Lý giải tên gọi Ngọ Môn của Kinh thành Huế

Lý giải tên gọi Ngọ Môn của Kinh thành Huế

Thừa Thiên Huế 19.06.2020

Được xem là biểu tượng cho sự hình thành nhà nước phong kiến một thời, Ngọ Môn mỗi năm đón nhận hàng triệu du khách đến tham quan tìm hiểu. Nhưng ít ai biết rằng, tên gọi của nơi đây lại hàm chứa nhiều điều bí ẩn.

Được viết bởi giangvx

Tìm hiểu về Ngọ Môn Quan

Theo như lý giải của một số nhà Huế học, Ngọ Môn có nghĩa là “cổng tý ngọ” xây dựng hướng về phía Nam. Đây là cổng lớn nhất trong 4 cổng chính của Hoàng thành Huế, chỉ dành riêng cho vua đi lại hoặc dùng khi tiếp đón các sứ thần. Đây được xem là một trong những di tích cố đô dưới thời Nguyễn còn lưu giữ lại. 

Lý giải tên gọi Ngọ Môn của Hoàng Thành Huế

Ảnh: zing.vn

Trước khi có sự xuất hiện của Ngọ Môn, đây là khu vực được xây dựng với tên gọi Nam Khuyết Đài dưới thời vua Gia Long. Trên đài này có điện Càn Nguyên, hai bên có hai cửa là Tả Đoan Môn và Hữu Đoan Môn.

Đến năm Minh Mạng thứ 14 (1883), triều Nguyễn tiến hành quy hoạch lại kiến trúc hoàng thành, Nam Khuyết Đài bị gỡ bỏ mà thay vào đó là xây lên cổng Ngọ Môn. Theo lý giải, Ngọ Môn được xây về hướng Ngọ. Hướng này, theo quan niệm của địa lý phong thủy phương Đông là hướng Nam. Hướng của Ngọ Môn cũng như toàn bộ Kinh thành Huế trên thực tế là hướng càn - tốn (Tây Bắc - Đông Nam) nhưng vẫn được xem là hướng Ngọ (hướng Nam). Theo Dịch học (trong bộ môn Hán Nôm), hướng Nam là hướng dành cho bậc vua Chúa để "nhi thính thiên hạ, hướng minh nhi trị" (tạm dịch: hướng về ánh sáng để nghe thiên hạ và cai trị thiên hạ một cách sáng suốt).

Lý giải tên gọi Ngọ Môn của Hoàng Thành Huế

Ảnh: tuoitre.vn

Về mặt công năng, Ngọ Môn không chỉ là cổng Hoàng thành, nơi đây còn được biết đến là khu vực lễ đài hướng về khu vực quảng trường rộng lớn từ lớp tường Hoàng thành đến lớp tường Kinh thành.

Lễ đài và quảng trường này là nơi cử hành các buổi lễ lớn của triều đình như lễ Truyền lô (xướng danh các sĩ tử thi đỗ Tiến sĩ), lễ Ban sóc (Phát lịch), lễ Duyệt binh... Ngọ Môn cũng là địa điểm lịch sử - nơi diễn ra lễ thoái vị của vua Bảo Đại - vị vua cuối cùng của triều đại phong kiến Việt Nam, vào ngày 30-8-1945.

Lý giải tên gọi Ngọ Môn của Hoàng Thành Huế

Ảnh: baomoi.com

Về kiến trúc, Ngọ Môn được xây dựng với hai phần chính là đài - cổng và lầu Ngũ Phụng.

Ngọ Môn được xây dựng với kiến trúc đài - cồng được thiết kế theo lối kiến trúc chữ U vuông góc, đáy dài 57,77 m, cạnh bên dài 27,6 m.

Lý giải tên gọi Ngọ Môn của Hoàng Thành Huế

Ảnh: VnExpress.net

Đài được xây dựng nguyên liệu chủ yếu là đá kết hợp với các thanh dầm bằng đồng thau chịu lực tốt. Chiều cao gần đài 5m, diện tích chiếm đất hơn 1560m2 (kể cả phần trong lòng chữ U). Thân đài thiết kế với 5 lối đi. Lối chính giữa là Ngọ Môn, chỉ dành cho vua đi. Hai lối bên là Tả Giáp Môn và Hữu Giáp Môn, dành cho quan văn, võ theo cùng trong đoàn Ngự đạo. Hai lối đi bên ngoài cùng nằm ở hai cánh chữ U là Tả Dịch Môn và Hữu Dịch Môn, dành cho binh lính và voi ngựa theo hầu.

Lý giải tên gọi Ngọ Môn của Hoàng Thành Huế

Ảnh: kenh14.vn

Lầu Ngũ Phụng là hệ thống kiến trúc đặt phía trên nền đài, được xây dựng bằng kết cấu gỗ. Kết cấu bộ khung hoàn toàn bằng gỗ lim với chẵn 100 cây cột. Lầu có mặt bằng hình chữ U tương ứng với mặt bằng nền đài, gồm hai tầng lầu, hai tầng mái, được dựng trên nền cao 1,14m. Hệ thống mái tầng dưới chạy vòng quanh để che mưa nắng tất cả phần hồi lang. Hệ thống mái tầng trên phức tạp hơn, được chia làm 9 bộ mái, trong đó phần mái ở giữa cao hơn 8 bộ còn lại.

Đường đến tham quan Ngọ Môn

Từ Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh du khách lựa chọn phương tiện máy bay, hoặc xe khách, tàu hỏa để đến đến Huế

Với máy bay, từ sân bay Tân Sơn Nhất - Thành phố Hồ Chí Minh đến sân bay Phú Bài (Huế) chỉ mất 30 phút. Giá vé khoảng 600.000 VNĐ/lượt

Từ sân bay Nội Bài - Hà Nội đến sân bay Phú Bài Huế chỉ mất 1 giờ đồng hồ, giá vé từ 750.000 VNĐ/lượt.

Xe khách, từ Hà Nội - Huế giá vé khoảng 250.000 đồng - 300.000 đồng/người/lượt; TPHCM - Huế giá vé từ 300.000 đồng trở lên.

Lý giải tên gọi Ngọ Môn của Hoàng Thành Huế

Ảnh: zing.vn

Tàu hỏa, Hà Nội - Huế giá sẽ dao động từ 400.000 đồng đến 550.000 đồng/lượt/người; Hồ Chí Minh - Huế giá dao động từ 500.000 đồng trở lên.

Sau khi đến Huế du khách đi theo hướng về Đại Nội dưới sự chỉ dẫn của Google maps hoặc hỏi người dân địa phương. Du khách nên thuê xe máy để tiện di chuyển, giá thuê là 150.000 đồng/xe/ngày.

Lý giải tên gọi Ngọ Môn của Hoàng Thành Huế

Ảnh: zing.vn