Nguồn gốc thú vị về tên gọi phố Hàng Ngang ở phố cổ Hà Nội

Nguồn gốc thú vị về tên gọi phố Hàng Ngang ở phố cổ Hà Nội

Hà Nội 24.07.2020

Phố Hàng Ngang là một trong những phố nằm ở khu phố cổ Hà Nội. Khác với những con phố được đặt tên theo mặt hàng buôn bán chính, phố Hàng Ngang lại có một cái tên độc đáo, tạo nên dấu ấn riêng biệt trong khu phố cổ.

Được viết bởi giangntm

Phố cổ Hà Nội là một trong những điểm khám phá không thể bỏ lỡ của du khách khi có cơ hội đến với Hà Nội. Khu vực phố cổ được hình thành nên bởi sự tập trung buôn bán của các tiểu thương từ khắp nơi, mỗi tuyến phố được đặt tên theo từng mặt hàng buôn bán chính ở đó. Một trong những con phố độc đáo có cái tên khác lạ trong phố cổ là phố Hàng Ngang, vậy tại sao lại có tên gọi đó?

Vị trí phố Hàng Ngang

Phố Hàng Ngang ngày nay nối từ ngã tư phố Hàng Đường - Hàng Buồm đến ngã tư phố Hàng Đào - Hàng Bạc. Xưa kia phố thuộc phường Diên Hưng, tống Tiền Túc, huyện Thọ Xương, thành Thăng Long. 

Phố Hàng Ngang dài 152m, lòng đường 8m trở thành một tuyến phố nhộn nhịp, đông đúc nằm trên địa bàn quận Hoàn Kiếm, trung tâm thủ đô Hà Nội.

22351798_171897523362029_23635814915244032_n

Phố Hàng Ngang nằm ở trung tâm phố cổ Hà Nội - Ảnh: @maikahbm

Lịch sử tên gọi phố Hàng Ngang

Phố cổ Hà Nội là nơi tụ họp của nhiều ngành nghề, buôn bán các mặt hàng đặc trưng, mỗi mặt hàng lại đại diện cho từng phố. Hầu hết các con phố ở phố cổ Hà Nội đều bắt đầu bằng chữ “Hàng” tiếp nối với tên mặt hàng chính. Tuy nhiên do sự biến đổi của tình hình kinh tế, xã hội vào cuối thế kỉ 17, đầu thế kỷ 18 nên có một con phố không còn kinh doanh những mặt hàng chính đó nữa, từ đó những con phố đó cũng có sự thay đổi về tên, trong đó có phố Hàng Ngang.

pho-hang-ngang-3

Phố cổ Hà Nội tụ họp nhiều ngành nghề tạo thành các phường - Ảnh: Viet Fun Travel

Phố Hàng Ngang trước đó có tên là phố Hàng Lam. Ở thời kỳ đầu tự chủ của chế độ phong kiến trung ương, nhiều quy định mới được đặt ra, đặc biệt như việc màu sắc trong trang phục cho vua, quan và dân. Ở thời này, vua mặc màu vàng, màu đỏ đại hồng cho các quan đứng ở đầu triều, màu xanh cho các quan trước tứ phẩm. Với yêu cầu về màu sắc, các phường thợ nhuộm màu đào, đỏ, xanh lam ra đời, từ đó lập ra phố Hàng Đào và Hàng Lam.

pho-hang-ngang-4

Phố Hàng Lam thời kì trước - Ảnh: Văn hóa doanh nghiệp

pho-hang-ngang-5

Phố Hàng Đào xưa - Ảnh: 36hn - Wordpress.com

Đặc trưng của nghề nhuộm là cần đất rộng để có thể phơi, giũ vải. Do nằm ở trung tâm phố nên giá đất ở đây rất đắt, những hiệu nhuộm lần lượt phải bán cơ ngơi, lui về cuối phố Hàng Bông, nằm xa trung tâm. Họ tập trung lại với nhau và lập ra con phố mới với tên gọi là Hàng Bông Thợ Nhuộm (nay là phố Thợ Nhuộm). Phố Hàng Lam không còn hiệu nhuộm nào nữa nên đành mượn tên của phường cơ sở là phường Diên Hưng để gọi.

pho-hang-ngang-6

Phố Hàng Bông Thợ Nhuộm là tên gọi trước đây của Hàng Ngang - Ảnh: 36hn - Wordpress.com

Đến thế kỷ 19, ở Trung Quốc xảy ra loạn lạc, nhiều người phải chạy qua Việt Nam. Đoàn người chen chúc trên những chuyến tàu vượt biển, vì thế dân nước Việt gọi họ là “người Tàu”. Người Tàu được triều đình nhà Lê cho phép tạm trú ở kinh thành Thăng Long gọi là người Minh Hương (người Việt gốc nhà Minh). Họ sống ở phường Diên Hưng (phố Hàng Lam cũ), sau đó nơi đây đổi tên thành phố Việt Đông (một nửa là người Việt, nửa là người Tàu ở Quảng Đông).

pho-hang-ngang-7

Quảng cảnh phố Hàng Ngang thời còn tên là Việt Đông - Ảnh: 36hn - Wordpress.com

Phố Việt Đông gần với nhiều cửa sông, đầy các bến thuyền nhộn nhịp nên các cửa hiệu liên tục được mở ra. Dọc con phố là các cửa hàng chè và hàng bán vàng bạc, nữ trang.. Theo “Từ điển Hà Nội địa danh” mà tác giả Bùi Thiết lý giải rằng, phố người Hoa Kiều buôn bán sầm uất, giàu có nên hai đầu phố làm hai cánh cổng ban đêm chắn ngang đường để đảm bảo an toàn, vì vậy gọi đây là phố Hàng Ngang.

pho-hang-ngang-8

Bức hình tái hiện cánh cổng chắn ngang ở phố Hàng Ngang xưa - Ảnh: 36hn - Wordpress.com

Phố Hàng Ngang được đặt theo sự biến đổi tình hình lúc bấy giờ chứ không còn mang tên mặt hàng buôn bán như những con phố khác trong khu phố cổ Hà Nội. Thời Pháp thuộc phố có tên là Rue des Cantonnais (phố người Quảng Đông).

pho-hang-ngang-9

Phố Hàng Ngang thời Pháp thuộc - Ảnh: Wikimedia Commons

Đặc trưng ở phố Hàng Ngang

Phố Hàng Ngang cho đến nay vẫn là một trong những con phố buôn bán sầm uất chính trong khu phố cổ Hà Nội. Thời Hoa Kiều nơi đây tập trung bán các mặt hàng như chè, thuốc, những nhà giàu có thì bán vải vóc, gấm, sa tanh. Không những thế ở Hàng Ngang còn phục vụ văn nghệ, cụ thể là vè.

Trong sách Hà Nội cũ của Doãn Kế Thiện kể lại rằng, trước đây ở cạnh cổng phường phố Hàng Ngang có một cái điếm (là nơi dân phủ canh gác vào ban đêm). Điếm trở thành một nơi như là trạm thông tin vỉa hè, nếu ở trong phường có những chuyện trái đạo đức thì ngay lập tức sẽ có người sáng tác một bài vè dán lên điếm để châm biếm, bêu riếu câu chuyện, vì thế thời đó gọi là “điếm vè Hàng Ngang”. 

pho-hang-ngang-10

Phố Hàng Ngang là một trong những con phố buôn bán sầm uất - Ảnh: Tạp chí Văn hóa Doanh nghiệp Việt Nam

Ngày nay ở phố Hàng Ngang bán rất nhiều loại quần áo đắt tiền, bán đồng hồ, mỹ phẩm, các mặt hàng trang sức.

pho-hang-ngang-11

Ngày nay ở phố Hàng Ngang bán rất nhiều mặt hàng đa dạng - Ảnh: VietNamNet

Giữa vòng quay của cuộc sống đô thị, phố Hàng Ngang vẫn giữ nguyên những nét cổ kính từ bao thế kỉ đến nay. Những ngôi nhà với lịch sử lâu đời dù không buôn bán một sản phẩm hàng hóa đặc trưng nào nhưng vẫn luôn thu hút du khách, trở thành tuyến phố trung tâm ở phố cổ Hà Nội.