Trong lễ hội này cũng có một nghi thức chính có tên gọi là "đút cốm dẹp". Trước khi trăng lên, người dân sẽ tiến hành đào lỗ cắm hai thanh tre đóng chắc chắn xuống đất cách nhau khoảng 3m và gác một thanh tre khác nằm ngang như cổng chào. Phía bên dưới bày các lễ cúng trên chiếc bàn như: trà, bánh, kẹo, chuối, dừa, khoai lang, khoai môn, cốm dẹp. Đây đều là các vật phẩm của gia đình vừa thu hoạch được để dâng lên tạ ơn Thần Mặt Trăng, Thần Đất Đai, Thần Nước đã cho con người một vụ mùa bội thu.

le-hoi-ok-om-bok-3

Bàn lễ cúng các vật phẩm của gia đình vừa thu hoạch để dâng lên các vị thần. Ảnh: @ g_nut1995

Khi trăng lên đỉnh, nghi thức lễ hội Ok Om Bok bắt đầu diễn ra. Lúc này, một người đại diện, thường là sư thầy, sẽ đứng ra để cúng thần Mặt Trăng với các hoạt động như: khấn nguyện, thắp nhang và rót trà.

Sau khi nghi lễ cúng hoàn thành, sư thầy sẽ bốc, vo cốm dẹp thành từng viên rồi đút lần lượt cho trẻ ăn và xoa lưng hỏi chúng ao ước điều gì? Lời nói hồn nhiên của con trẻ cũng là ước muốn của mỗi gia đình gửi đến thần Mặt Trăng với mong muốn có cuộc sống ấm no, hạnh phúc. Sau nghi lễ, mọi người sẽ quây quần cùng thưởng thức mâm cúng với ý nghĩa chia sẻ lộc của thần Mặt Trăng và cũng là thể hiện sự đoàn kết, gắn bó tình thân.

le-hoi-ok-om-bok-4

Sư thầy bốc, vo cốm dẹp thành từng viên rồi đút cho trẻ ăn và xoa lưng hỏi chúng ao ước điều gì. Ảnh: Bandantoc.hochiminhcity.gov.vn

Ngoài phần lễ, du khách còn có thể tham gia vào phần hội sôi nổi với hai hoạt động vui chơi giải trí chính là đua ghe ngo và thả đèn gió.

Trò chơi đua ghe ngo thường bắt đầu vào tầm trưa, khi nước bắt đầu dâng lên. Mỗi chiếc thuyền sẽ gồm khoảng 40-60 người. Các tay chèo lực lưỡng sẽ chèo thuyền đều tăm tắp hết mình trong tiếng reo hò cổ vũ của người dân đứng chật kín hai bên bờ sông.

le-hoi-ok-om-bok-5

Hoạt động đua ghe ngo sôi nổi. Ảnh: dulichvietnam.com.vn

Với hoạt động thả đèn gió, những người tham gia phải chuẩn bị chiếc đèn làm từ tre, giấy có hình tròn hoặc hình vuông. Những chiếc đèn giấy khi được thả bay cao bay xa mang đi những niềm hy vọng cũng như xua tan đi các âu lo, muộn phiền. Bên cạnh đó, ở địa điểm ao Bà Om còn có hoạt động thả đèn hoa đăng thu hút nhiều du khách tham gia.

le-hoi-ok-om-bok-6

Hoạt động thả đèn gió trong lễ hội. Ảnh: @ tk.rexx

le-hoi-ok-om-bok-7

Hoạt động thả đèn trên sông trong lễ hội Ok Om Bok. Ảnh: @ g_nut1995

Ngoài ra, bạn còn có thể trải nghiệm nhiều hoạt động thú vị mang đậm màu sắc văn hóa Khmer khác như: biểu diễn các loại nhạc cụ dân tộc Khmer, hội diễn văn nghệ... Bên cạnh đó, lễ hội còn trưng bày nhiều đồ vật đặc trưng của người Khmer cho du khác chiêm ngưỡng. Bạn cũng có thể mua nhiều đồ lưu niệm thú vị làm quà cho bạn bè, người thân.

le-hoi-ok-om-bok-8

Mặt nạ được trưng bày trong lễ hội. Ảnh: @ nguyenvinhha_tg

le-hoi-ok-om-bok-9

Những món quà lưu niệm được bày bán trong lễ hội Ok Om Bok. Ảnh: @ tha_ni09

Tham gia lễ hội Ok Om Bok, du khách sẽ được hòa mình vào không khí của một lễ hội truyền thống, thể hiện tinh thần đoàn kết của Khmer. Đây sẽ là trải nghiệm văn hóa đáng nhớ khi bạn ghé thăm tỉnh Trà Vinh.