Cầu Trường Tiền - 'nhân chứng' lịch sử hơn 120 năm tuổi của xứ Huế

Cầu Trường Tiền - 'nhân chứng' lịch sử hơn 120 năm tuổi của xứ Huế

Thừa Thiên Huế 23.07.2020

Một trong những công trình làm nên tên tuổi của xứ Huế là cầu Trường Tiền. Cây cầu gắn liền với bao sự thay đổi của Huế nói riêng cũng như Việt Nam nói chung. Cho đến nay, cầu Trường Tiền là một điểm tham quan, du lịch hấp dẫn du khách trong nước và quốc tế khi đến Huế.

Được viết bởi giangntm

Cầu Trường Tiền - nhân chứng lịch sử của Huế

Cầu Trường Tiền hay còn gọi là cầu Tràng Tiền được xây dựng bắc qua dòng sông Hương. Đầu cầu phía Bắc thuộc phường Phú Hòa, đầu cầu phía Nam thuộc phường Phú Hội. Cây cầu đã chứng kiến bao sự thay đổi, chuyển mình từ xưa đến nay của xứ Huế. Cho đến bây giờ, cầu Trường Tiền đã đi vào thờ ca gắn với với xứ Huế thơ mộng:

“…Cầu cong như chiếc lược ngà

Sông dài mái tóc cung nga buông hờ…” 

(Vài nét Huế - Nguyễn Bính)

cau-truong-tien-1

Cầu Trường Tiền được xây dựng bắc qua dòng sông Hương. Ảnh: Wikipedia

Cầu Trường Tiền mang nhiều điểm tương đồng, đặc biệt là về phần lịch sử lâu đời giống như cầu Long Biên ở Hà Nội. Cả hai cây cầu đều bắc qua những dòng sông lớn, sát với kinh thành, có ý nghĩa huyết mạch với thành phố. Trước khi có cầu Trường Tiền, thời vua Lê Thánh Tông (hoàng đế thứ 5 của Hoàng triều Lê nước Đại Việt) đã có cây cầu bắc qua sông Hương. Cây cầu ban đầu được làm bằng song mây bó chặt lại, nối liền nhau nên đặt tên là cầu Mây. Cầu Mây còn được gọi với cái tên khác là cầu Mống, sở dĩ như vậy vì cầu có hình vòng cung giống cái mống úp lên sông. Cầu Mây theo sự biến đổi của thời gian trở thành chiếc cầu làm từ gỗ, mặt cầu lát ván gỗ lim.

cau-truong-tien-3 (1)

Hình dáng ban đầu về tiền thân của cầu Trường Tiền là cầu Mây sàn lót gỗ lim. Ảnh: Wikipedia

Vào cuối thế kỉ XIX - đầu thế kỉ XX, cầu Mây được giao lại cho Pháp thiết kế, khởi công xây dựng lại bằng sắt. Năm 1896, Vua Thành Thái ra sắc dụ xây dựng cầu sắt bắc qua sông Hương và đến năm 1899 cây cầu hoàn thành. Lúc này cây cầu lấy tên là Thành Thái. Bấy giờ, từ thiết kế cho đến vật liệu cầu đều từ phương Tây. Lúc này, cầu dài 401,10m, rộng 6,20m với 6 nhịp thép hình vành, mỗi nhịp dài 67m.

cau-truong-tien-4

Cầu Thành Thái theo thiết kế phương Tây. Ảnh: ABAY.vn

Lúc đầu, cầu Trường Tiền không có lối dành cho người đi bộ. Vào năm 1904, một cơn bão lớn đã làm cây cầu bị hư hỏng nặng nên người ta cho tu sửa lại cầu và đúc mặt cầu bằng bê tông cốt thép. Đến năm 1907, khi vua Thành Thái bị đày ra đảo, thực dân Pháp đổi tên thành cầu Clémenceau (tên của Thủ tướng Pháp trong Thế chiến thứ nhất).

cau-truong-tien-5

Cầu Trường Tiền ban đầu không có lối dành cho người đi bộ. Ảnh: Flick

Năm 1937, dưới triều vua Bảo Đại, cầu Trường Tiền bước vào cuộc trùng tu lớn. Cầu được mở rộng thêm hành lang hai bên cho xe đạp và người đi bộ tiện qua lại. Ở các vị trí trụ giữa cầu còn có các ban công phình rộng ra để làm nơi nghỉ chân, dừng lại ngắm cảnh.

cau-truong-tien-6

Cầu Trường Tiền được mở rộng thêm hành lang hai bên năm 1973. Ảnh: ZaiTri

Năm 1945, cầu được đổi tên thành cầu Nguyễn Hoàng, nhưng không lâu sau cầu bị đặt mìn làm sập hai nhịp ở tả ngạn. Đến năm 1953, cầu mới được khôi phục như cũ. Đến năm 1986, cầu bị phá hủy trụ 3 và nhịp thứ 4 do chiến tranh. Sau đó một chiếc cầu phao được dựng tạm bên cạnh để nối giao thông.

cau-truong-tien-2

Sự kiện Tết Mậu Thân 1986 phá vỡ cầu Trường Tiền. Ảnh: Cựu Chủng Sinh Huế

Sau khi chiến tranh Việt Nam kết thúc, cầu được tu sửa và đổi tên thành Tràng Tiền, đến năm 1991 lấy tên Trường Tiền. Từ năm 1991 đến năm 1995, cầu được trùng tu lại, dỡ đi các ban công hành lang ở hai bên tại các trụ cầu, lòng cầu. Đặc biệt màu sơn thay đổi từ màu nhũ bạc ban đầu thành màu ghi xám. Trong sự kiện Festival Huế năm 2002, cầu được lắp thêm một hệ thống chiếu sáng đổi màu liên tục vào ban đêm. Kiến trúc của cầu được giữ nguyên từ đó cho đến nay.

cau-truong-tien-7

Trong sự kiện Festival Huế năm 2002, cầu được lắp thêm một hệ thống chiếu sáng đổi màu liên tục vào ban đêm. Ảnh: Đà Nẵng

cau-truong-tien-8

Một góc nhìn khác về cầu Trường Tiền ban đêm. Ảnh: Du lịch Festival

Kiến trúc đậm chất phương Tây của cầu Trường Tiền

Nhiều tài liệu nói rằng cầu Trường Tiền được Gustave Eiffel ("cha đẻ" của tháp Eiffel, tượng Nữ Thần Tự Do) thiết kế. Tuy nhiên, thông tin này hiện vẫn chưa được xác thực. Cầu có kiến trúc Gothic phương Tây với chiều dài 402,6 m, chiều cao 5,45m, chiều rộng 6m. Cầu có 6 nhịp dầm thép hình vành lược, khẩu độ mỗi nhịp 67m.

Trong dân gian hay gọi cầu Trường Tiền “6 vài 12 nhịp”, trong đó vài cầu có nghĩa là kết cấu nối hai nhịp giữa hai mố cầu và tựa lên các mố đó, còn nhịp cầu là khoảng cách giữa hai trụ cầu và mố cầu liền với nhau. Thế nhưng thực chất cầu Trường Tiền có “12 vài 6 nhịp” nhưng trong dân gian lại sử dụng “6 vài 12 nhịp” để những câu ca, câu thơ có vần, có nhịp hơn.

“Cầu Trường Tiền sáu vài mười hai nhịp

Em theo không kịp

Tội lắm anh ơi!

Bấy lâu mang tiếng chịu lời

Anh có xa em đi nữa

Cũng tại ông Trời nên xa”.

cau-truong-tien-9

Cầu Trường Tiền thiết kế theo kiến trúc Gothic phương Tây. Ảnh: Nhạc xưa thời báo

cau-truong-tien-11

Nét đẹp kiên cố của cầu.  Ảnh: Du lịch Picnic Phượt bụi Arbsaudi

Nhìn trên cao xuống, cầu Trường Tiền như một chiếc lược. Sau vỏ bọc thép bê tông là một câu cầu với những đường nét uốn lượn nhịp nhàng, chính vì thế cây cầu được ví như tâm hồn con người xứ Huế.

cau-truong-tien-10

Cầu Trường Tiền có những đường nét uốn lượn mềm mại như con người Huế. Ảnh: Golden Tour

Thời điểm thích  để ngắm cầu Trường Tiền

Để được ngắm trọn vẹn vẻ đẹp của cây cầu, du khách cần chú ý vào thời điểm.

cau-truong-tien-15

Ngắm cây cầu Trường Tiền từ phía dưới. Ảnh: juzkyte

Vào tháng 5 đến tháng 11 thường có bão lũ nên bạn hãy khoảng thời gian này. Thời điểm giao mùa từ mùa xuân sang hạ hay từ thu sang đông là lúc cầu Trường Tiền đẹp nhất. Tháng 3, tháng 4 ở cầu Trường Tiền có mùa phượng đỏ rực hai bên bờ sông, tạo nên một bức tranh đỏ rực đầy ấn tượng.

cau-truong-tien-12

Mùa phượng đỏ rực hai bên bờ sông Trường Tiền vào mùa hè. Ảnh: VnExpress

cau-truong-tien-13

Tà áo dài e ấp bê cầu Trường Tiền. Ảnh: @chenzzylyli

Đến cầu Trường Tiền, bạn có thể tản bộ, ngắm cảnh. Đứng trên cầu du khách được ngắm sự chuyển mình, cuộc sống sinh hoạt hằng ngày của người dân xứ Huế. Ẩn hiện đâu đó là hình ảnh của những chiếc áo dài, nón lá e ấp tạo dáng bên cầu Trường Tiền. Với người dân cố đô Huế, cầu Trường Tiền không chỉ là một tuyến đường đi lại quan trọng mà còn ẩn chứa bao tâm tình, bao câu chuyện lịch sử thăng trầm cùng năm tháng.

cau-truong-tien-14

Ngắm nhìn nhịp sống cố đô Huế trên cầu Trường Tiền. Ảnh: @trungduc_photographer

Không thiếu những cây cầu bắc ngang qua sông Hương nhưng cầu Trường Tiền vẫn nhận được sự yêu mến đặc biệt, không chỉ với người dân cố đô mà còn với du khách. 121 năm trôi qua, cầu Trường Tiền mãi là một biểu tượng với xứ Huế, với con người cố đô thanh bình.