Kiến trúc độc lạ của Thành nhà Hồ - di sản văn hóa thế giới

Kiến trúc độc lạ của Thành nhà Hồ - di sản văn hóa thế giới

Thanh Hoá 04.06.2020

Trong lịch sử Việt Nam, nhà Hồ là triều đại phong kiến ngắn nhất và Thành nhà Hồ là công trình đại diện cho sự tồn tại của triều đại này. Thành lũy này được xây dựng bằng những viên đá dài khoảng 1,5m, dày 1m, nặng vài chục tấn và không hề dùng chất kết dính.

Được viết bởi giangntt

Thành nhà Hồ - thành lỹ bằng đá hiếm hoi còn lại trên thế giới

Thành nhà Hồ tọa lạc tại hai xã Vĩnh Long và Vĩnh Tiến thuộc huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa. Nơi đây còn một số tên gọi khác là thành Tây Đô, thành Tây Kinh hay thành Tây Giai để phân biệt với Đông Đô (là Thăng Long - Hà Nội). Thành nhà Hồ là kiến trúc bằng đá có quy mô lớn ở Việt Nam và là thành lỹ bằng đá hiếm hoi còn sót lại trên thế giới.

thanh-nha-ho

Thành nhà Hồ là kiến trúc bằng đá có quy mô lớn ở Việt Nam và là thành lỹ bằng đá hiếm hoi còn sót lại trên thế giới. Ảnh: @tsunomagari

Thành nhà Hồ được Việt Nam đưa vào danh sách xếp hạng 62 di tích quốc gia đặc biệt. Năm 2011, thành lỹ này được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa và Thiên nhiên Thế giới. Năm 2015, báo CNN đã đánh giá Thành nhà Hồ là một trong 21 di sản nổi bật nhất thế giới.

thanh-nha-ho-1

Hồ Quý Ly cho xây dựng thành nhằm chuẩn bị cho cuộc kháng chiến chống giặc Minh từ phương Bắc xâm lăng. Ảnh: vietnamtourism

Vào năm 1397, dưới thời vua Trần Thuận Tông, Hồ Quý Ly cho xây dựng thành nhằm chuẩn bị cho cuộc kháng chiến chống giặc Minh từ phương Bắc xâm lăng. Sau khi xây xong thành, ông cướp ngôi báu, chọn An Tôn là nơi xây dựng kinh thành và dời đô từ Thăng Long về Tây Đô. Đây cũng là cách để hướng cho lòng dân đoạn tuyệt với nhà Trần trước đó. Tuy nhiên, nhà Hồ chỉ tồn tại được 7 năm tính từ 1400. Đến năm 1407, do không được lòng dân và binh sĩ bất mãn nên quân nhà Hồ thất bại và cha con Hồ Quý Ly bị quân nhà Minh bắt giải về Trung Quốc. 

Những truyền thuyết bí ẩn về cách xây dựng Thành nhà Hồ

thanh-nha-ho-2

Thành nhà Hồ là công trình kiến trúc đồ sộ được xây dựng bằng khoảng 20.000 m3 đá và 100.000 m3 đất. Ảnh: didulich

Thành nhà Hồ là công trình kiến trúc đồ sộ được xây dựng bằng khoảng 20.000 m3 đá và 100.000 m3 đất. Cho đến nay, cách xây dựng thành lũy không cần chất kết dính này vẫn là câu hỏi ngỏ với nhiều nhà khảo cổ và nghiên cứu lịch sử.

Theo dân gian, trong quá trình xây dựng, có 4 cổng thành cứ dựng gần xong lại sập khiến mỗi ngày có đến dăm người chết. Vua Trần lo lắng liền treo thưởng cho người hiến kế thành công. Có người đưa ra giải pháp đắp đất cát bên trong làm cốt để xếp đá lên dựng thành vòm rồi moi cát ra. Thành vừa xây xong, Hồ Quý Ly liền cướp ngay ngôi báu.

thanh-nha-ho-3

Vì thành sử dụng những viên đá dài cả mét, nặng cả chục tấn nên việc chế tác và vận chuyển cũng là câu hỏi lớn. Ảnh: @sergiolopezperez

Vì thành sử dụng những viên đá dài cả mét, nặng cả chục tấn nên việc chế tác và vận chuyển cũng là câu hỏi lớn. Nhiều chuyên gia cho rằng người xưa đã khaI thác đá thô trên núi rồi chuyển về các bãi đá trong thành và tiếp tục gia công gọt đẽo. Tuy nhiên, làm thế nào để tách được các phiến đá nặng vài chục tấn từ trên núi xuống? Cách đây 600 năm chưa hề có thuốc mìn, vậy họ đã làm như thế nào? Có nhiều giả thuyết cho rằng người xưa đã khai thác thủ công nên mới giữ được viên đá nguyên vẹn. Tuy nhiên, đây vẫn là điều gây tò mò chưa có lời giải đáp.

Bên cạnh đó, việc vận chuyển các phiến đá khổng lồ về thành cũng là điều lạ lùng. Truyền thuyết trong vùng kể lại rằng người ta đã xây con đường lát đá để chuyên vận chuyển đá. Họ dùng các con lăn bằng sức kéo trâu, bò và sức voi để vận chuyển các tảng đá khổng lồ.

Kiến trúc độc nhất vô nhị của Thành nhà Hồ

thanh-nha-ho-4

Cổng bắc Thành nhà Hồ. Ảnh: dulichvietnam

Thành nhà Hồ luôn được giới chuyên môn đánh giá cao về kỹ thuật xây dựng vơi vật liệu chủ yếu là những khối đá được đục đẽo khéo léo, xếp đan xen theo hình múi bưởi để hạn chế tối đa những tác động bên ngoài. Một điểm đặc biệt nữa là những khối đá không sử dụng những chất kết dính nhưng vẫn có thể vững chãi, hiên ngang tồn tại tới ngày nay, dù công trình này chỉ xây dựng trong chưa đầy 3 tháng đầu năm 1397.

thanh-nha-ho-5

Cửa Đông của Thành nhà Hồ. Ảnh: redsvn

Thành nhà Hồ là quần thể di sản gồm 3 hợp phần mang nét kiến trúc đặc trưng như: Thành Nội, Hào Thành -  La Thành và Đàn tế Nam Giao.

Thành Nội

Thành nội gần như có hình vuông với chu vi 3.508m, diện tích 142ha; tường thành chiều Bắc Nam dài 870,5m; tường thành chiều Đông Tây dài 883,5m. Thành có 4 cổng ở chính giữa của 4 bức tường thành. Toàn bộ tường thành và cổng chính đều được xây bằng những phiến đá xanh vuông vức, xếp chồng khít lên nhau. Mỗi phiến đá dài khoảng 1,5m, dày 1m, nặng 15 - 20 tấn.

thanh-nha-ho-6

Thành Nội là điểm nhấn của toàn thể khu di tích, được xây dựng gần như hình vuông. Ảnh: @samclarke0892

Các tài liệu cho rằng Thành Nội trước đây có một số công trình như cung Nhân Thọ, cung Nhân Thọ, Đông cung, Đông Thái miếu, Tây Thái miếu... Tuy nhiên, hiện nay thành chỉ còn lại vài di tích như bốn cổng thành, dấu tích các hồ nước, nền móng kiến trúc, đường lát đá Hoa Nhai, khuôn viên cổng Nam...

thanh-nha-ho-7

Cửa Tây của Thành nhà Hồ. Ảnh: lendang.vn

Hào Thành

Hào Thành là phần kiến trúc đồ sộ bao quanh Thành Nội. Hào Thành có 4 cầu đá kết nối với bốn cửa Thành Nội. Mặc dù ngày nay Hào Thành đã bị che lấp khá nhiều do tác động của thời gian, nhưng có thể nhận thấy rõ công trình này nằm ở khu vực phía Bắc, Đông và nửa phía Nam.

thanh-nha-ho-8

Hào Thành có 4 cầu đá kết nối với bốn cửa Thành Nội. Ảnh: vntrip

thanh-nha-ho-9

Một phần Hào Thành còn khá nguyên vẹn. Ảnh: 36pho.online

La Thành

La Thành là lớp cuối cùng bao bọc tòa Thành Nội và Hào Thành. La Thành có chiều dài lên tới 10km, được xây dựng hoàn toàn bằng cách đắp đất, trồng tre gai theo địa hình tự nhiên, có phần nối với núi đá, có đoạn dọc theo dòng sông. So với Hào Thành, La Thành còn khá nguyên vẹn với các lũy tre trải dài.

thanh-nha-ho-10

La Thành là lớp cuối cùng bao bọc tòa Thành Nội và Hào Thành. Ảnh: Redsvn

Đàn tế Nam Giao

thanh-nha-ho-11

Toàn cảnh đàn tế Nam Giáo. Ảnh: Baotayninh

Đàn tế Nam Giao hay còn được gọi là là Đàn Nam Giao, là một công trình kiến trúc có vai trò rất quan trọng với nhà Hồ. Nơi này nằm ở phía Tây Nam núi Đốn Sơn, cách Thành nhà Hồ khoảng 2,5km. Đến tham quan Đàn tế Nam Giao, bạn sẽ bị choáng ngợp bởi diện tích của công trình lên tới 43.000m2. Đây là nơi để tế trời, cầu cho mưa thuận gió hòa, quốc thái dân an của vương triều nhà Hồ trước kia.

thanh-nha-ho-12

Giếng vua Nam Giao Thành nhà Hồ. Ảnh: wikiwand

Ngoài những công trình kiến trúc tiêu biểu trên, du khách còn có thể tham quan khu vực cổng chính với phòng trưng bày rất nhiều hiện vật như các pho tượng bằng đất nung, hình vẽ miêu tả voi, ngựa, binh lính cầm giáo...

thanh-nha-ho-13

Những viên đạn bằng đá tại Thành nhà Hồ - Ảnh: Redsvn

thanh-nha-ho-14

 Nét cổ kính xung quanh Thành nhà Hồ. Ảnh: @shaiva23

Di chuyển đến Thành nhà Hồ

Để tới được Thanh Hóa, du khách có thể lựa tàu hỏa hoặc xe khách là thuận tiện nhất. Từ Hà Nội, tàu hỏa đi Thanh Hóa có giá vé khoảng 100.000 - 300.000 đồng/vé/chiều và xe khách có giá khoảng 120.000 - 200.000 đồng/vé/chiều.

Thành nhà Hồ nằm cách trung tâm thành phố Thanh Hóa khoảng 50km. Bạn có thể đi theo đại lộ Lê Lợi (QL1A) về hướng Bắc khoảng 3km thì rẽ phải vào đường Nguyễn Trãi (QL45) đi tiếp 24km thì rẽ phải, sau khoảng 6,5km rẽ trái vào QL217 đi thẳng thêm 13km. Từ đây bạn có thể nhờ người dân chỉ đường hoặc sử dụng Google maps để tìm đến di tích.

Screenshot_5

Hướng dẫn đường đi từ thành phố Thanh Hóa đến Thành nhà Hồ. Ảnh: Google maps

Giá vé tham quan Thành nhà Hồ

thanh-nha-ho-15

Ảnh: @_ngocnguyennnanh

Giá vé tham quan di tích Thành nhà Hồ năm 2020:

Người lớn: 40.000 đồng/ người

Trẻ em từ 10 đến 15 tuổi: 20.000 đồng/ người

Trẻ em dưới 10 tuổi được miễn phí vé tham quan

Ngoài ra nếu bạn thuộc nhóm đối tượng được ưu tiên có thể được giảm 50% hoặc miễn phí hoàn toàn vé tham quan.

Thành nhà Hồ là điểm đến nhất định nên ghé thăm khi tới Thanh Hóa. Đây là nơi du khách được chiêm ngưỡng, khám phá công trình bằng đá hiếm hoi ở Việt Nam và được lắng nghe những truyền thuyết thú vị về nơi này.

Nguồn tham khảo:

Dân trí

Vnexpress