Nét đặc sắc trong văn hóa uống cà phê của người Việt Nam

Nét đặc sắc trong văn hóa uống cà phê của người Việt Nam

Hà Nội Đà Nẵng - Quảng Nam TP. HCM 05.08.2020

Cà phê là một món đồ uống rất quen thuộc tại Việt Nam. Người Việt thưởng thức cà phê như một thói quen và dần dần tạo nên một nền văn hóa cà phê rất đặc trưng.

Được viết bởi thyltp

Cà phê có tại Việt Nam từ bao giờ?

Lịch sử cà phê xuất phát từ những năm 1671, khi những người chăn dê ở Kaffa (Ethiopia ngày nay) tìm ra một loại cây có hoa trắng, quả đỏ khi ép lấy nước uống có thể giúp người ta tỉnh táo suốt một đêm. Từ đó, cây cà phê ra đời và bắt đầu được trồng rộng rãi. 

Tại Việt Nam, từ những năm 80 của thế kỉ XIX, cây cà phê đã theo người Pháp du nhập vào. Cụ thể là vào năm 1857, arabica là giống cà phê đầu tiên xuất hiện trên dải đất hình chữ S do các linh mục thừa sai người Pháp mang đến. Lúc đầu, cây cà phê được trồng thử nghiệm ở các Nhà thờ Thiên chúa giáo thuộc một số tỉnh ở khu vực phía Bắc như Hà Nam, Phủ Lý. Sau đó, người ta mở rộng trồng loại cây này ở các tỉnh Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh. Dần dần việc phát triển cây cà phê lan ra các tỉnh miền Trung như Quảng Trị, Quảng Bình.

van-hoa-uong-ca-phe-cua-nguoi-viet-2

Cà phê đã có mặt tại Việt Nam từ khá lâu (Ảnh: @bancong.hanoi)

Ban đầu, uống cà phê chỉ dành riêng cho tầng lớp sĩ quan, quý tộc hoặc người tri thức nơi thành thị. Dần dần, cà phê trở thành thức uống phổ biến rộng rãi trong đời sống hằng ngày của người Việt.

Ngày nay, cà phê Việt Nam được biết đến trên thế giới khi luôn đứng trong top đầu những nước xuất khẩu cà phê. Hai loại cà phê được trồng và sử dụng phổ biến ở Việt Nam là Arabica và Robusta. Bên cạnh đó, thức uống này còn tạo nên một nét văn hóa rất riêng của người Việt. 

Nét đặc sắc trong văn hóa thưởng thức cà phê của người Việt

Hương vị của ly cà phê có thể nói là đã trở thành một phần nào đó không thể thiếu trong nhịp sống hằng ngày của người dân Việt. Người ta uống cà phê theo một cách rất tinh tế và đặc trưng.

van-hoa-uong-ca-phe-cua-nguoi-viet-3

Người Việt xem cà phê như đồ uống của sự thư giãn (Ảnh: @cup_of_jang)

Nếu như ở các nước châu Âu, cà phê được xem như món đồ uống nhanh có tác dụng chống buồn ngủ, lấy lại năng lượng nhanh chóng thì ở Việt Nam, cà phê được xem như thức uống của sự thư giãn. Đối với người Việt, uống cà phê là phải nhâm nhi và suy ngẫm. Nếu đi dạo trên những đường phố ở Việt Nam, bạn sẽ không ít lần bắt gặp hình ảnh những người ngồi nói chuyện cùng bạn bè, thỉnh thoảng nhấp một ngụm nhỏ cà phê.

Cũng có một số người chọn việc uống cà phê như là khoảng thời gian trầm lặng để thư giãn, họ đi một mình, cầm trên tay tờ báo, một lát lại nhìn ly cà phê nhỏ giọt với vẻ mặt đầy suy ngẫm. Có thể lúc này đây, người ta như đang tĩnh tâm, suy nghĩ về kỷ niệm và cuộc sống. Chính vì vậy, những quán cà phê tại Việt Nam thường có không gian yên lặng.

110747274_719875692130971_1595674992298474425_n

Người Việt uống cà phê một cách chậm rãi và nhâm nhi (Ảnh: @homecafewithlove)

Cà phê Việt hầu hết được pha theo phong cách Pháp đó là dùng phin. Cà phê bột sau khi được cho vào phin đặt trên một chiếc ly sẽ được rót vào ít nước sôi. Để giữ độ nóng và hương vị cho ly cà phê thì người bán thường ngâm ly cà phê trong một bát nước nóng. Đối với những người yêu cà phê thì họ sẽ rất thích thú cái cảm giác nhìn từng giọt cà phê đậm đặc rơi tí tách. Sau khi thấy trong ly đã đủ lượng cà phê để uống thì người ta sẽ từ từ nhâm nhi mùi hương và vị đắng của cà phê.

van-hoa-uong-ca-phe-cua-nguoi-viet-5

Phin là công cụ pha chế cà phê quen thuộc (Ảnh: @cliquesandtribes)

van-hoa-uong-ca-phe-cua-nguoi-viet-8

Người bán sẽ đổ nước sôi vào phin sau khi đã cho bột cà phê vào (Ảnh: @homecafewithlove)

van-hoa-uong-ca-phe-cua-nguoi-viet-4

Từng giọt cà phê rơi tí tách (Ảnh: @benrembert)

Người Việt uống cà phê không theo thời gian cố định. Họ có thể uống vào buổi sáng sớm, buổi trưa, hoặc đi cà phê buổi tối cùng bạn bè. Người ta cũng có thể đến các quán cà phê khi căng thẳng, khi cần suy nghĩ, làm việc hay đơn giản chỉ vì đó là thói quen. 

Các quán cà phê ở Việt Nam thì cũng rất nhiều phong cách, từ các quán nhỏ trong hẻm, nơi vỉa hè (người ta gọi là cà phê cóc) đến các quán lớn sang trọng thiết kế cầu kỳ từ cổ điển đến hiện đại. Ngày nay, ngoài hình thức thưởng thức cà phê tại quán thì hình thức take-away cũng dần phổ biến, đặc biệt là đối với dân văn phòng hoặc những người bận rộn. 

van-hoa-uong-ca-phe-cua-nguoi-viet-10

Những quán cà phê vỉa hè đơn sơ nhưng rất đông khách (Ảnh: rovina.vn)

Sự khác biệt trong văn hóa uống cà phê của 3 miền Bắc - Trung - Nam

Văn hóa thưởng thức cà phê ở miền Bắc

Ở miền Bắc tiêu biểu là Hà Nội, người ta thích uống cà phê đen đậm đặc pha bằng phin. Bên cạnh đó, còn có một loại cà phê nữa đó là cà phê nâu. Loại cà phê này pha thêm với sữa đặc, không bỏ đá và cho nhiều cà phê nên nó vẫn giữ được vị đắng đặc trưng.

van-hoa-uong-ca-phe-cua-nguoi-viet-6

Người miền Bắc thích uống cà phê đen đậm đặc (Ảnh: @homecafewithlove)

Các quán cà phê ở Hà Nội thường được thiết kế đơn giản. Du khách có thể tìm thấy rất nhiều quán cà phê ngồi tạm nơi vỉa hè, trong các con hẻm nhỏ chỉ với vài bộ bàn ghế đơn sơ. Bên cạnh đó, quán cà phê theo phong cách cổ điển cũng rất được ưa chuộng nơi đây. 

2-1231

Một không gian quán cà phê đậm chất xưa cũ ở Hà Nội (Ảnh: @polnguyen)

Văn hóa thưởng thức cà phê ở miền Nam

Người miền Nam, điển hình ở đây là người Sài Gòn không những xem cà phê là để nhâm nhi mà còn dùng nó như một loại đồ uống để giải khát bởi cách pha cà phê của người miền Nam khá loãng. 

Tại Sài Gòn, người ta có cách pha chế rất khác mang nét đặc trưng riêng của nơi đây đó chính là cà phê vợt - món đồ uống đã có tuổi đời hơn 50 năm tại vùng đất này. Không sử dụng phin để pha chế mà người bán sẽ dùng một chiếc vợt dài khoảng 20cm, đổ bột cà phê vào rồi cho thêm ít nước sôi. Người uống sẽ ngồi tại những quán nhỏ nơi vỉa hè, bên ấm cà phê vợt còn nóng hổi, rót từng ly nhỏ rồi vừa nhâm nhi vừa ngẫm nghĩ. Dù cho các quán cà phê vợt hiện nay ở Sài Gòn chỉ còn vài tiệm nhưng những nơi này vẫn luôn đông khách bởi sự hoài niệm và hương vị đặc trưng của thức uống này. 

van-hoa-uong-ca-phe-cua-nguoi-viet-15

Cà phê vợt đã xuất hiện ở Sài Gòn từ thế kỷ 20 (Ảnh: @beefoodyy)

Người miền Nam thường ít uống cà phê đen đậm đặc mà sẽ thường uống cà phê pha chút sữa, người ta gọi là bạc xỉu hoặc cà phê sữa đá. Đây là loại thức uống ít cà phê nhiều sữa nên sẽ khá ngọt, loãng và ít vị đắng hơn cà phê của người miền Bắc. Người ta hay truyền miệng nhau câu "Sài Gòn cà phê sữa đá” cũng bởi thói quen uống cà phê đặc trưng của nơi đây.

van-hoa-uong-ca-phe-cua-nguoi-viet-7

Người miền Nam thích uống cà phê có vị ngọt (Ảnh: @maidaycoffee.dalat)

Văn hóa thưởng thức cà phê ở miền Trung

Vùng đất này có văn hóa uống cà phê trung hòa giữa miền Bắc và miền Nam. Du khách đến đây có thể tìm thấy nhiều phong cách cà phê từ cà phê vỉa hè đến các quán cà phê sang trọng thiết kế cầu kỳ. 

Tại miền Trung, bạn có thể dễ dàng bắt gặp cả cà phê đen lẫn cà phê sữa đá. Lượng người uống hai món này gần như là ngang nhau nên chúng ta không thể chỉ ra rằng liệu người miền Trung thích uống cà phê nào hơn. Cà phê của người miền Trung vừa có vị đắng vừa phải lại vừa có vị ngọt dễ chịu. Có người thì thích uống cà phê phin nhỏ giọt, có người lại thích uống cà phê bột pha sẵn tạo nên một màu sắc rất đa dạng. 

van-hoa-uong-ca-phe-cua-nguoi-viet-11

Văn hóa uống cà phê ở miền Trung là sự giao thoa giữa miền Bắc và miền Nam (Ảnh: @nguyenvinhphong)

Sự du nhập của cà phê hiện đại vào Việt Nam

Ngoài các món cà phê truyền thống như cà phê đen, cà phê sữa thì tại Việt Nam hiện nay cũng có rất nhiều món cà phê hiện đại ảnh hưởng từ nước ngoài. Đối tượng thưởng thức những món cà phê này hầu hết là người trẻ tuổi. Nếu tới các quán cà phê hiện đại ở Việt Nam, du khách sẽ dễ dàng bắt gặp các loại cà phê Ý như cà phê Cappuccino bồng bềnh bọt sữa, cà phê Mocha mang hương vị hòa quyện giữa cà phê và chocolate, cà phê Latte thơm nồng hương vị của cà phê và sữa... Chúng không chỉ ngon về hương vị mà còn khá bắt mắt trong khâu trang trí.

van-hoa-uong-ca-phe-cua-nguoi-viet-12

Tách capuchino đẹp mắt (Ảnh: @kalinnikova_elena)

Ngoài ra, cà phê ở Việt Nam còn có sự thay đổi trong khâu chế biến điển hình như món Cold Brew bắt nguồn từ Nhật Bản. Thay vì sử dụng nước nóng để pha thì bột cà phê sẽ được ngâm trong nước lạnh từ 12-24 giờ đồng hồ. Cà phê lạnh Cold Brew rất được giới trẻ Việt ưa chuộng vì ít chua, ít đắng và có hương thơm tinh tế.

van-hoa-uong-ca-phe-cua-nguoi-viet-13

Cold Brew được giới trẻ Việt đón nhận nồng nhiệt (Ảnh: @koshin_tei)

Trải dài khắp ba miền của Việt Nam là sự khác biệt trong văn hóa uống cà phê. Tuy nhiên, dù ở đâu đi chăng nữa thì cà phê vẫn là món đồ uống của sự thư giãn và thưởng thức cà phê đã trở thành thói quen không thể thiếu của người Việt Nam.