Độc đáo bảo tàng nghệ thuật điêu khắc Chăm duy nhất trên thế giới

Độc đáo bảo tàng nghệ thuật điêu khắc Chăm duy nhất trên thế giới

Đà Nẵng - Quảng Nam 02.07.2020

Nếu có dịp đến thăm Đà Nẵng, du khách hãy dừng chân ghé thăm bảo tàng nghệ thuật Chăm Pa. Nơi đây lưu giữ nhiều hiện vật quý giá về nghệ thuật điêu khắc của vương quốc Chăm Pa một thời.

Được viết bởi thyltp

Bảo tàng điêu khắc Chăm duy nhất trên thế giới

bao-tang-nghe-thuat-dieu-khac-cham-nemvn-01

Ảnh: baodanang.vn

Bảo tàng nghệ thuật điêu khắc Chăm nằmsố 02, đường 2 Tháng 9, phường Bình Hiên, quận Hải Châu, Đà Nẵng. Bảo tàng nằm ở vị trí trung tâm thành phố, ngay bờ sông Hàn thơ mộng. Đây là bảo tàng trưng bày hiện vật Chăm quy mô nhất ở Việt Nam và duy nhất trên thế giới.

Vào giai đoạn những năm 1894, nhiều hiện vật điêu khắc Chăm đã được tìm thấy bởi những người Pháp yêu thích khảo cổ học, đặc biệt là của những người làm việc cho Trường Viễn Đông Bác Cổ của Pháp (L' École Française d' Extrême - Orient, viết tắt là EFEO). Các hiện vật khảo cổ này được tìm thấy trong khu vực Quảng Nam, Đà Nẵng và một số điểm lân cận. Trong số đó, vài hiện vật đã được đưa về Pháp, một số đưa về Hà Nội, một số lại ở TP. Hồ Chí Minh. Tuy nhiên, phần lớn những tác phẩm tiêu biểu vẫn được lưu giữ ở bảo tàng Đà Nẵng.

bao-tang-nghe-thuat-dieu-khac-cham-nemvn-02

Ảnh: valenciahotel

Vào năm 1902, ý tưởng xây dựng một bảo tàng điêu khắc Chăm đã được manh nha trong một đề án của EFEO. Ban đầu, bảo tàng được xây dựng vào năm 1915 theo thiết kế của hai kiến trúc sư người Pháp là Delaval và Auclair.

Lần mở rộng bảo tàng lần thứ nhất được tiến hành vào năm 1930 để có đủ không gian trưng bày thêm những hiện vật mới thu thập được ở những năm 1920, 1930. Năm 2002, một tòa nhà 2 tầng được xây nối thêm vào phía sau để làm nơi trưng bày các hiện vật sưu tầm sau năm 1975.

bao-tang-nghe-thuat-dieu-khac-cham-nemvn-03

Bên trong bảo tàng nghệ thuật điêu khắc Chăm. Ảnh: @museum_of_cham_sculpture

Giai đoạn 2005 - 2009 là lúc hai phòng Mỹ Sơn và Đồng Dương tại bảo tàng được nâng cấp dưới sự trợ giúp của các chuyên gia Pháp thuộc dự án FSP. Đến năm 2016, một dự án do thành phố Đà Nẵng đầu tư đã trùng tu toàn diện tòa nhà nhằm tạo ra một sự liên kết các phòng trong bảo tàng thành một lộ trình tham quan tổng thể. Lộ trình này gồm phòng trưng bày chính là các bộ sưu tập điêu khắc Chăm và các phòng chuyên đề về gốm và âm nhạc, lễ hội, nghề truyền thống của đồng bào Chăm hiện nay. Mặc dù bảo tàng đã qua nhiều lần mở rộng nhưng toàn bộ tòa nhà và phong cách kiến trúc ban đầu của bảo tàng vẫn được giữ lại cho đến ngày hôm nay.

Năm 2011, bảo tàng đã được xếp vào danh sách các bảo tàng hạng 1 tại Việt Nam. Điều này đã khẳng định được vai trò và những đóng góp to lớn của bảo tàng điêu khắc Chăm trong việc bảo tồn và phát huy các giá trị di sản văn hóa.

bao-tang-nghe-thuat-dieu-khac-cham-nemvn-04

Du khách tham quan bảo tàng. Ảnh: @mif.dt

Các tác phẩm điêu khắc quý giá bên trong bảo tàng

bao-tang-nghe-thuat-dieu-khac-cham-nemvn-05

Khuôn viên thanh bình của bảo tàng Chăm. Ảnh: vietfuntravel.com

Kiến trúc của bảo tàng được xây dựng theo kiến trúc Chăm xen lẫn với phong cách Gothic của Pháp. Bảo tàng có diện tích gần 1.000m2. Nơi đây hiện nay lưu giữ khoảng hơn 2.000 hiện vật lớn nhỏ. Hầu hết các tác phẩm này được tìm thấy tại nhiều thời điểm khác nhau ở các tỉnh miền Trung.

Bảo tàng điêu khắc nghệ thuật Chăm được bố trí thành các phòng trưng bày theo địa điểm phát hiện ra hiện vật như: Phòng Trà Kiệu, Phòng Mỹ Sơn, Phòng Đồng Dương, Phòng Tháp Mẫm và các hành lang Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Kon Tum. Cách phân chia này giúp du khách sẽ dễ dàng nhận nhận ra được nét đặc trưng, dấu ấn về kiến trúc Chăm của mỗi địa phương do ảnh hưởng của văn hóa và lối sống của từng vùng.

bao-tang-nghe-thuat-dieu-khac-cham-nemvn-06

Phòng Quảng Nam. Ảnh: chammuseum.vn

bao-tang-nghe-thuat-dieu-khac-cham-nemvn-07

Phòng Quảng Bình, Quảng Trị. Ảnh: chammuseum.vn

bao-tang-nghe-thuat-dieu-khac-cham-nemvn-08

Phòng Quảng Ngãi. Ảnh: chammuseum.vn

bao-tang-nghe-thuat-dieu-khac-cham-nemvn-09

Các hiện vật đặc trưng của văn hóa Chăm. Ảnh: mytour.vn

Các tác phẩm được thể hiện trên ba chất liệu sa thạch, đất nung và đồng. Các tác phẩm này theo nghiên cứu được chế tác từ khoảng thế kỷ thứ VII đến thế kỷ XV. Chúng mang nhiều phong cách nghệ thuật khác nhau và có tính nối tiếp như: phong cách Mỹ Sơn, phong cách Đồng Dương, phong cách Trà Kiệu, phong cách Chánh Lộ, phong cách Tháp Mẫm,…

bao-tang-nghe-thuat-dieu-khac-cham-nemvn-10

Phòng trưng bày phong cách Trà Kiệu. Ảnh: chammuseum.vn

bao-tang-nghe-thuat-dieu-khac-cham-nemvn-11

Phòng trưng bày phong cách Đồng Dương. Ảnh: chammuseum.vn

bao-tang-nghe-thuat-dieu-khac-cham-nemvn-12

Phòng trưng bày phong cách Tháp Mẫn. Ảnh: chammuseum.vn

Dạo bước qua từng hành lang Quảng Nam, Quảng Bình hay gian phòng Mỹ Sơn, du khách sẽ tận mắt chiêm ngưỡng những tạo tác khắc họa thần Shiva, Brahma, đền thờ Mỹ Sơn tinh xảo, tỉ mỉ đến từng chi tiết. Bạn sẽ không khỏi bất ngờ và thán phục trước bàn tay tài hoa của những nghệ nhân thời xưa. Bên cạnh đó, hình ảnh các linh vật, tượng các vị thần Ấn Độ giáo hay những bức phù điêu tái hiện cảnh sinh hoạt đời thường cho đến nay vẫn còn nhìn rõ các đường nét.

bao-tang-nghe-thuat-dieu-khac-cham-nemvn-13

Tượng vị thần Ganesha phổ biến trong Ấn Độ giáo. Ảnh: mytour

bao-tang-nghe-thuat-dieu-khac-cham-nemvn-14

Tượng Bồ tát không còn nguyên vẹn nhưng cũng toát lên vẻ bí ẩn. Ảnh: mytour.vn

bao-tang-nghe-thuat-dieu-khac-cham-nemvn-15

Bệ thờ bằng chất liệu sa thạch. Ảnh: chammuseum.vn

bao-tang-nghe-thuat-dieu-khac-cham-nemvn-16

Các hiện vật mang đậm văn hóa Chăm trong bảo tàng. Ảnh: @phamlan995

Bảo tàng có 3 hiện vật được công nhận là bảo vật quốc gia đó là: Tượng Bồ Tát Tara, Đài thờ Mỹ Sơn E1 và Đài thờ Trà Kiệu. Ở đài thờ Mỹ Sơn E1, bạn sẽ được ngắm nhìn các bức chạm miêu tả nhiều cảnh sinh hoạt hàng ngày trong rừng của các tu sĩ Ấn Độ Giáo một cách sống động, đầy tính nghệ thuật. Những đường viền xung quanh đài thờ là những dải hoa cúc, lá và các loại hoa khác được cách điệu tinh tế và vẫn còn nhìn được khá rõ các đường nét.

bao-tang-nghe-thuat-dieu-khac-cham-nemvn-18

Đài thờ Mỹ Sơn. Ảnh: danangfantasy

Đài thờ Trà Kiệu là một trong những kiệt tác bất hủ của nghệ thuật điêu khắc Chăm và luôn thu hút sự chú ý của du khách khi đến tham quan bảo tàng. Bao quanh đài thờ là hoa sen cách điệu với những cánh hoa rất lớn, chạm trổ sắc sảo, các đường nét vẫn còn nổi rõ dù thời gian đã bào mòn nhiều.

bao-tang-nghe-thuat-dieu-khac-cham-nemvn-19

Đài thờ Trà Kiệu. Ảnh: @museum_of_cham_sculpture

bao-tang-nghe-thuat-dieu-khac-cham-nemvn-20

Các bức tượng được điêu khắc tỉ mỉ ở phần khối vuông bên dưới của đài thời Trà Kiệu. Ảnh: danang.gov

Tượng Bồ tát Tara - tác phẩm bằng chất liệu đồng duy nhất của Cổ Viện Chàm cũng rất nổi bật trong hơn 500 pho tượng tại bảo tàng. Bồ tát Tara được trưng bày ở vị trí trang trọng trong phòng Đông Dương. Tượng cao 1.148m với vẻ đẹp quyến rũ, có chút gì đó thanh thản, thoát tục dù một số phần ở ngón tay vị Bồ tát đã bị tổn thất do thời gian. Tượng Bồ tát Tara được coi là tác phẩm bằng đồng lớn nhất của nghệ thuật điêu khắc Chăm đến thời điểm hiện tại.

bao-tang-nghe-thuat-dieu-khac-cham-nemvn-21

Tượng Bồ tát Tara. Ảnh: laodong.vn

Một số lưu ý khi tham quan bảo tàng nghệ thuật điêu khắc Chăm Đà Nẵng

Bảo tàng mở cửa từ 7h-17h hằng ngày

Giá vé tham quan: 60.000đ/người/lượt (cập nhật 01/2020)

Từ 1/6/2020 đến 31/8/2020, Bảo tàng Điêu khắc Chăm miễn vé tham quan cho du khách.

Khi tham quan cần ăn mặc lịch sự, giữ im lặng, không sờ tay vào các hiện vật.

Không hút thuốc, ăn uống trong bảo tàng.

bao-tang-nghe-thuat-dieu-khac-cham-nemvn-22

Ảnh: gody

Không tổ chức các hoạt động vui chơi, hái hoa, bẻ cành tại khuôn viên bảo tàng.

Không sử dụng chân máy ảnh, đèn flash để chụp ảnh. Các chương trình quay phim, chụp ảnh đặc biệt như làm phim, phóng sự... phải được sự đồng ý của bảo tàng.

Hướng dẫn đường đi tới bảo tàng nghệ thuật điêu khắc Chăm

Từ sân bay, bạn chỉ đi thẳng một đường khoảng 3km là sẽ đến bảo tàng. Từ bảo tàng, bạn có thể ngắm cầu Rồng, hoặc kết hợp tham quan, đi dạo dọc bờ sông Hàn.

bao-tang-nghe-thuat-dieu-khac-cham-nemvn-23

Hướng dẫn đường đi từ sân bay Đà Nẵng đến bảo tàng nghệ thuật điêu khắc Chăm. Ảnh: Google maps

Khi ghé thăm bảo tàng nghệ thuật Chăm Pa, bạn sẽ có dịp chiêm ngưỡng để rồi thán phục trước sự sáng tạo của các nghệ nhân Chăm thời xưa. Du khách sẽ như được ngược dòng thời gian về quá khứ với những hiện vật sống động trong bảo tàng.