Mộc mạc làng nghề mây tre đan truyền thống 600 năm tuổi ở Huế

Mộc mạc làng nghề mây tre đan truyền thống 600 năm tuổi ở Huế

Thừa Thiên Huế 29.05.2020

Đến với xứ Huế thơ mộng, du khách không chỉ được tận hưởng không gian thanh bình, thăm các lăng tẩm cổ kính mà còn có cơ hội tìm hiểu các làng nghề truyền thống. Bao La là một trong những làng nghề mây tre đan lâu đời thu hút rất nhiều du khách trong và ngoài nước ghé thăm.

Được viết bởi giangvx

Làng nghề mây tre đan truyền thống 600 tuổi ở Huế

Làng Bao La nằm tại xã Quảng Phú, huyện Quang Điền, Thừa Thiên Huế. Nơi này cách thành phố Huế 16km về phía Bắc, đoạn trung lưu bờ Bắc sông Bồ. Đây là làng nghề mây tre đan nổi tiếng ở mảnh đất này.

Theo sách "Ô Châu cận lục" của tác giả Dương Văn Anh, làng nghề truyền thống Bao La được hình hình cách đây khoảng 600 năm. Xưa kia nơi đây là một vùng đất trù phú, người dân sống bằng nghề đánh bắt ven sông và trồng lúa. Ngoài ra, người ta còn trồng cây tre, cây lồ ô. Tận dụng thời gian rảnh sau mỗi vụ mùa, người dân đã đan lát tạo ra những vật dụng sinh hoạt gia đình. Từ đó sản phẩm của làng càng nổi tiếng và hình thành nên làng nghề truyền thống đan lát.

lang-may-tre-dan-bao-la

Các sản phẩm của làng nghề mây tre đan Bao La. Ảnh: dulichhue.vn

Thời chúa Nguyễn, do yêu cầu mở rộng sản xuất buôn bán nên thành lập thêm một làng Bao La mới nay thuộc thôn Thủy Lập, xã Quảng Lợi, huyện Quảng Điền, cạnh bờ Nam phía Tam Giang. Như vậy có đến 2 làng Bao La được phân biệt theo tên gọi là làng Bao La Trong và làng Bao La ngoài. Cả hai làng đều có chung một nghề truyền thống thủ công đan lát. Bởi vậy mới có câu ca da về làng nghề này:

“Thúng mủng Bao La đem ra đựng bột

Chiếu Bình Định tốt lắm ai ơi"

Nghề đan lát thủ công ở làng Bao La rất đa dạng

Ở Việt Nam có rất nhiều làng nghề mây tre đan thủ công nhưng làng Bao La vẫn giữ được nét riêng bởi sản phẩm ở đây rất đa dạng. Hiện nay, làng nghề này đang sản xuất khoảng 500 mẫu sản phẩm gồm đèn bát, đèn ngủ, khay trà, lồng bàn, khay mứt, rổ, rá và các sản phẩm trang trí trong - ngoài nhà.

lang-may-tre-dan-bao-la-1

Những dụng cụ trong nhà được làm từ mây tre đan. Ảnh: Festival.vn

Mỗi sản phẩm mây tre đan ở làng Bao La là một tác phẩm nghệ thuật, đòi hỏi kỹ thuật tinh xảo, sự tỉ mỉ, công phu của những bàn tay tài hoa, khéo léo. Để cho ra một sản phẩm phải trải qua nhiều bước, từ khâu chọn nguyên liệu, chế tác sản phẩm và xử lý mối mọt. Mỗi công đoạn sẽ do một người thợ phụ trách. Loại tre được người dân nơi đây sử dung là loại tre đặc biệt: thân thẳng, gióng dài, thường được gọi là tre lồ ô. Xưa kia làng trồng nhiều tre lồ ô để phục vụ đan lát nhưng khi nhu cầu của thị trường ngày một nhiều người dân phải nhập thêm nguyên liệu từ các vùng Bình Điền, Tuần…

lang-may-tre-dan-bao-la-3

Mỗi công đoạn sẽ do một người thợ phụ trách. Ảnh: baotainguyenmoitruong

Theo người dân địa phương, để đan được một chiếc thúng hay cái mủng là cả quá trình tỉ mỉ. Cây tre lồ ô phải được vót vành tròn bên trong, vót vành lép phía ngoài, phần giữa chẻ nan vót láng đan mêm, khúc đọt chẻ mảnh, nhỏ để đan thành miệng thúng. Lận vành đòi hỏi kỹ thuật cao nên người quen tay, nhiều kinh nghiệm mới làm được. Đến công đoạn nức vành thúng phải nức lật đôi tùy theo kích thước: thúng nhỏ làm 90 nức lật, thúng lớn làm 200-300 nức lật. Cuối cùng, khi sản phẩm thành hình, người ta sơn toa nhằm chống mốc rồi đem ra sân phơi trước khi xuất ra thị trường.

lang-may-tre-dan-bao-la-4

Khi sản phẩm thành hình, người ta sơn toa nhằm chống mốc rồi đem ra sân phơi trước khi xuất ra thị trường. Ảnh: baotainguyenmoitruong

Điểm đăc biệt trong quá trình sản xuất của làng là việc tổ chức phân chia sản xuất theo từng xóm. Mỗi xóm sẽ sản xuất sản phẩm khác nhau như: xóm Chợ chuyên sản xuất giần sàng; xóm Đông chuyên sản xuất thúng; xóm Chùa chuyên sản xuất rá; xóm Đình và xóm Hóp chuyên sản xuất rổ; xóm Cầu chuyên sản xuất nong, nia...

lang-may-tre-dan-bao-la-5

Các sản phẩm mây đan. Ảnh: Báo Quảng Bình

Tới thăm làng Bao La, du khách có cơ hội được quan sát quá trình hoàn thiện một sản phẩm tinh xảo từ đôi bàn tay khéo léo của nghệ nhân. Thậm chí, bạn có thể tự tay trải nghiệm làm ra sản phẩm đèn lồng, mũ, túi xách từ những vật liệu đơn sơ.

lang-may-tre-dan-bao-la-6

Những con thuyền nhỏ được làm bằng mây tre đan. Ảnh: langnghetruyenthong.com

Sản phẩm của mây tre đan của làng Bao La hiện không chỉ dừng ở mức phục vụ đời sống sinh hoạt mà nó còn là các tác phẩm nghệ thuật. Mỗi mùa "Festival Nghề truyền thống Huế", làng nghề đã sáng tạo thêm nhiều sản phẩm thủ công chất lượng cao như như mô hình cầu ngói Thanh Toàn, tháp Linh Mụ, cầu Trường Tiền, các loại đèn treo trang trí,… Những sản phẩm này góp phần quảng bá hình ảnh xứ Huế tới du khách quốc tế.

lang-may-tre-dan-bao-la-7

 Mỗi mùa "Festival Nghề truyền thống Huế", làng nghề đã sáng tạo thêm nhiều sản phẩm thủ công mang tính thẩm mỹ cao. Ảnh: Huefestival.com

Hiện nay, sản phẩm đèn tre của làng Bao La đã được xuất khẩu sang nhiều nước như Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan... 

lang-may-tre-dan-bao-la-8

Hiện nay, sản phẩm đèn tre của làng Bao La đã được xuất khẩu sang nhiều nước như Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan... Ảnh: bbnb

Bên cạnh đó, bạn có thể tham quan một số làng nghề truyền thống ở Huế như làng Hương Thủy Xuân, làng nghề hoa giấy Thanh Thiên, làng nghề kim hoàn Kế Môn. Đây đều là những làng nghề truyền thống tồn tại lâu đời ở Huế hút nhiều du khách ghé thăm.

Di chuyển đến làng truyền thống mây tre đan Bao La

Từ thành phố Huế đến làng Bao La là quãng đường dài 16km. Du khách nên di chuyển bằng xe máy hoặc ô tô. Từ trung tâm thành phố Huế, du khách du chuyển theo hướng Bắc đoạn trung lưu sông Bồ, rẽ phải sẽ đến được làng nghề truyền thống mây tre đan Bao La.

Thời điểm phù hợp để khám phá làng nghề là vào buổi sáng khi các nghệ nhân bắt đầu công việc của mình. Làng nghề truyền thống Bao La không thu phí vé vào nên du khách có thể thỏa sức tham quan.

lang-may-tre-dan-bao-la-9

Hướng dẫn đường đi từ thành phố Huế đến làng Bao La. Ảnh: Google maps

Bao La là một trong những làng nghề nổi tiếng ở xứ Huế. Ngôi làng đã trở thành nơi lưu giữ các sản phẩm truyền thống mang đậm hồn Việt và là địa chỉ cho những du khách muốn tìm hiểu về một nét văn hóa sản xuất của Việt Nam.