Xích lô - nét văn hóa lâu đời cực hút khách quốc tế ở Hà Nội

Xích lô - nét văn hóa lâu đời cực hút khách quốc tế ở Hà Nội

Hà Nội 31.08.2020

Nếu có cơ hội ghé thăm thủ đô Hà Nội của Việt Nam thì bạn đừng quên dạo chơi trên phố cổ, ngắm nhìn dòng xe xích lô thong thả chở khách du lịch đi tham quan. Xích lô từ lâu đã trở thành một nét đẹp văn hóa trên những con phố nghề lâu đời Hà Nội.

Được viết bởi giangntm

Trong ký ức của người Hà Nội, xích lô là một hình ảnh quen thuộc. Xích lô là một trong những phương tiện dùng để vận chuyển hành khách và vận chuyển hàng hóa tại Việt Nam trước kia. Ngày nay xích lô trở thành một nét đẹp văn hóa rất riêng ở Hà Nội mà khó quốc gia nào có được. Ngồi trên chiếc xích lô đi dạo qua từng con phố, len vào từng ngõ hẻm và chụp những bức hình kỉ niệm sẽ là một trải nghiệm thú vị cho bạn trong hành trình khám phá Việt Nam.

Xích lô là gì?

Xích lô là tên phiên âm của từ "cyclo” trong tiếng Pháp, là một phương tiện giao thông có 3 bánh, sử dụng sức người để vận chuyển hành khách, hàng hóa. Trên xe xích lô thường có thêm một hoặc hai ghế cho khách và chỗ cho người lái xe. Người lái xe sử dụng xích lô tương tự với xe đạp, nếu xe xích lô có gắn thêm động cơ để đỡ làm tốn sức người thì gọi là xích lô máy.

xich-lo-12

Xích lô sử dụng sức người để vận chuyển - Ảnh: Blog Traveloka

Xích lô được sử dụng phổ biến ở các nước châu Á, ngoài ra một số nước châu Âu và Mỹ cũng có sử dụng nhưng không nhiều.

Xích lô được ra đời như thế nào?

Sự ra đời của chiếc xích lô đầu tiên cho đến nay vẫn gây tranh cãi ở nhiều nước. Mỹ và Nhật đều đưa ra bằng chứng xác thực rằng họ là nước phát minh ra xích lô đầu tiên vào năm 1848 hoặc 1868 do những người thợ rèn làm theo đơn đặt hàng của nhà thờ.

xich-lo-13

Sự ra đời của chiếc xích lô đầu tiên cho đến nay vẫn gây tranh cãi ở nhiều nước - Ảnh: Lễ hội trọn gói

Nhiều nước vẫn công nhận rằng xích lô là sự biến đổi từ xe kéo, loại xe có thùng xe nhưng chỉ có hai bánh do người kéo ở thế kỉ 19. Động tác vận hành được chuyển từ kéo qua đạp là do có sự kết hợp với xe đạp ở thế kỉ 20.

xich-lo-11

Hình ảnh xe kéo được coi là tiền thân của xích lô - Ảnh: Báo Đà Nẵng

Nhà sử học Dương Trung Quốc (nhà nghiên cứu lịch sử chính trị gia người Việt Nam) cho rằng xích lô do một người Pháp tên là Coupeaud ở Charente phát minh vào năm 1939. Ông là người rất đam mê với thể thao nên sau khi sáng chế xong, ông đã vất vả đi vận động Bộ Công Chánh công nhận và cấp phép lưu hành cho xích lô. Nhưng sau khi được công nhận, xích lô lại không trở thành phương tiện giao thông của Pháp mà thành phố đầu tiên được cấp phép sử dụng lại là Phnompenh (Campuchia). Để quảng cáo cho phương tiện này, Coupeaud đã tổ chức một cuộc hành trình với xích lô đi từ Phnompenh tới Sài Gòn.

xich-lo-14

Coupeaud là người đã sáng tạo ra xích lô - Ảnh: Bliss Saigon Magazine

xich-lo-15

Đưa xích lô về Việt Nam - Ảnh: Historic Vietnam

Cuộc thi do Coupeaud tổ chức đã mang chiếc xích lô đầu tiên xuất hiện ở Sài Gòn. Cuối năm 1939, theo số liệu thống kê ở Sài Gòn có khoảng 40 chiếc xích lô, sau một năm con số này đã tăng lên thành 200 chiếc. Đầu những năm 1960, tại Sài Gòn xuất hiện xích lô máy với động cơ 2 và nhiều phụ tùng, linh kiện.

xich-lo-5

Một trong những chiếc xích lô xưa ở Sài Gòn - Ảnh: Printeress

Bốn người đã tiên phong đưa xích lô ra Hà Nội đó là cụ Bùi Quang Ý ở 44 Hàng Bè, em trai của cụ là cụ Vọng, cụ Nhân Thanh Nhàn và cụ Đức Ấm ở Tràng Tiền. Khi ra đến Hà Nội, xích lô được thay đổi đôi chút, to và rộng hơn xe nguyên bản và từ đó ra đời xích lô ở Hà Nội.

xich-lo-9

Xích lô trên phố cổ Hà Nội xưa - Ảnh: Lao động Thủ đô

Từ năm 1939 xích lô bắt đầu trở thành phương tiện phổ biến của người Việt Nam lúc bấy giờ. Thời kỳ đầu chỉ có tầng lớp quý tộc, giàu sang mới đủ điều kiện để đi lại bằng xích lô. Khi nước Việt vào thời chiến tranh, xích lô là phương tiện chính phục vụ cho sản xuất. Xích lô chở người đi sơ tán, chở hàng hóa, đạn dược, chở người đi sơ cứu. Hiện nay người ta vẫn thích sử dụng xích lô bởi chỉ có ngồi trên xe mới cảm nhận được sự yên bình, dịu dàng của thành phố.

xich-lo-2

Hình ảnh chiếc xích lô mộc mạc xưa - Ảnh: Go VietNam Tours

xich-lo-10

Xích lô phục vụ nhiều cho đời sống con người - Ảnh: Printeress

Văn hóa xích lô ở Hà Nội

Thời gian đầu khi mới vào Hà Nội, xích lô được các nhân viên Pháp và quan lại Hà Nội mua sử dụng. Sự ra đời của xích lô làm thay đổi tư duy đi lại của người dân, thay vì đi bằng võng, kiệu chuyển sang một phương tiện tiện lợi hơn.

xich-lo-16

Thời xưa, xích lô là phương tiện di chuyển phổ biến - Ảnh: Printeress

Sở dĩ xích lô trở thành một nét đẹp văn hóa của người Hà Nội là bởi vì vào những năm 80, khi nhịp sống nhẹ nhàng quay trở lại, xe cộ ít, phố thưa người thì xích lô là lựa chọn số 1. Khi đó, đường xá còn vắng nên ngồi trên xích lô có thể ngắm hết được vẻ đẹp của những mái nhà cổ, những con phố nhỏ với bầu không khí trong lành.

xich-lo-6

Xích lô trở thành một nét đẹp văn hóa của người Hà Nội - Ảnh: Laguna Lăng Cô

xich-lo-21

Dạo quanh Hà Nội bằng xích lôẢnh: @redapple_2610

Từ năm 90 đến nay, Hà Nội ngày càng đông người, phố phường phát triển nhanh hơn nên xích lô không còn được sử dụng nhiều như trước nữa. Người dân chủ yếu dùng phương tiện xe máy, ô tô hoặc phương tiện công cộng, ít ai có thời gian thong thả mà đi xích lô, vì thế xích lô hiện nay chủ yếu phục vụ cho khách du lịch.

xich-lo-3

Những chiếc xích lô thưa thớt hơn, chủ yếu phục vụ cho du lịch - Ảnh: @tt.trangthuy

xich-lo-18

Chiếc xích lô chờ đón khách bên bờ hồ - Ảnh: Mytour

Người Hà Nội còn có một phong tục đặc biệt là sử dụng xe xích lô đón dâu. Dù hiện nay không còn nhiều gia đình dùng xích lô làm phương tiện di chuyển trong đám hỉ nhưng nó vẫn là một nét văn hóa đặc trưng ở thủ đô. Những chiếc xích lô sử dụng trong cưới, hỏi thường được trang trí màu đỏ, vàng, gắn hoa bắt mắt; những tài xế xích lô cũng được chú trọng hơn trong trang phục như áo sơ mi, cà vạt đỏ. Thông thường các gia đình sử dụng xích lô ngày cưới phải xem trước đường đi, nếu không quá xa thì có thể chọn xích lô để tạo nên một đám cưới ấn tượng. Những chiếc xích lô đi thành hàng dài vừa tạo cảm giác thanh lịch, hiện đại nhưng không kém phần xưa cũ, mang giá trị truyền thống cao. 

xich-lo-17

Người Hà Nội còn có một phong tục đặc biệt là sử dụng xe xích lô đón dâu - Ảnh: Cưới hỏi Huy Hoàng

Tại sao du khách lại lựa chọn du lịch bằng xích lô?

Nhiều du khách khi đến với Hà Nội đều mong muốn trải nghiệm ngồi trên xích lô dạo phố. Xích lô có nhiều ở khu vực phố cổ, với yếu tố rẻ, tiện lợi nên xích lô trở thành phương tiện yêu thích khi khám phá Hà Nội. Xe xích lô không những không chiếm quá nhiều diện tích, dễ dàng luồn lách vào những con phố, ngõ hẻm mà lại còn thân thiện với môi trường.

xich-lo-19

Xích lô dễ đi vào những con đường nhỏ - Ảnh: Kinh tế đô thị

Nhiều du khách chỉ mong muốn đến Hà Nội ngồi trên xe xích lô, tận hưởng cảm giác đung đưa, trò chuyện cùng bác tài chầm chậm băng qua những con phố. Không giống như bất cứ phương tiện nào, sự đơn sơ, chầm chậm của xích lô như tạo nên một giai điệu đường phố. Chính bởi những điều giản dị đó đã khiến cho nhiều khách quốc tế yêu thích và có cảm tình hơn với xích lô.

xich-lo-4

Đi xích lô len lỏi qua từng con phố nhỏ - Ảnh: Hanoi travel guide

Để phục vụ tốt hơn cho du khách, xe xích lô hiện nay được trang trí đẹp mắt hơn với lọng vàng, bọc đệm đỏ, đổi màu sơn một màu và cùng chung một kiểu dáng. Những người lái xích lô cũng chuyên nghiệp hơn, họ còn được học ngoại ngữ để giao tiếp và phục vụ khách nước ngoài. Ngồi trên xe xích lô, chính những người lái xe sẽ là hướng dẫn viên kể cho bạn nghe những câu chuyện lịch sử về những địa điểm mà bạn đi qua. 

xich-lo-20

Chính những người lái xe sẽ là hướng dẫn viên - Ảnh: tabikobo_vietnam

Thông thường dạo quanh một vòng hồ Gươm giá xích lô dao động từ 50.000VNĐ đến 150.000VNĐ (cập nhật năm 2020) tùy từng đoạn đường.

xich-lo-8

Xích lô tập trung nhiều nhất ở khu vực phố cổ Hà Nội - Ảnh: Travelshop.vn

Xích lô là biểu tượng không thể quên trong ký ức người Hà Nội. Trong sự tấp nập và hiện đại của thành phố thủ đô, xích lô cứ thong thả, chậm rãi như một điểm nhấn níu giữ nét văn hóa xưa của Hà Nội.