Nét độc đáo và sự kỳ bí của quần thể Tháp Chiên Đàn

Nét độc đáo và sự kỳ bí của quần thể Tháp Chiên Đàn

Đà Nẵng - Quảng Nam 19.06.2020

Tháp Chiên Đàn mang ý nghĩa là “cây lô hội” - phiên âm từ chữ Chandan trong tiếng Phạn. Quần thể tháp Chiên Đàn là một trong những ngôi tháp cổ nhất của Chăm Pa. Tại đây, người ta đã khai quật được nhiều cổ vật quý giá.

Được viết bởi thyltp

Tháp Chiên Đàn ở đâu?

Tháp Chiên Đàn thuộc làng Chiên Đàn, xã Tam An, thị xã Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam. Vị trí của tháp Chiên Đàn cách thành phố Đà Nẵng khoảng 60km, bên cạnh quốc lộ 1A. 

kham-pha-net-dep-day-bi-an-cua-quan-the-thap-chien-dan-4

Ảnh: foox.vn

Nét kiến trúc mang đậm dấu ấn lịch sử

Tháp Chiên Đàn Được xây dựng vào cuối thế kỷ X - đầu thế kỉ XI, dưới thời vua Yan Pu Ku Vijaya, trong thời kỳ vương quốc Chăm Pa dời kinh đô từ Trà Kiệu (Quảng Nam) về Đồ Bàn (Bình Định). Đây là quần thể ba tháp Chàm đứng song song, đóng thẳng hàng theo trục Bắc - Nam, các cửa chính đều quay về hướng Đông trên một gò cao. Theo các nhà nghiên cứu thì tháp Nam Chiên Đàn được xây dựng trước, kế tiếp là tháp giữa trung tâm và cuối cùng là tháp Bắc. Tháp cổ Chiên Đàn có vẻ ngoài cổ kính, trang nhã, và độc đáo nhờ bàn tay nghệ thuật của những nghệ nhân Chăm cổ. 

kham-pha-net-dep-day-bi-an-cua-quan-the-thap-chien-dan-1

Quần thể 3 tháp Chiên Đàn cổ (Ảnh: saigontimesvn.net)

kham-pha-net-dep-day-bi-an-cua-quan-the-thap-chien-dan-2

Mặt sau của tháp (Ảnh: thegioidisan.vn)

kham-pha-net-dep-day-bi-an-cua-quan-the-thap-chien-dan-5

Ảnh: thiepcuoibaonhu.blogspot.com

Mỗi tháp được gọi là một Kalan mang ý nghĩa là tiểu vũ trụ. Phần thân của tháp không có hoa văn trang trí. Phần chân thì được xây dựng chắc chắn với nền móng ốp bằng đá sa thạch. Trên đó vẫn còn lưu lại những tác phẩm điêu khắc lấy cảm hứng từ sử thi Ramayana của Ấn Độ. Các tác phẩm này được chạm trổ dưới nhiều hình thù đa dạng như: chiến sĩ cầm vũ khí trong tư thế chiến đấu, các vũ nữ mình trần nhảy múa uyển chuyển theo điệu Chăm Pa cổ xưa, hình nữ thần, linh vật của người Chăm như rắn Naga, chim thần Garuda...

kham-pha-net-dep-day-bi-an-cua-quan-the-thap-chien-dan-3

Những tượng điêu khắc dưới chân tháp (Ảnh: vntrip.vn)

Các tháp ở Chiên Đàn vẫn giữ nguyên vẹn đường nét thiết kế mang dáng dấp của một tháp Chăm cổ. Tháp hình vuông có các tầng mái, tháp trung tâm sẽ cao hơn các tháp còn lại. Mỗi tháp có 3 cửa giả và một cửa ra vào. Phía trên các cửa có vòm uốn cong và nhọn lên thành hình lá đề. Giữa vòm cuốn có một bức phù điêu hình dạng lá nhỉ (tiếng Phạn gọi là Tympan). Trên các đường diềm mái bằng sa thạch được chạm trổ một dãy mặt Kala tương tự nhau. Trải qua biến động thời gian cùng những thăng trầm lịch sử, tháp Chiên Đàn ngày nay đã không còn giữ được cấu trúc nguyên vẹn.

kham-pha-net-dep-day-bi-an-cua-quan-the-thap-chien-dan-15

Ảnh: vietnamlandmarks.com

kham-pha-net-dep-day-bi-an-cua-quan-the-thap-chien-dan-12

Ảnh: vietnamlandmarks.com

Quần thể tháp Chiên Đàn có ba tháp là tháp Bắc, tháp Giữa và tháp Nam:

Tháp Bắc: Tháp nhỏ nhất trong nhóm. Phần đỉnh tháp đã sụp đổ hoàn toàn, cửa ra vào thì bị đổ mất phần tiền sảnh, các cửa giả bị hư hại nặng, chỉ còn vòm cuốn trên cửa ra vào còn tương đối nguyên vẹn.

Tháp Giữa: đây là tháp lớn nhất trong nhóm và còn nguyên vẹn nhất trong ba tháp. Tiền sản và các cửa giả bị sụp mất phần chân. Đỉnh tháp còn lại một tầng và chóp tháp thì rơi ngay sau tháp. Trên chóp tháp vẫn còn dấu vết những lỗ khoan nhỏ và những đầu đinh bằng đồng. Có thể trước kia người ta đã đục những lỗ này để gắn những viên kim loại hoặc đá quý vào đây.

Tháp Nam: Phần mái của tháp đã sụp đổ hoàn toàn và chỉ còn lại phần thân tháp.

kham-pha-net-dep-day-bi-an-cua-quan-the-thap-chien-dan-12

Ảnh: vietlandmarks.com

Tháp Chiên Đàn - nơi lưu giữ nhiều hiện vật lịch sử quý giá

Hiện nay, tháp cổ Chiên Đàn là cụm ba tháp cổ mà các nhà khảo cổ khai quật được nhiều hiện vật nhất. Tất cả các hiện vật đó đang được bảo quản tại nhà trưng bày cạnh khu tháp. Các bức tượng người và động vật được khai thác ở Chiên Đàn giữ được nét nghệ thuật Trà Kiệu giai đoạn cuối thế kỷ X. Trong đó, thể hiện rõ nét nhất là hình ảnh những con voi đầu quay ngang với đôi vai to. Các tác phẩm điêu khắc ở Chiên Đàn thu hút sự quan tâm của nhiều du khách, nhà nghiên cứu và được đánh giá cao về giá trị nghệ thuật cũng như lịch sử.

kham-pha-net-dep-day-bi-an-cua-quan-the-thap-chien-dan-7

Ảnh: vntrip.vn

Năm 1989, bức tympan sa thạch Mahisasuramardini (Nữ thần giết quỷ đầu trâu) được tìm thấy quanh khu vực tháp. Bức phù điêu này khắc họa tượng nữ thần Devi có sáu cánh tay, hai tay trên chắp lại trên đầu, bốn cánh tay còn lại cầm cung, tên, đinh ba và vòng. Nữ thần đạp trên lưng một con trâu, chân phải cong lại, chân trái duỗi ra trông rất dũng mãnh. Cũng trong năm này, các nhà khảo cổ đã khai quật được 2 bàn thờ chạm nổi hình hoa sen độc đáo. Bàn thờ có hình tròn, được đặt trên đế rời, đường kính lớn nhưng mỏng. Mặt bàn thờ chạm 2 tầng hoa sen, mỗi tầng gồm 8 cánh hoa. Ở giữa là gương sen lớn có những hạt sen tròn. 

kham-pha-net-dep-day-bi-an-cua-quan-the-thap-chien-dan-14

Ảnh: vietnamlandmarks.com

kham-pha-net-dep-day-bi-an-cua-quan-the-thap-chien-dan-10

Sự xuất hiện của loài vật trên các tấm phù điêu (Ảnh: vntrip.vn)

Đến giữa năm 1997, các nhà khảo cổ đã khai quật được một tấm bia nằm trong khu tháp. Tấm bia này có dạng một tảng đá lớn được mài một mặt và trên đó khắc 8 dòng cổ tự Sanskrit - có gốc tích từ chữ Ấn Độ. 

kham-pha-net-dep-day-bi-an-cua-quan-the-thap-chien-dan-8

Tấm bia được đặt khu vực xung quanh tháp (Ảnh: vntrip.vn)

Vào cuối năm 2000, rất nhiều hiện vật khác làm bằng sa thạch màu vàng đất với các kích thước khác nhau được tìm thấy. Điển hình có thể kể đến tượng nữ thần ngồi xếp bằng, tượng nam thần xếp bằng, tượng tu sĩ Brahman, bức chạm nổi hai vị thần, bức chạm nổi hình lá đề, tượng nhạc công…

kham-pha-net-dep-day-bi-an-cua-quan-the-thap-chien-dan-9

Di tích còn sót lại (Ảnh: vntrip.vn)

Những lưu ý khi tham quan tháp Chiên Đàn

- Giờ mở cửa của tháp là từ 8h đến 18h hằng ngày. Bạn hãy chú ý thời gian để sắp xếp lịch trình tham quan phù hợp nhé.

- Giá vé vào tham quan cả quần thể tháp và bảo tàng là 10.000đ/người (cập nhật 02/2020)

- Bạn nên mang theo mũ bởi khi tham quan tháp thì bạn sẽ ở ngoài trời, không có cây cối nên sẽ khá nắng.

Trải qua hàng trăm năm lịch sử, tháp cổ Chiên Đàn ngày nay vẫn ở đó một cách lặng lẽ, uy nghi giữa nhịp sống hiện đại, sôi động. Chiên Đàn như một chứng nhân lịch sử của một nền văn hóa cổ đại. Miền đất cổ nhưng không cũ này chắc chắn sẽ là một lựa chọn thú vị trong chuyến du lịch đến Quảng Nam của bạn.