Khám phá vẻ đẹp nghìn năm ở chùa Địa Tạng Phi Lai Tự

Khám phá vẻ đẹp nghìn năm ở chùa Địa Tạng Phi Lai Tự

Hà Nam 31.08.2020

Nằm ẩn mình giữa rừng thông bát ngát, chùa Địa Tạng Phi Lai Tự nổi bật với vẻ đẹp bình yên, thiền tịnh với khung cảnh thơ mộng như những thước phim cổ trang.

Được viết bởi giangntm

Đôi nét về chùa Địa Tạng Phi Lai Tự

Cách Hà Nội tầm 70km, chùa Địa Tạng Phi Lai Tự nằm thu mình trong dãy núi Phi Lai thuộc thôn Ninh Trung xã Liêm Sơn, huyện Thanh Liên của tỉnh Hà Nam. Nằm tựa lưng vào núi rừng hoang sơ, chùa Địa Tạng Phi Lai Tự mang trong mình những bí mật về lịch sự nghìn năm của hai triều đại phong kiến nhà Lý - Trần.

chua-dia-tang-phi-lai-tu

Chùa Địa Tạng Lai Phi Tự giữa mây trời. Ảnh: Bình Minh

chua-dia-tang-phi-lai-tu1

Sự bình yên và thanh tịnh khiến lòng người thấy nhẹ nhàng hơn. Ảnh: Trang Tura

Chùa Địa Tạng Phi Lai Tự hình thành và phát triển như thế nào

Ngày trước thôn Ninh Trung được gọi với cái tên Thôn Đùng bắt nguồn từ tên gọi của một ngôi chùa tọa lạc tại đây có tên là Chùa Đùng. Chùa Đùng là một trong những ngôi chùa lớn tuy nhiên lối kiến trúc cũng như cảnh quan của ngôi chùa này dần bị bào mòn theo thời gian, cây cối mọc vây kín lại không được tu sửa khiến nơi đây xuống cấp nghiêm trọng và đi vào quên lãng.

chua-dia-tang-phi-lai-tu2

Lối kiến trúc đặc sắc của chùa Địa Tạng Phi Lai thu hút du khách. Ảnh: Trang Tura

Những dân làng đã sinh sống ở đây lâu năm kể lại rằng chùa Đùng có 120 gian chùa cổ được xây dựng vào khoảng thế kỷ 10. Chùa trước đây đã từng là nơi sinh sống của nhà vua Trần Nghệ Tông (vua thứ 9 của nhà Trần) và cũng là điểm đến để cầu tự của vua Tự Đức (vua thứ 4 của nhà Nguyễn).

Chùa Đùng sau này được gọi là chùa Phi Lai do vua Tự Đức đặt trong một lần ông đến đây để cầu tự. Còn Địa Tạng có nguồn gốc từ tên của một vị bồ tát được thờ tại chùa - bồ tát Địa Tạng. Tháng 12 năm 2015, chùa Đùng được Đại đức Thích Minh Quang tiếp nhận, tiến hành tu sửa, cải tạo lại và đặt lại tên là chùa Địa Tạng Phi Lai Tự.

chua-dia-tang-phi-lai-tu3

Du khách đến chùa Địa Tạng Lai Phi Tự để cảm nhận những nét đẹp của thiên nhiên giữa khung cảnh núi rừng hoang sơ thanh vắng. Ảnh: Trang Tura

Theo lời của Đại đức thì trên đỉnh Phi Lai có tháp Phổ Đồng được xây dựng dưới thời Lý - Trần, đây là nơi yên nghỉ của hơn 40 đời tổ sư. Bên dưới chân tháp là làng Tháp nối sau làng Đùng, tên gọi của làng Tháp cũng có nguồn gốc từ việc tháp Phổ Đồng nằm trên đỉnh núi cao, ánh nắng chiếu vào đỉnh tháp đổ bóng chạm sang cả làng bên cạnh và sau đó được gọi là làng Tháp. 

chua-dia-tang-phi-lai-tu4

Khung cảnh chùa đẹp tựa tranh vẽ. Ảnh: trang Tura

chua-dia-tang-phi-lai-tu5

Ngôi chùa hàng nghìn năm tuổi ẩn chưa những bí mật về các triều đại phong kiến. Ảnh: Trang Tura

Nét đặc trưng trong kiến trúc chùa Địa Tạng Phi Lai Tự

Chùa Địa Tạng Lai Phi Tự là một quần thể với những công trình kiến trúc tâm linh kết hợp cùng khu cảnh quan sinh thái tự nhiên hài hòa, đến chùa khiến con người ta thấy thanh tịnh và bình yên.

chua-dia-tang-phi-lai-tu6

Những góc nhỏ của chùa được thiết kế ấn tượng với sự kết hợp hài hòa của gỗ vè tre nứa. Ảnh: Trang Tura

Truyền thuyết kể lại rằng sau khi đánh thắng được quân Chiêm Thành, những tù binh của quân địch được đưa về chùa Địa Tạng Phi Lai Tự để làm nhân công xây tháp do đó những mẫu gạch cổ được tìm thấy ở đây mang lối kiến trúc của Chăm Pa rõ rệt. 

Tổng quan chùa bao gồm tòa nhà Tam Bảo nằm ở vị trí trung tâm, khu điện thờ Đức Ông cùng khung thờ đức Thánh Hiền và nhà thời tổ. Ngoài khu chính điện cùng với một ngôi bảo tháp thì phía sau của chùa là tòa Tháp trấn Liêm Sơn mang đậm lối phong cách của triều đại nhà Lý. 

Bên cạnh những công trình để thờ tự Phật, chùa Địa Tạng Phi Lai Tự còn xây dựng thêm: khu nhà ở cho tăng ni và phật tử trong chùa, khu giảng đường để giảng đạo và diễn ra các khóa tu, khu nhà khách cho những du khách muốn trải nghiệm vãn cảnh chùa. Du khách khi đến đây đều bị thu hút bởi khuôn viên chùa Địa Tạng Lai Phi Tự độc đáo tạo nên khung cảnh tựa tranh vẽ.

chua-dia-tang-phi-lai-tu7

Trong chùa Địa Tạng Phi Lai có rất nhiều tượng về Phật giáo. Ảnh: Trang Tura

Khuôn viên của chùa được thiết kế và xây dựng khác hẳn với những ngôi chùa khác ở Việt Nam và một tay sư trụ trì Thích Minh Quang đã tạo nên những nét đẹp độc đáo cho khung cảnh nơi đây. Đa phần những ngôi chùa khác đều sử dụng gạch lát màu đỏ cho sân chùa, tuy nhiên khi bước chân vào chùa Địa Tạng Lai Phi Tự, hầu hết phần sân lối dẫn vào chùa đều được trải những lớp sỏi màu trắng khác biệt. Hình ảnh vững chắc, cứng cỏi của sỏi biểu tượng cho sự bền vững, lâu dài. Tất cả đã tạo nên một khoảng sân trắng tinh khôi, nhẹ nhàng làm cho lòng người trở nên thanh tịnh, tránh xa những bộn bề của cuộc sống.

chua-dia-tang-phi-lai-tu8

Lối vào chùa được trải đầy sỏi trắng tinh khôi. Ảnh: Thái Vũ

Bên cạnh lối kiến trúc độc đáo, chùa Địa Tạng Lai Phi Tự còn là nơi lưu giữ được số lượng lớn cổ vật của các triều đại phong kiến Việt Nam. Trong quá trình trùng tu lại chùa, nhiều cổ vật cổ được sư trụ trì cùng các chú tiểu tìm thấy đã hé lộ những dấu tích của lịch sử dân tộc Việt Nam ẩn chứa tại vùng đất linh thiêng này. 

chua-dia-tang-phi-lai-tu9

Những hiện vật còn sót lại của các triều đại phong kiến Việt Nam. Ảnh: Mai Hương, Quang Anh

chua-dia-tang-phi-lai-tu10

Một số cổ vật được tìm thấy ở chùa. Ảnh: dulichvietnam.com.vn

Những cổ vật còn sót lại được nhà sử học Lê Văn Lan khám phá, ông tin rằng chùa Địa Tạng Lai Phi Tự đã có lịch sử hàng nghìn tuổi từ thời nhà Lý cùng nhiều bí ẩn về mảnh đất Thanh Liêm. Những viên gạch in hình hoa sen, hình rồng, hình thần chim Garuda, ngói mũi hài,... được tìm thấy ở nơi đây. Bên cạnh đó còn có nhiều vật dụng và người Việt xưa thường hay sử dụng cùng nhiều đồ gốm sứ họa tiết độc đáo. 

Những viên ngói hình mũi hài được nhận định là một phần của một hệ thống kiến trúc hết sức đồ sộ thuộc văn hóa cung đình, từ đó các nhà nghiên cứu có thể phục dựng lại được những công trình gốc trong lịch sử. Chân những tảng đá được tìm thấy có hình cánh sen mũi nhọn là tín hiệu để nhận diện lối nghệ thuật thuộc thời Lý - Trần vào năm năm của thế kỷ XI - XIV. Bên cạnh đó những hiện vật còn tái hiện lại cả một không gian kiến trúc và thời gian lịch sử, những họa tiết được sử dụng dựa trên nguồn gốc từ Ấn Độ được ứng dụng ở thời Chân Lạp sau đó nối tiếp đến Đại Việt. 

chua-dia-tang-phi-lai-tu11

Chùa Địa Tạng Lai Phi Tự là chốn tâm linh thanh tịnh. Ảnh: Địa Tạng Lai Phi Tự

Từ những cổ vật và linh vật được tìm thấy các nhà nghiên cứu khẳng định rằng ở chùa Địa Tạng Lai Phi Tự trước đây từng xuất hiện nhiều công trình đền chùa, tháp từ các thời Tiền Lê (thế kỷ X), thời nhà Lý thể kỷ XI-XII, thời nhà Trần thế kỷ XIII-XIV. Ngoài ra, một số hiện vật sót lại như gốm sứ có men và nềm màu trắng cùng hoa văn hoa xanh chính là đặc trưng của thời Lê ở thế kỷ XV.

chua-dia-tang-phi-lai-tu12

Những họa tiết nổi bật được điêu khắc trên cột chùa. Ảnh: Trang Tura

chua-dia-tang-phi-lai-tu122

Những thảm cỏ xanh mướt được các sư chăm sóc cẩn thận. Ảnh: Địa Tạng Lai Phi Tự

Du ngoạn vãn cảnh rừng nguyên sinh trong quần thể chùa Địa Tạng Lai Phi Tự

Không chỉ là một ngôi chùa nổi tiếng bởi những giá trị văn hóa lịch sử với niên đại hàng nghìn năm tuổi cùng lối kiến trúc độc đáo, chùa Địa Tạng Lai Phi Tự còn níu chân du khách bởi khung cảnh trữ tình, thanh tịnh và thoát tục tựa chốn bồng lai tiên cảnh. 

chua-dia-tang-phi-lai-tu13

Những góc nghỉ ngơi bên trong chùa. Ảnh: Trang Tura

chua-dia-tang-phi-lai-tu14

Những nét đẹp giản đơn tạo cảm giác thanh bình. Ảnh: Trang Tura

Khuôn viên chùa được trồng nhiều loại cây xanh cùng cỏ dại, hòa mình giữa núi rừng là tiếng suối chảy róc rách cùng tiếng chim ríu rít mỗi sớm ban mai. Mỗi buổi chiều tà, những đàn chim lại tranh đua nhau về với tổ càng khiến khung cảnh chùa thêm bình yên và nhẹ nhàng đến lạ. 

Bên cạnh đó, khuôn viên còn có những vườn trái cây trĩu quả, thảo dược được trồng để chữa bệnh, những vườn rau tươi xanh hay một ngôi nhà trồng nấm tại chân chùa.

chua-dia-tang-phi-lai-tu14

Khung cảnh chùa bình yên đến lạ. Ảnh: Địa Tạng Lai Phi Tự

Bên trong chùa, tất cả mọi thứ đều được xây dựng bởi những bàn tay đầy tinh tế của các sư thầy. Từ những khóm hoa cho đến bãi cỏ đều được chăm chút từng chút một tạo nên một khung cảnh nên thơ. Đến với chùa Địa Tạng Lai Phi Tự, du khách còn có thể trải nghiệm leo núi và khám phá những khu rừng nguyên sinh. Từ khuôn viên chùa, bạn có thể lên đỉnh núi men theo con suối. Chùa có gần 20 điểm dừng chân trên con đường leo núi cho du khách nghỉ ngơi.

Những thiền vườn được trải đá trắng, thảm cỏ xanh mướt cùng những viên gạch cổ. Không chỉ vậy, du khách còn có thể nằm võng, ngồi trên những chiếc bàn đá để thưởng thức trà và ngắm khung cảnh chùa.

Những lễ hội diễn ra tại chùa Địa Tạng Lai Phi Tự

Mỗi tháng trong năm lại có những hoạt động đặc trưng diễn ra tại chùa. Một số sự kiện lớn diễn ra vào dịp Tết Nguyên Đán những ngày đầu năm, trước Tết thì có sự kiện gói bánh chưng cũng rất thú vị. Ngày 9-10 tháng giêng âm lịch (khoảng tháng 1-tháng 2 dương lịch) lại diễn ra hoạt động “Chợ Quê” tái hiện những gian hàng chợ quê với nhiều mặt hàng cùng ẩm thực đặc trưng của Việt Nam.

Bên cạnh đó còn có các khóa tu vào mùa hè tầm tháng 6, tháng 7 dương lịch. Ngoài ra lễ lớn thường diễn ra vào 7 tháng 7 âm lịch như Lễ Vu Lan Báo Hiếu hay lễ Vía ngài Địa Tạng Bồ Tát vào ngày 30 tháng 7 âm lịch.

chua-dia-tang-phi-lai-tu15

Lễ cúng dường trai tăng nhân ngày Vu Lan báo hiếu ở chùa Địa Tạng Phi Lai.  Ảnh: daophatngaynay

chua-dia-tang-phi-lai-tu18

Đến Địa Tạng Phi Lai Tự, thắp hương để tỏ lòng thành kính. Ảnh: Mai Hương, Quang Anh

Chùa Địa Tạng Phi Lai với niên đại hàng nghìn năm lịch sử cùng vẻ đẹp thoát tục đã trở thành điểm du ngoạn ngắm cảnh say đắm lòng người. Chẳng cần đi đâu xa, đến chùa Địa Tạng Phi Lai Tự cũng làm ta thấy thảnh thơi, bình yên và yêu cuộc sống này đến thế!

Tham khảo:

Truyền hình Văn hóa Du lịch Vietnam Journey VOV