Đặc sản bánh xèo cá kình làng Chuồn khiến du khách nhớ mãi

Đặc sản bánh xèo cá kình làng Chuồn khiến du khách nhớ mãi

Thừa Thiên Huế 18.09.2020

Ẩm thực của cố đô Huế không chỉ nổi tiếng với bánh lọc, nậm, bún hến, bún bò mà còn có một món ăn độc đáo do người làng Chuồn làm ra - bánh xèo cá kình.

Được viết bởi giangntm

Cách trung tâm thành phố Huế khoảng 15km, làng Chuồn (hay còn gọi là làng An Truyền) thuộc xã Phú An, huyện Phú Vang, tỉnh Thừa Thiên Huế nổi danh với nhiều loại thủy hải sản tươi ngon. Tận dụng nguồn lợi hải sản từ thiên nhiên cùng với sự khéo léo, người dân làng Chuồn đã sáng tạo ra món bánh xèo cá kình độc đáo.

Bánh xèo là gì?

Bánh xèo thường gồm một lớp vỏ bột bên dưới, bên trên có nhân như tôm, thịt, giá đỗ,... Bánh này phổ biến ở nhiều nước châu Á nhưng mỗi quốc gia lại có những cách chế biến riêng. Tại Việt Nam món bánh xèo hay còn gọi là bánh khoái cũng có rất nhiều phiên bản theo từng vùng miền. Tên gọi bánh xèo xuất phát từ tiếng chiên bánh trên chảo, sau khi đổ bột vào sẽ phát lên tiếng “xèo xèo”, từ đó người Việt gọi bánh với cái tên thân thuộc là bánh xèo.

banh-xeo-ca-kinh-2

Món bánh xèo Việt Nam có nhân tôm, thịt,.. - Ảnh: Cooky.vn

Người miền Nam làm bánh xèo có cho thêm trứng, khi ăn chấm với nước mắm chua ngọt. Miền Bắc ngoài sử dụng những nguyên liệu thông dụng thì còn cho thêm khoai môn hoặc củ đậu thái sợi. Miền Trung là nơi chế biến món bánh xèo cầu kỳ nhất. Bánh xèo được chế biến với nhiều nhân bên trong, đồ ăn kèm ngoài rau sống còn có thêm quả vả chát, khế chua,.. tạo nên một loại hương vị có sự tổng hợp giữa bùi, ngọt, thơm, chua, cay,..

banh-xeo-ca-kinh-3

Bánh xèo ở mỗi miền lại có những nguyên liệu khác nhau - Ảnh: Thật Là Ngon

Bánh xèo cá kình làng Chuồn có gì đặc biệt?

Làng Chuồn là một ngôi làng cổ thuộc hệ thống đầm phá Tam Giang. Nhờ lượng phù du nhiều nên hải sản ở làng rất ngon, một trong những đặc sản nổi tiếng nhất ở làng Chuồn đó chính là cá kình có thịt ngọt, thơm, bổ dưỡng và dễ chế biến. Loại cá này thường xuất hiện từ tháng 5 đến tháng 7 dương lịch. Đây cũng là thời gian du khách ghé làng Chuồn nhiều nhất.

banh-xeo-ca-kinh-4

Làng Chuồn là một ngôi làng cổ thuộc hệ thống đầm phá Tam Giang - Ảnh: Sở du lịch Thừa Thiên Huế

Cá kình được dùng nguyên con để làm nhân cho món bánh xèo cá kình, đây chính là điểm độc đáo của món ăn này. Ngoài ra, một số nguyên liệu thiết yếu khác của đặc sản này là dầu lạc, nước mắm cá nục, bột gạo sản xuất ngay làng Chuồn... Tuy nhiên, tùy vào sở thích cũng như điều kiện thời tiết, có những thời điểm không đủ lượng cá kình, người làng Chuồn sáng tạo thêm các món bánh xèo khác với nhiều nhân như cá dìa, tôm, mực,.. đều là đặc sản của đầm phá Tam Giang.

banh-xeo-ca-kinh-5

Cá kình làm nên điểm khác biệt của món ăn này - Ảnh: Lữ hành Việt Nam

Trước đây, công đoạn đầu tiên để làm bánh xèo là nhóm bếp, bếp dùng để đổ bánh xèo thường là bếp trấu (phần vỏ cứng được lấy từ bên ngoài hạt gạo). Theo người dân làng Chuồn, thực chất có thể dùng bếp dầu, bếp củi để làm nhưng để ngon nhất vẫn là dùng bếp trấu vì bếp cháy đượm, hơn nữa khi nấu mùi trấu đốt lên cũng thấm đậm hương vị quê hương. Tuy nhiên, hiện nay để đáp ứng được số lượng lớn du khách thì làng Chuồn sử dụng bếp gas, chế biến nhanh mà vẫn đảm bảo giữ được hương vị thơm ngon cho bánh. 

banh-xeo-ca-kinh-8

Trước đây, người ta thường dùng bếp củi làm bánh xèo cá kình - Ảnh: DanViet

Bột để đổ bánh xèo cá kình là bột gạo được pha với chút muối và nước để có độ sệt vừa phải, không lỏng cũng không đặc. Nhiều người còn trộn thêm bột nghệ và hành để vỏ bánh có màu vàng ươm bắt mắt.

Tiếp theo là công đoạn chọn cá kình. Theo kinh nghiệm của người dân làng Chuồn, để chọn được cá kình tươi ngon nên đi chợ vào sáng sớm. Cá mới bắt lên sẽ có ánh màu đen, dần dần sẽ xuất hiện các đốm bạc và chuyển sang màu bạc trắng. Sau khi đánh bắt cá, người ta đem cá đi rửa sạch, không sơ chế mà giữ nguyên con để chuẩn bị làm bánh xèo. 

banh-xeo-ca-kinh-7

Cá kình được giữ nguyên con để làm bánh xèo - Ảnh: Báo Thanh Niên

Sau khi chuẩn bị bếp, pha bột, rửa sạch cá thì bắt đầu công đoạn chiên bánh. Lấy một chiếc chảo nhỏ, đường kính chảo bằng với đường kính chiếc bánh muốn làm ra. Cho một ít dầu tráng đều lên mặt chảo, khi dầu sôi thì bắt đầu đổ lớp bột bánh lên, nghiêng theo vòng tròn để bột lan đều ra mặt chảo. Tiếp đến đặt một hoặc hai con cá kình lên vỏ bánh, chiên cho đến khi bột cứng lại, đảo mặt sau và chiên tiếp. Khi bánh đã vàng giòn, cá dậy mùi thơm nghĩa là đã hoàn thành món bánh xèo cá kình.

banh-xeo-ca-kinh-9

Bánh được chiên trên chảo nhỏ - Ảnh: Báo Gia Lai

Công đoạn cuối cùng là làm nước chấm với nguyên liệu là nước mắm pha chanh, tỏi, ớt, đường tạo nên hương vị chua, cay, mặn, ngọt hài hòa. Đồ ăn kèm chính là đĩa rau xà lách trộn với giá đỗ, kẹp cùng bánh xèo cá kình hấp dẫn.

banh-xeo-ca-kinh-10

"Linh hồn" của món bánh xèo cá kình là nước chấm - Ảnh: Lữ hành Việt Nam

Thưởng thức bánh xèo cá kình như thế nào?

Người dân làng Chuồn hay những người thưởng thức bánh xèo cá kình lâu năm rất quan trọng trong việc thưởng thức sao cho chuẩn. Muốn ăn bánh xèo cá kình ngon nhất phải dùng tay chứ không dùng đũa. Nhiều thực khách lần đầu thưởng thức sẽ ngần ngại khi nhìn thấy cá kình giữa bánh, rút xương khó khăn nhưng nếu ăn nhiều rồi thì sẽ “nghiện”.

banh-xeo-ca-kinh-11

Bánh xèo cá kình thưởng thức nguyên con - Ảnh: Lữ hành Việt Nam

Đầu tiên bạn hãy dùng tay gỡ vây cá, bỏ xương cá đi, đặt ít rau thơm lên vỏ bánh xèo và chấm miếng bánh cùng rau có nguyên con cá kình vào nước mắm mới có thể cảm nhận được hương vị chuẩn của món ăn. Ăn cá kình là phải ăn nguyên con cả ruột có vị đắng nhưng không nhiều. Nếu là người sành ăn thì bạn sẽ biết rằng cá kình ngon là bởi ăn cả ruột, hơn nữa ruột cá kình có nhiều tác dụng tốt cho sức khỏe nên người dân làng Chuồn vô cùng trân trọng.

banh-xeo-ca-kinh-12

Mâm bánh xèo cá kình đầy đủ nước chấm, rau sống - Ảnh: Lữ hành Việt Nam

Ý nghĩa của món bánh xèo cá kình với người làng Chuồn

Với người dân làng Chuồn món bánh xèo cá kình như là một món ăn vặt thân thuộc mỗi khi mùa cá về. Nếu không có cá thì người dân có thể thay bằng thịt, tôm,.. để ăn vào mọi thời điểm quanh năm. Đặc biệt với lũ trẻ ở làng Chuồn thì hầu như ai cũng có tuổi thơ gắn với món bánh xèo cá kình, vì thế dù đi xa quê cũng không thể quên được hương vị.

banh-xeo-ca-kinh-13

Bánh xèo cá kình có ý nghĩa đặc biệt với người dân làng Chuồn - Ảnh: TravelMag

Khu chợ làng Chuồn là nơi có nhiều địa chỉ bán bánh xèo cá kình nhất và cũng dễ dàng tìm thấy. Chính vì thế mới có những câu thơ được người làng Chuồn lưu truyền:

"Thơm ngon bánh khoái cá kình

Chợ Chuồn anh nhớ mối tình đôi ta”

Các bà, các mẹ ở làng Chuồn hầu hết đều biết đổ bánh xèo cá kình, tập trung ở chợ thành những gánh hàng lâu năm. Du khách cần tự tay đi chọn cá ở chợ, người làm bánh chỉ lấy tiền công đổ bánh nên mức giá cho một chiếc bánh xèo cá kình vô cùng rẻ, chỉ mất khoảng 3.000 - 5.000VNĐ.

banh-xeo-ca-kinh-14

Tự tay đi chọn cá cho món bánh xèo cá kình thơm ngon - Ảnh: TravelMag

Hướng dẫn đường đi đến làng Chuồn

Làng Chuồn cách trung tâm thành phố Huế khoảng 15km. Du khách đến thành phố Huế có ý định đi làng Chuồn nên thuê xe máy tự túc để có thể chủ động về thời gian và còn có thể tiện ngắm khung cảnh thành phố. 

banh-xeo-ca-kinh-6

Khung cảnh yên bình ở làng Chuồn - Ảnh: VnExpress

Hướng dẫn cung đường đi từ thành phố Huế: Bắt đầu từ đường Lê Quý Đôn du khách rẽ phải vào đường Tôn Đức Thắng thấy đường Tố Hữu thì rẽ vào. Đi hết Tố Hữu du khách bắt đầu đi theo hướng Quốc lộ 49 về hướng An Tuyền, qua cầu Tư Hiền là đến làng Chuồn. Đường đi đến làng Chuồn không có đoạn đường khó đi nên chỉ mất khoảng 20 - 30 phút là du khách có thể đến nơi.

banh-xeo-ca-kinh-15

Hướng dẫn đi đến làng Chuồn với điểm xuất phát là đường Lê Quý Đôn.

Ẩm thực của vùng đất cố đô luôn ẩn chứa nhiều điều độc đáo, đón chờ du khách thưởng thức. Nếu có cơ hội dừng chân ở cố đô Huế, đừng quên dành thời gian ghé thăm làng Chuồn, ngắm cảnh phá nước lợ lớn nhất Đông Nam Á và đắm chìm trong hương vị giòn tay của bánh xèo cá kình.