Làng nghề hương Thủy Xuân lưu giữ hồn Việt ở cố đô

Làng nghề hương Thủy Xuân lưu giữ hồn Việt ở cố đô

Thừa Thiên Huế 15.09.2020

Ngoài những không gian cổ kính như hệ thống lăng tẩm, chùa chiền thì ở Huế còn có những giá trị truyền thống rất riêng. Với hơn 700 năm tuổi tồn tại giữa lòng cố đô, làng hương Thủy Xuân trở thành một điểm đến yêu thích của nhiều du khách trong nước và quốc tế.

Được viết bởi giangntm

Nằm ngay dưới chân đồi Vọng Cảnh, xuôi theo dòng sông Hương hiền hòa, làng hương Thủy Xuân là một trong những địa điểm nổi tiếng về nghề làm tăm hương ở xứ Huế. Nơi đây hấp dẫn du khách không chỉ ở quy trình làm hương công phu mà còn bởi không gian đầy màu sắc. Cứ mỗi ngày mới bắt đầu, làng hương Thủy Xuân lại bừng lên những sắc màu rực rỡ, trở thành một điểm đầy thu hút ở cố đô.

Đôi nét về hương trong đời sống người Việt

Hương hay còn gọi là nhang được làm nên từ các chất có mùi thơm, khi đốt lên tỏa ra khói. Thông thường người Việt dùng hương để dâng lên bàn thờ tổ tiên. Hương được sử dụng trong những ngày rằm, ngày lễ Tết, gắn với truyền thống uống nước nhớ nguồn của người Việt. 

Khi thắp nén hương lên sẽ tạo được cảm giác ấm lòng, cầu chúc cho vạn sự bình an, chính vì thế nén hương không chỉ còn là hàng hóa thông thường mà còn là văn hóa tinh thần mà người Việt tiếp nối, bảo tồn và lưu giữ bao đời. 

lang-huong-thuy-xuan-2

Nén hương thể hiện nỗi nhớ về cội nguồn với người Việt - Ảnh: Blog Traveloka

Đôi nét về làng hương Thủy Xuân

Làng hương Thủy Xuân là một làng nghề nổi tiếng ở xứ Huế, nằm ở đường Huyền Trân Công Chúa, cách trung tâm thành phố Huế khoảng 7km. Theo người dân địa phương, làng hương có từ thời nhà Nguyễn (1802 - 1884) nhưng lúc bấy giờ chỉ chủ yếu cung cấp cho triều đình, quan lại.

lang-huong-thuy-xuan-3

Làng hương Thủy Xuân trước đây sản xuất chủ yếu phục vụ cho quan lại - Ảnh: Laguna Lăng Cô

Người dân làng Thủy Xuân có sự am hiểu đặc biệt về đời sống tâm linh của người dân cố đô. Người Huế chủ yếu thờ Phật, nếu không thờ Phật thì trong gia đình cũng thờ ông bà, thể hiện đạo hiếu với cội nguồn. Vào những dịp lễ Tết, những ngày rằm thì khắp nơi đều ngập tràn mùi hương thơm phức. Hơn nữa người dân vùng cố đô còn có thói quen mỗi ngày khi trời gần tối sẽ thắp hương để tưởng nhớ tổ tiên, vì thế hương là thứ không thể thiếu trong đời sống nơi đây.

lang-huong-thuy-xuan-4

Hương là thứ không thể thiếu trong đời sống người dân cố đô - Ảnh: Du lịch Việt Nam

Khoảng 7 - 8 năm gần đây khi du lịch Huế bắt đầu phát triển mạnh, du khách trên có thể dừng chân ở làng hương Thủy Xuân khi đi thăm lăng Tự Đức, lăng Minh Mạng, đồi Vọng Cảnh vì các địa điểm đều nằm trên cùng một tuyến đường. Ngoài sản xuất hương phục vụ cho tín ngưỡng của người dân cố đô, làng Thủy Xuân còn phục vụ du lịch. Giờ đây mỗi khi đến làng hương Thủy Xuân du khách sẽ được chiêm ngưỡng những bó tăm hương được xếp gọn gàng với đầy đủ màu sắc, xòe thành chùm nhưng những đóa hoa.

lang-huong-thuy-xuan-6

Những bó chông hương được xếp gọn gàng với đầy đủ màu sắc, xòe thành chùm nhưng những đóa hoa - Ảnh: Du lịch Việt Nam

Hướng dẫn đường đi đến làng hương Thủy Xuân

Từ trung tâm thành phố Huế, du khách di chuyển theo hướng Tây Nam về đường Lê Lợi (dọc sông Hương) sau đó chếch sang bên phải về hướng Lê Ngô Cát. Từ đường Lê Ngô Cát bạn chỉ cần đi thẳng khoảng 3km, rẽ trái vào đường Huyền Trân Công Chúa là đến làng hương Thủy Xuân. Đây cũng là cung đường để bạn có thể tiện ghé thăm hệ thống bộ ba lăng tẩm của Huế và đồi Vọng Cảnh.

Screenshot_2

Hướng dẫn đường đi từ thành phố Huế đến làng hương Thủy Xuân

Nên ghé thăm làng hương Thủy Xuân vào thời điểm nào?

Mỗi thời điểm trong năm Huế đều đẹp theo một cách riêng nhưng thời điểm lý tưởng để bạn ghé thăm làng hương Thủy Xuân là vào mùa hè, khoảng tháng 4 đến tháng 9 (dương lịch). Lúc này, người dân thường phơi hương ở khắp tuyến phố, vì thế làng hương Thủy Xuân lại càng bắt mắt hơn, rực rõ những bó hương đầy màu sắc dưới ánh nắng. 

lang-huong-thuy-xuan-11

Những bó hương đầy màu sắc dưới ánh nắng - Ảnh: Wecheckin

Trải nghiệm tại làng hương Thủy Xuân

Tìm hiểu quá trình làm hương thủ công

Nghề làm hương đòi hỏi người thợ phải có sự tỉ mỉ trong từng công đoạn mới tạo ra được sản phẩm hoàn chỉnh. Không chỉ là kĩ thuật thành thạo, người ta quan niệm rằng làm hương cần có cái tâm trong sạch, chỉ như vậy khi hoàn thiện cây hương mới cháy đều, không tàn nhanh và không bị gãy.

lang-huong-thuy-xuan-1

Nghề làm hương đòi hỏi người thợ phải có sự tỉ mỉ và cái tâm trong sạch - Ảnh: TravelMag

Ngay từ bước chọn nguyên liệu làm hương ở làng Thủy Xuân đã vô cùng kỹ càng. Nguyên liệu để làm hương thông thường sẽ gồm: thảo quả, nụ tùng, ngũ vị thuốc bắc với quế chi, hoa hồi, bạch đàn, đinh hương, quế… Tất cả được hòa với nước, trộn đều lại tạo thành bột hương. Cũng chính công đoạn này tạo nên điểm đặc biệt của hương Thủy Xuân là mùi thơm đặc trưng từ hương quế, hương dầu sả, và đặc biệt là hương trầm khó lẫn với những loại hương thông thường.

lang-huong-thuy-xuan-13

Nguyên liệu làm hương tạo nên mùi thơm không giống với bất cứ đâu - Ảnh: Báo Quãng Ngãi

Khi bột hương đã hoàn thiện thì tiếp đến là công đoạn làm lõi hương. Phần này được chú trọng làm từ ruột tre khô chẻ nhỏ, phơi nắng nhiều ngày sao cho thật khô, thật giòn để que hương bắt lửa và cháy hết khi thắp lên bởi người dân cố đô rất kiêng kị việc thắp hương cháy nửa vời. Tre làm lõi hương cũng là loại lấy từ rừng Nam Đông, Bình Điền hay rừng Phong Sơn đều ở Huế. Chẻ tre sao cho đúng kích cỡ, chính xác cũng đòi hỏi nghệ thuật cao từ người nghệ nhân làm hương.

lang-huong-thuy-xuan-14

Lõi hương được chẻ chính xác, đúng kích cỡ - Ảnh: Blog Traveloka

Sau khi hoàn thành lõi hương, nghệ nhân sẽ dùng những miếng gạt bằng gỗ tách bột đã nhào sẵn, dùng tay lăn hương chặt, que hương hình thành nên từ giai đoạn này. Sau khi se hương người dân sẽ đem hương đi phơi nắng.

lang-huong-thuy-xuan-7

Se hương bằng miếng gạt gỗ - Ảnh: Báo Thanh Niên

Làm hương không khó, hầu như ai cũng có thể làm được và nghề làm hương có tính gia truyền theo gia đình. Người lớn thường nhồi bột, nhúng hương còn trẻ em, người già làm những công việc nhẹ hơn như se hương hay đóng gói. Hương của làng Thủy Xuân đều được làm thủ công từ giai đoạn pha chế, nhuộm màu cho đến se hương; hương vẫn đảm bảo tròn trịa, dẻo và không dễ bể. Tuy cách làm hương truyền thống có sự vất vả, tốn thời gian nhưng người dân Thủy Xuân cho rằng cách đó mới lưu giữ được nhiều giá trị truyền thống hơn.

lang-huong-thuy-xuan-8

Những thế hệ tiếp nối nghề truyền thống ở làng hương Thủy Xuân - Ảnh: Du lịch Việt Nam

Nghề hương ở làng Thủy Xuân chủ yếu bận rộn vào những ngày tháng cuối năm khi phải làm hương Tết. Giờ đây hương Thủy Xuân không chỉ phục vụ cho người dân địa phương mà còn được xuất khẩu đến rất nhiều nơi.

lang-huong-thuy-xuan-15

Cuộc sống thường nhật của con người ở làng hương Thủy Xuân - Ảnh: iViVu.com

Đã đến làng hương, du khách không nên bỏ lỡ cơ hội được tự tay se thử một que hương để trải nghiệm cuộc sống thường nhật ở làng ghề nơi cố đô.

Lưu giữ những bức hình nghệ thuật

Người làng Thủy Xuân cũng chú trọng trong việc phát triển du lịch. Ngày xưa hương truyền thống chỉ có hai màu đỏ, nâu; hiện nay làng hương Thủy Xuân đã sáng tạo và phối thành nhiều màu hơn, tạo thành những bó hương đầy màu sắc.

lang-huong-thuy-xuan-9

Làng hương Thủy Xuân đang mở rộng với mong muốn phát triển du lịch - Ảnh: Báo Thanh Niên

Dưới ánh nắng của miền Trung, những bó hương đều răm rắp được xếp vào nhau, khoe sắc như những bó hoa rực rỡ. Trong khung cảnh ngập tràn sắc màu này, dù bạn đứng ở góc nào cũng sẽ lưu giữ được cho mình những bức hình đẹp mắt.

Bên cạnh việc đó, du khách còn có thể mua được nhiều đồ lưu niệm về xứ Huế ở làng Thủy Xuân như túi vải, tranh vẽ, móc khóa...

lang-huong-thuy-xuan-16

Chụp những bức hình đẹp bên cạnh bó hoa hương - Ảnh: Home- Du lịch Đà Nẵng

Làng hương Thủy Xuân là nơi lưu giữ nghề truyền thống của dân tộc Việt nói chung và Huế nói riêng. Và đây cũng là địa điểm mang đậm màu sắc của con người cố đô. Dừng chân tại làng hương Thủy Xuân du khách không chỉ ngạc nhiên bởi vẻ đẹp hút hồn của những "bó hoa hương” mà còn say đắm sự mến khách của người dân nơi đây.